İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2025/1729 K.2026/152

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının ücret ödemeksizin müvekkili tarafından işletilen köprü ve otoyollardan geçişi yaptığını, ödenmeyen yol ücretleri ve yasal ceza bedellerinin tahsili için İstanbul 1. İcra Müdürlüğünün ...E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının haksız yere itiraz ettiğini ileri sürerek İstanbul 1. İcra Müdürlüğünün ...E. sayılı dosyasında davalının icra takibine vaki itirazının iptaline karar verilerek %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kabul anlamına gelmemek üzere davalının kaçak geçiş yapmış olduğu varsayılsa dahi karayolu geçişlerinde uygulanan 15 gün içerisindeki ceza bildiriminin davalıya yapılmadığını, söz konusu kaçak ihlali tarihinde ilgili geçişlerin tamamının davalı tarafından nakit olarak PTT şubelerinden ve ...

Bankası hesabından / kredi kartında ödendiğini, davalının hiç bir kusuru olmadığını ve geçiş ödemelerinin eksiksiz yapmış olduğu halde haksız biçimde kesilen para cezasının hukuk devletinde kabul edilemez olduğunu, şirketin borcunun olmadığını, ödeme emri ile davalıya bildirilen ihlalli geçiş listesinde 04/01/2019 - 21/06/2019 tarihleri arasında ... plakaya fahiş olarak yansıtılan tutarların gerçeği yansıtmadığını, söz konusu tarihler arasında bazı geçiş ihlallerinin tebliğ edildiğini ve gerekli ödemelerin yapıldığını, dekontun sunulduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; "...Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde. Her ne davalı tarafça yetki itirazında bulunulmuş ise de HMK.nın 10.maddesi uyarınca akdin ifa edileceği yer yetkilidir. Sözleşmeye göre akdin ifa yeri yani hizmetin yapıldığı yer aynı zamanda TBK 89.maddesi uyarınca para borcu alacaklının yerleşim yeri İstanbul olduğundan yetki itirazının reddine karar verilmiştir.

Yaptırılan bilirkişi incelemesinde davalıya ait araçlar ile 04/01/2019-21/06/2019 tarihleri arasında toplam 30 adet ihlalli geçiş yapıldığı, yapılan ihlalli geçişlere ilişkin normal geçiş ücretleri toplamının 1.469,80 TL olarak hesaplandığı, davalı tarafından geçiş ücretlerinin ödendiğine ilişkin dosyaya herhangi bir somut belge sunulmadığı, 25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan.

7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile değiştirilmiş olan.

"25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ihlalli geçiş yapan araç sahiplerine ücretin dört katı tutarında ceza uygulanabileceği, ihlalli geçiş ücretinin dört katı olmak üzere 5.879,20 TL ceza ödeneceği, buna göre davacının toplamda 7.349,00 TL talep edebileceği, ayrıca davalıya takip öncesi ihlalli geçişlere ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmaması, TBK madde 117 uyarınca da borç ihtarında bulunulduğuna dair herhangi bir bildirim veya ihtarname bulunmadığından takip öncesi işlemiş faiz talebinin yerinde olmadığı..." gerekçesiyle;

davanın kısmen kabulü ile itirazın 1.469,80 TL geçiş ücreti ve 5.879,20 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 7.349,00 TL üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin kaçak geçiş yapmış olduğunu varsayıldığı taktirde Karayolu geçişlerinde uygulanan 15 gün içerisindeki ceza bildirimlerinin müvekkiline yapılmadığını, geçişlerin tamamına ilişkin ücretlerin müvekkili tarafından nakit olarak PTT şubelerinden ve ... Bankası hesabından/kredi kartından ödendiğini, ...

Plakaya fahiş olarak yansıtılan tutarların gerçeği yansıtmadığını ve bu araca ilişkin bazı geçiş ihlallerinin tebliğ edildiğini, gerekli ödemelerin yapıldığını ve dekontların sunulduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece temerrüt oluşmadığı gerekçesiyle faiz isteminin reddinin hatalı olduğunu beyan ederek, reddedilen kısım yönünden kararın kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme.

6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.Dava, otoyol geçiş ücreti ödenmeksizin geçiş yapıldığı iddiası ile geçiş ücreti ve ceza tutarı ile işlemiş faiz ve KDV'sinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İstanbul 1. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı icra dosyasının incelemesinde;

davacı tarafından, davalı aleyhine 7.349,00 TL (geçiş bedeli ve ceza) asıl alacak, 418,56 TL faiz, 75,34 TL KDV olmak üzere toplam 7.842,90 TL TL alacağın tahsili için 19/07/2019 tarihinde ilamsız takip başlatılmıştır. Ödeme emrinin davalı tarafa 30/07/2019 tarihinde tebliği üzerine, davalı vekili 05/08/2019 tarihinde borca ve ferilerine itiraz etmiş, eldeki dava İİK'nın 67.maddesi uyarınca yasal sürede açılmıştır.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiştir, 5. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

(Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16/5/2018-... md.) (…) (Ek cümleler: 1/7/2022-7417/53 md.) Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir.

Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir.

Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir." 6. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk ... gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."7. fıkrasında "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz.

(Ek cümle: 16/5/2018-... md.) Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez.

