İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi E.2024/377 K.2024/465

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

19/02/2011 tarihinde Gürcistan Devleti ile müvekkili şirketi arasında 3 adet nehir tipi hidroelektrik santrali projesinin imzalandığını, bu proje için müvekkili tarafından dava konusu şirketin kurulduğunu, tüm edimlerin zamanında yerine getirildiğini, buna rağmen Gürcistan Hükümeti tarafından projelerin gerçekleştirilmesinin engellendiğini bu sebeple tüm yatırım ve masrafların çöpe atılmak suretiyle milyonlarca dolar zarara uğradıklarını, 19/02/2011 tarihi mutabakat zaptının davalı Gürcistan Hükümeti'nden kaynaklanan sebeplerden dolayı sona erdiğinin tespitine,

bu mutabakat zaptı uyarınca sunulan teminat mektubunun konusuz kaldığının ve müvekkili şirkete iadesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Gürcistan Hükümeti'nden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı TMSF vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın diğer davalılar arasında görülmesi gerektiğini, dava ile hukuken hiçbir ilgilerinin bulunmadığını, davalı bankanın tüzel kişiliğinin devam edip etmediği sorgulanmadan husumetin fona yöneltildiğini, bu sebeple müvekkili yönünden dosyanın tefrik edilmesi ve davanın fon yönünden husumetten reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ...

Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; teminat mektubunun nakte çevrilmesinin tedbirin durdurulmasına ilişkin talebin mutlak ticari dava niteliğinde olduğunu, bu sebeple görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, görevsizlik kararı verilmesini, ayrıca yetki itirazları bulunduğunu, davanın kendileri açısından reddini savunmuştur.

Davalı Gürcistan Hükümeti vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu mutabakat zabtının 13.4 maddesine göre taraflar arasındaki her türlü uyuşmazlığın, tahkim yoluyla çözüme kavuşturulmasının zorunlu olduğunu, öncelikle tahkim itirazı nedeniyle davanın usulden reddine, kabul edilmemesi halinde Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğu iddiasıyla yetkisizlik kararı verilmesine ve nihayetinde davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; davaya konu taraflardan davalı Gürcistan Hükümeti ile davacı ... AŞ, E... Ltd arasında akdedilen “Mutabakat Zaptı” nın 13.4 üncü maddesinde “(…) Mevcut sözleşmeden doğan ve bağlantılı olan tüm uyuşmazlıklar, nihai olarak Uluslararası Ticaret Odası tarafından tayin edilecek ve Uluslararası Ticaret Odası Tahkim Kurallarına göre atanan üç (3) hakem tarafından çözülecektir” hükmü bulunduğu, maddedeki kararlaştırmanın usulüne uygun tahkim şartı olduğu,

uyuşmazlığın halli bakımından geçerli bir tahkim şartı söz konusu olması nedeniyle davalı Gürcistan Hükümetinin 30/11/2021 tarihli cevap dilekçesi ile ileri sürdüğü ilk itirazının kabulü ile 6100 sayılı Yasanın 116/f.1-b hükmü gereği davanın usulden reddi gerektiği gerekçesi ile.

Davanın, uyuşmazlığın halli bakımından tahkim şartının söz konusu olması nedeniyle davalı yanın ilk itirazının kabulü ile 6100 sayılı Yasanın 116/f.1-b hükmü gereği usulden REDDİNE, karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinafa başvurmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile: görevsiz ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararının taraflarınca istinaf edilmesi üzerine, istinaf kanun yoluna başvurulduktan sonra ilk derece mahkemesinin talebi üzerine dosya kapsamında ilgili tebligatların yapılması amacıyla, dava dilekçesi, gerekçeli karar ve istinaf başvuru dilekçesinin çevirilerinin yapılarak davalı Gürcistan Devletine tebligat yapılması amacıyla mahkeme tarafından Adalet Bakanlığına 14.7.2020 tarihli müzekkerenin yazıldığını,

