İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi E.2024/214 K.2024/308

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkili şirketin davalıya bir kısım ayakkabıların üretilmesi konusunda sipariş verdiğini ve anlaşma belgesi imzalandığını, taraflar arasındaki anlaşmaya göre; davalı tarafından toplamda 5976 çift 44.241,00 TL değerinde ayakkabı üretilerek müvekkili şirkete teslim edileceğini, bu işlerin karşılığında müvekkili şirketin davalı borçlu hesabına 15.000,00 TL nakit ön avans ödemesi yapacağını, kalan 29.000,00 TL'nin ise; ...

Bankasının 30.06.2016 vade tarihli 14.000,00 TL bedelli çeki ve 31.07.2016 vade tarihli 15.000,00 TL bedelli çekleri ile ödeneceğini, varılan anlaşma uyarınca müvekkili şirket tarafından 08.10.2015 tarihinde 15.000,00 TL nakit ile iki adet çekin davalıya teslim edilmiş olduğunu, ancak davalı yanca sözleşme konusu ürünler zamanında teslim edilmemiş olduğundan sözleşmenin taraflarca karşılıklı olarak feshedilmiş olduğunu, davalı yanca herhangi bir ürünün teslimi yapılmadığı halde müvekkili şirket tarafından yapılan toplam 44.000,00 TL'lik ödemenin bir kısmının davalı tarafından iade edilmemiş olduğunu,

müvekkili şirket tarafından sözleşme gereğince verilen ... Bankasının 31.07.2016 vade tarihli 15.000,00 TL bedelli çeke karşılık olarak; yine davalıya verilen ... Bankasının 30.06.2016 vade tarihli 14.000,00 TL bedelli çekin iade edilmiş olduğunu, dolayısıyla bu çeke ilişkin olarak davalıdan 1.000,00 TL alacaklarının kaldığını, yine davalıya verilen ... Bankasının 30.06.2016 vade tarihli 14.000,00 TL bedelli çekine karşılık ise; ...

Bankası Çorum Şubesine ait 4.000,00 TL bedelli 29.08.2016 vade tarihli keşidecisi ... isimli şirkete ilişkin müşteri çeki ile ... Garajlar Gaziantep Şubesine ait 10.000,00 TL bedelli 30.08.2016 vade tarihli keşidecisi ... olan müşteri çekinin verilmiş olduğunu, dolayısıyla bu çekten dolayı herhangi bir alacaklarının kalmamış olduğunu, buna karşın, 08.10.2015 tarihinde nakit olarak ...

Bank hesabından havale ile gönderdikleri 15.000,00 TL nin ise geri iade edilmemiş olduğunu, kalan 16.000,00 TL bakımından Gaziosmanpaşa .... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış olduğunu, davalı yanca icra takibine böyle bir borcun bulunmadığından bahisle itiraz edildiğini beyanla; asıl alacak tutarı olan 16.000,00 TL üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, %20 den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevabında, dava dilekçesinde de belirtildiği gibi bir kısım ayakkabıların üretilip satılması için taraflar arasında bir sözleşme yapılmış olduğunu,

müvekkilinin sözleşmeye uygun olarak üzerine düşen edimi yerine getirmiş olduğunu ve zamanında sözleşmede belirtilen ayakkabıların üretimini gerçekleştirip teslime hazır hale getirmiş olduğunu, ancak davacı şirketin üretilen ayakkabıları teslim almamış olduğunu ve müvekkilinin büyük bir maddi kayba uğramasına neden olduğunu, dolayısıyla davacı şirketin sözleşme konusu ayakkabıları teslim almayarak edimini yerine getirmemiş olduğunu, sözleşmenin yapıldığı tarih üzerinden 3 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen müvekkiline fesih beyanını içeren herhangi bir ihtarname çekilmemiş olduğunu,