(Ek cümle:23/7/2020-7252/9 md.) Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez." düzenlemesi yer almaktadır.Mahkemece finans ve muhasebe uzmanı bilirkişiden alınan raporda; davalının 30 ihlalli geçiş yaptığının tespit edildiği, bu ihlalli geçişlere ilişkin normal geçiş ücretleri toplamının 1.469.80 TL olduğu, davalının cevap dilekçeside yapıldığı iddia edilen ödemelere ilişkin dekont bulunmadığı,

ihlalli geçişlerden kaynaklanan 1.469.80 TL'lık ihlalli geçiş ücretinin 4 katı 5.879.20 TL ceza ödeneceği yasa ile düzenlendiğinden davacının işbu ihlalli geçişlerden dolayı 5.879,20 TL ceza ile 1.469.80 TL geçiş ücreti toplamı olarak 7.349,00 TL talep edebileceği, ihlalli geçiş ücreti ve 4 katı ceza tutarları ile ilgili olarak takip öncesi işlemiş faiz talebinin dayanağına ilişkin herhangi bir somut tespit yapılamamış olduğu, ayrıca TBK.117 maddesi anlamında takip öncesi davacı tarafından davalı şirkete her hangi bir ihtarda bulunulmadığından takip öncesi işlemiş faiz talebinin yerinde olmadığı hususlarında görüş bildirilmiştir.

Davalı vekilinin istinaf istemi incelendiğinde;Davacı şirket tarafından geçiş ücretlerinin ve ceza bedellerinin tahsili noktasında uygulanması gereken yasal düzenleme, yasanın 30. maddesinin 5, 6 ve 7. fıkralarıdır.

Aynı maddenin 3. fıkrasında düzenlenen tebliğ hükmünün, maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları yönünden geçerli olduğu açıkça düzenlenmiş olup, idari para cezalarının ise Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde jandarma personeli tarafından verileceği belirtilmiştir.

Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri ve cezalar ise idari para cezası niteliğinde olmadığından bu kapsamda tebliğ zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle davalı vekilinin geçişten itibaren 15 gün içerisinde bildirim yapılması gerektiği yönündeki itirazları yerinde görülmemiştir. Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri yönünden tebliğ zorunluluğunun olmadığı ve geçiş tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde ödenmesi gerekmektedir.

Davalı ihlalli geçişe konu araçların geçiş ücretlerinin tamamının nakit olarak PTT şubelerinden ve ... Bankası hesabından / kredi kartından ödendiğini savunmakta olup bildirmiş ilgili kayıtlar celp edilmemiştir. Bu nedenle PTT ve ...

Bankasından davalı şirkete ait HGS kayıtları ile ilgili döneme ait banka kayıtları getirtilerek konusunda uzman bankacı ve yazılım analiz veya bilgisayar mühendisi bilirkişilerinden, davacıya ait sistem ile davalı HGS kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak, her bir geçiş yönünden, geçiş anında yeterli bakiyenin olup olmadığı, yeterli bakiye olmasına rağmen geçiş anında tahsilat yapılmamış ise bu durumun bankadan mı yoksa davacının kullandığı HGS/OGS sisteminden mi kaynaklandığı, geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılmadığı/tahsilatın mümkün olup olmadığı,

sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebinin ne olduğu, 15 günlük süre içerisinde yükleme yapmış ise davacı tarafın HGS programının yatan paraları takip konusu olmayan diğer güncel geçişlere mahsup edip etmediğinin ve bunun bir yazılım hatası olup olmadığı hususlarında bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.Ayrıca davalı taraf gerek cevap gerekse istinaf dilekçesinde "04/01/2019-21/06/2019 tarihleri arasında ... plakaya fahiş olarak yansıtılan tutarların gerçeği yansıtmadığını,

söz konusu tarihler arasında bazı geçiş ihlallerinin tebliğ edildiğini ve gerekli ödemelerin yapıldığını, dekontun sunulduğunu..." beyan etmiştir.

Dilekçe ekinde sunulan ödeme kayıtlarının "vergi tahsil alındısı" olduğundan bu ödemelerin idari para cezası olduğu düşünülmekle birlikte, ödemenin ihlalli geçişe ilişkin mi yoksa idari para cezasına ilişkin mi yapıldığı hususunda taraf vekillerinin beyanı alınarak ve ilgili kayıtlar getirtilerek inceleme yapılmalıdır.Davacı vekilinin katılma yoluyla istinaf istemi incelendiğinde;Mahkemece alınan bilirkişi raporunda.

"İhlalli geçiş ücreti ve 4 katı ceza tutarları ile ilgili olarak takip öncesi işlemiş faiz talebinin dayanağına ilişkin her hangi bir somut tespit yapılamamış olduğu, Ayrıca TBK.117 Maddesi anlamında Takip öncesi Davacı tarafından davalı şirkete her hangi bir ihtarda bulunulmadığından Takip öncesi işlemiş faiz talebinin yerinde olmadığı" belirtilerek, faiz hesabı yapılmamış, mahkemece aynı gerekçelerle işlemiş faiz talebi reddedilmiş ise de;

yukarıda açıklandığı üzere, 6001 sayılı Kanun ile ihlalli geçiş yapılması halinde geçiş bedellerinin ödenmesi için 15 gün süre tanınarak anılan sürede ödeme yapılmadığı takdirde ise herhangi bir bildirim yapılmaksızın geçiş ücreti ile birlikte ceza bedellerinin de ödenmesi zorunlu hale geldiğinden aynı tarih itibariyle ihtara gerek kalmaksızın temerrüt oluştuğunun da kabulü gerekmektedir.

Bu durumda mahkemece ihlalli geçişi takip eden 15 günden sonra, takip tarihine kadar işlemiş faiz hesabı yönünden bilirkişiden rapor alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.Açıklanan nedenlerle; mahkemece eksik inceleme neticesinde karar verildiğinden davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf isteminin kabulüne karar verilerek, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.