24.2.2021 tarihinde dosyaya giren ve Bakanlıktan gelen ve çevirileri yapılan müzekkere cevapları ile de anlaşıldığı üzere davalı Gürcistan Devletine 13.10.2020 tarihinde çevirileri ile birlikte gerekli tebligatların yapıldığını, davalı Gürcistan Hükümetine dava dilekçesi, gerekçeli karar, ihtiyati tedbir kararının devam ettiğini gösterir tavzih kararı ve istinaf başvuru dilekçesinin 13.10.2020 tarihinde tebliğ edildiğini, 13.10.2020 tarihinde dosyaya ilişkin dava dilekçesi, gerekçeli karar,

tavzih kararı ve istinaf başvuru dilekçesini tebliğ alan davalının aradan geçen 6 aylık süre sonunda dosyaya sunmuş olduğu tahkim ilk itirazına ilişkin itirazların süresinde sunulmadığı için reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalı tarafından 13.10.2020 tarihinden sonraki iki haftalık süre içerisinde dosyaya cevap dilekçesi sunulmadığını, HMK hükümleri uyarınca davalı tarafından ilk itirazların sunulmadığını, yetki itirazında bulunulmadığını ve istinaf başvurusu yapılmadığını,

istinaf mahkemesinin görevsizlik kararı sonrasında davalıya ikinci defa dava dilekçesinin tebliğ edilmesinin tekrar bir cevap ve ilk itiraz hakkı tanımıyacağını, davalının kendisine 13.10.2020 tarihinde yapılan tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ilk itiraz hakkını kullanmadığını, bu nedenle süresinde yapılmış bir tahkim itirazından söz edilemeyeceğini, belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Dava, taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesinin davalının kusuru ile sona erdiğinin tespiti, sözleşme uyarınca verilen teminat mektubu nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti ve uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Davacı dava dilekçesinde özetle.

19/02/2011 tarihinde Gürcistan Devleti ile müvekkili şirketi arasında 3 adet nehir tipi hidroelektrik santrali projesinin imzalandığını, bu proje için müvekkili tarafından dava konusu şirketin kurulduğunu, tüm edimlerin zamanında yerine getirildiğini, buna rağmen Gürcistan Hükümeti tarafından projelerin gerçekleştirilmesinin engellendiğini bu sebeple zarara uğradıklarını, 19/02/2011 tarihi mutabakat zaptının davalı Gürcistan Hükümeti'nden kaynaklanan sebeplerden dolayı sona erdiğinin tespitine, bu mutabakat zaptı uyarınca sunulan teminat mektubunun konusuz kaldığının ve müvekkili şirkete iadesi gerektiğinin tespitine,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Gürcistan Hükümeti'nden tahsilini talep etmiş, mahkemece istinafa konu karar verilmiştir. Dava ilk önce İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk mahkemesinde açılmıştır.

Bu mahkemenin 10/12/2019 tarih, 2017/133 Esas 2019/401 Karar sayılı kararı ile verdiği görevsizlik kararı, istinaf edilmesi üzerine, İstanbul BAM 15 HD'nin 21/09/2021 tarih 2021/1866 Esas,2021/1664 karar sayılı kararı ile mahkemece davalı Gürcistan Hükümeti'ne dava dilekçesi tebliğ edilmeden görevsizlik nedeniyle usulden red kararı verilmek suretiyle Anayasa'nın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenme hakkına aykırı davranılması doğru görülmemiştir gerekçesi ile Davalı Gürcistan Hükümeti vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile ilk derece

mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararı sonrasında dava aynı mahkemenin 2021/435 E.'ına kaydedilmiş, kaldırma kararı doğrultusunda dava dilekçesi davalı Gürcistan hükümetine 17/11/2021 tarihinde tebliğ edilmiş, davalı vekilinin 30/11/2021 havale tarihli süresinde verdiği cevap dilekçesi ile tahkim itirazında bulunulmuştur. Dosyada bulunan İstanbul BAM 15 HD'nin 21/09/2021 tarihli 2021/1866-1664 E.K.

Sayılı kararı ile davalı Gürcistan hükümetine dava dilekçesinin tebliğ edilmemesi nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmış olması karşısında davacı vekilinin süresinde tahkim itirazında bulunulmadığına ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir.

Davacı ile davalılardan Gürcistan hükümeti arasında imzalanmış olan davaya konu 19/02/2011 tarihli sözleşmenin 13.4 maddesinde sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda tahkim şartı öngörüldüğünden ve tahkim şartı geçerli olduğundan mahkemece tahkim şartı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.