dava dilekçesinin ikinci maddesinde davacı tarafın sözleşmenin karşılıklı olarak feshedildiğinden bahsedilmiş olduğunu, ancak müvekkili tarafından sözleşmenin feshedilmediğini, davacı tarafın sözleşmeyi feshettiğine ilişkin bir ihtarının olmaması ve ayrıca teslime hazır ürünleri almayarak kusurlu duruma düşmesi sebebiyle verilen kaporayı isteme hakkı olmadığını belirterek; davanın reddine, davacı hakkında asıl alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece, taraflar arasında sözlü bir sözleşme ilişkisi bulunmakla birlikte kararlaştırılan bir teslim tarihi bulunmadığı,

davalı tanık beyanlarına göre davalını üretim yükümlülüğünü yerine getirdiği, malların süresinde teslim edilmediğini ispat yükü üzerinde bulunan davacının bu iddiasını tespit edemediği, feshe veya malların teslim edilmesine yönelik bir ihtarın bulunmadığı, verilen nakit paranın kapora niteliğinde olduğu ve davacının davalının kusurunu ispatlayamadığı,

yemin deliline de dayanmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.Davacı vekili istinafında, dava dilekçesindeki beyanlarını tekrar etmiş, taraflar arasında imzalanan sipariş ve anlaşma belgesinin dava dilekçesi ekinde yer aldığını, mahkemenin bunun aksine kabulünün hatalı olduğunu, bu anlaşma belgesinde ürünlerin teslim tarihinin ve anlaşma bedelinin açıkça yazılı olduğunu, buna rağmen salt davalı tanık beyanlarına göre hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, nakit olarak verilen 15.000-TL'nin kapora olarak nitelendirilerek davanın reddinin hatalı olduğunu, bu bedelin ön avans niteliğinde bir sözleşme bedeli parçası olduğunu,

kaldı ki 15.000-TL'lik nakit ödeme kapora olarak kabul edilse bile bakiye 1.000-TL alacakları kaldığını, ispat külfeti davalıda olduğu, halde mahkemece "davacının davalının kusurunu ispatlayamadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalının, sözleşmeye aykırı hareket ederek ürünleri teslim borcunu yerine getirmediğinden sözleşme bedelinin 28.000-TL'lik kısmını taraflarına iade ettiğini, bu hususun dahi davalının sözleşmeye aykırı davrandığını ve taraflar arasındaki sözleşmenin sonlandırıldığının ispatı olduğunu, bakiye 16.000-TL'yi ise iade etmediğini,

davalının cevap dilekçesinde ileri sürmüş olduğu "ayakkabıları sözleşmeye uygun olarak üretip teslime hazır hale getirmiş olmasına rağmen müvekkili şirket tarafından teslim alınmadıkları ve ödenen kaporanın bu sebeple yandığı" iddiasının HMK'nın 190.maddesi gereğince ispat etmesi gerektiğini, belirterek kararın kaldırılarak,

davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinafında, davacının davasında haksız çıkmasına ve cevap dilekçelerinde talep etmelerine rağmen davacı aleyhine asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmemiş, bu taleplerinin hiç değerlendirilmemiş olmasının hatalı olduğunu belirterek, kararın bu yönden düzeltilmesini talep etmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir.Dava, taraflar arasındaki "ayakkabı üretimine" ilişkin sözleşme ilişkisi kapsamında üretilmesi gereken ayakkabıların zamanında teslim edilememeleri nedeniyle sözleşmenin karşılıklı olarak feshedildiği iddiasıyla, bu sözleşme ilişkisi kapsamında davalıya ödenen 15.000,00 TL nakit ve 29.000,00 TL çek ödemeleri olmak üzere toplam 44.000,00 TL'lik ödemenin geri iade edilmeyen bakiye 16.000,00 TL'lik kısmın ve 4.101,37 TL işlemiş faz toplamı 20.101,37 TL'nin, asıl alacak bakımından işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili için Gaziosmanpaşa ...

İcra Müdürlüğünün ....

Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibine yapılan itirazın sadece 16.000,00 TL asıl alacak bakımından iptali talebine ilişkindir.Davalı vekili cevabında, karşılıklı fesih iddiasının doğru olmadığını, kendisinin sözleşmeyi feshetmediğini, üzerine düşen edimi yerine getirerek ürünleri teslime hazır hale getirdiğini ancak davacının üretilen ayakkabıları teslim almadığını, davacının bu kusurlu durumu nedeniyle verilen kaporayı geri isteme hakkı olmadığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.Türk Borçlar Kanunu'nun 470'nci maddesine göre; eser sözleşmesi,

yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Buna göre yüklenicinin temel borcu, yükümlendiği işi sözleşmeye, amacına uygun tamamlayarak teslim etmek, iş sahibinin temel borcu ise iş bedelini ödemektir.Sözleşmeden dönme, sözleşmeyi sona erdiren ve tarafların iradelerine bağlı sebeplerden birisidir.

Bedel karşılığı eser sözleşmelerinde dönme beyanı tek taraflı bozucu yenilik doğuran bir irade beyanı olduğundan, karşı tarafa ulaşması ile hukuki sonuçlarını doğurur (Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 17/03/2010 gün, 2010/98-1538 sayılı kararı).

Fesih veya dönme sözcüğü kullanılmasa da iş bedelinin geri istenmesi gibi dönme iradesini gösteren beyanlarda bulunulmuş ise sözleşmeden dönme iradesinin bildirildiğinin kabulü gerekir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10/02/2010 gün, 2010/19-38 ve 2010/69 sayılı kararı).

Dönme halinde sona erme geriye etkili sonuç doğuracağından taraflar sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre aldıklarını karşı tarafa iade etmekle yükümlüdür.Bu açıklamalar doğrultusunda dosya kapsamı değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki eser sözleşmesi henüz ifa ile sonuçlanmadan davacı iş sahibi tarafından sözleşmeden dönülerek,

davaya konu icra takibinde davalı yükleniciye ödendiği ihtilafsız olan toplam 44.000,00 TL'lik iş bedeli ödemesinin iade edilmeyen bakiye 16.000,00 TL'lik kısmının iadesi talep edildiğine, davalı yüklenici tarafından karşılıklı fesih iddiasına karşı çıkılmakla birlikte toplam 39.0000,00 TL'lik bedel iade edildiğine ve kalan 16.000,00 TL'nin kapora olduğu iddia edilerek iade edilmediği ileri sürüldüğüne göre, mahkemece TBK'nın 125/3 maddesindeki, ''sözleşmeden dönme hâlinde taraflar,

karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler.'' hükmü ve davalı tarafça cevap ve savunmalarında ifaya hazırlık kapsamında yapılan imalat, davacının temerrütü nedeniyle uğradığını iddia ettiği maddi zarar veya başkaca bir sebep bakımından açık bir şekilde mahsup itirazında bulunulmamış olması göz önünde bulundurulmak suretiyle, davacının davasının kabulü ile davaya konu takibe yapılan itirazın asıl alacak miktarı üzerinden iptaline karar karar verilmesi gerektiği halde,

Mahkemece yukarıda özetlenen hatalı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı bulunmaktadır.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2. bendi gereğince kaldırılarak,

davanın kabulü ile davalı tarafça davaya konu takibe yapılan itirazın asıl alacak miktarı üzerinden iptaline ve alacak miktarı likit olduğundan davalı aleyhine %20 oranında icra inkar tazminatı hükmedilmesine dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiş, dava dilekçesinde sadece asıl alacak miktarı dava değeri olarak gösterilip bu meblağ bakımından itirazın iptali talebinde bulunulduğundan takipte talep edilen işlemiş faize yapılan itiraz yönünden bir değerlendirme yapılmamış,

dava dilekçesinde asıl alacağa takipten itibaren avans faizi işletilmesi talep edilmiş ise de takip talebinde yasal faiz işletilmesi talep edildiğinden bu talebi dikkate alınmış, verilen bu yeni karara göre reddedilen bir miktar bulunmadığından davalı vekilinin istinaf talebi ise reddedilmiştir.