İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/3802 K.2023/2891

Tarafların iddia ve savunmalarının özeti

Davacı asilin dava dilekçesinde özetle. İstanbul ili, Zeytinburnu İlçesi, ... Mahallesi ... Ada parselde yapılan ... İstanbul projesindeki 4 adet dairenin (... Blok Zemin Kat ..., A3 ... Kat, D:..., ... Blok .... Kat D.., ...

Blok Zemin Kat ...) bulunan ... ada parselde taşınmazların devir, temlik ve tescilini engellemek amacıyla dava sonuçlanıncaya kadar tapu kaydı üzerine HMK 392/1 uyarınca teminatsız olarak tedbir konulmasına, dava konusu taşınmazın adına tesciline, talebin reddi halinde taşınmazın dava tarihindeki rayiç bedelinin davalıdan alınarak ödenmesine, bu talebin de reddi halinde taşınmaz satış vaadi sözleşmesi uyarınca ödenen sözleşme bedelinin ve yapılan masrafın ödeme günlerinden itibaren işleyecek en yüksek yasal faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesi ile; müvekkillerinin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı alacağını tahsil ettiğini ve müvekkillerini ibra ettiğini, davacı tarafın haksız ve kötüniyetli olduğunu, huzurdaki davanın reddi gerektiğini, müvekkillerin dava konusu alacağı davacıya nakden ödediğini, BK md. 146 hükümleri gereği 10 yıllık zaman aşımı süresi uygulanması gerektiğini ve bu sebeple davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın süresinde eksik harcı ikmal etmediğini davanın usulden reddi gerektiğini, davacı HMK 329. maddesi gereğince, müvekkili şirketin kendileri ile imzaladığı akdi vekalet ücretine mahkum edilmesi gerektiğini,

bu nedenlerle davanın usulden reddine, zamanaşımı def'i doğrultusunda davanın esastan reddine, esasa ilişkin açıklama ve itirazları kapsamında haksız ve kötüniyetli davanın esastan reddine, HMK 329. Maddesi gereğince davacının tarafları ile imzaladığı sözleşmede yer alan vekalet ücretine mahkum edilmesine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davacıya tahmil edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece "...Mahkememizce davanın esası hakkında karar verilmediği gibi, söz konusu talep ayrı bir davanın konusu olacak niteliktedir. Zira karşı tarafın kötü niyetinin araştırılması hususu esas dava sonuca bağlandıktan sonra araştırılabilecek bir durum olup, yargılama devam eder iken bu hususun araştırılması ayrıca mümkün değildir. Ne var ki esas hükümde davalının bu talebi karşılanmadığından HMK 35/A maddesi uyarınca hükmün tamamlanmasına... " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesi ile; dava dilekçesinde dava değeri belirlendikten(kesinleştikten) sonra eksik kalan harç bedelini ilgili merciye (kuruma) yatıracağını beyan ettiğini, Mahkemenin 24.03.2023 tarihinde verdiği ara kararda tarafına eksik harcın yatırılmasın ilişkin 2 haftalık süre verildiğini, fakat annesinin aniden felç geçirerek yoğun bakıma kaldırılması ve demans hastası bakıma muhtaç babasına baktığım için 14/04/2023 tarihinde ek süre talep etmek durumunda kaldığını,

tarafına 1 aylık ek süre verilmesine rağmen annesinin 22.05.2023 tarihinde vefatıyla ailesel gelişen olumsuz durunudan dolayı tarafına verilen ek süre tarihini elinde olmayan mücbir sebeplerle kaçırdığını, gerekçeli kararda mahkemenin 01/06/2023 tarihli ara kararı ile davanın dosyadan 1.kez işlemden kaldırılacağı belirtildiğini, fakat tarafına böyle bir tebligat ulaşmadığını, bu arada kendisinin de ivedi bir şekilde safra kesesi ameliyatı olduğunu, davayı takip etmesinin söz konusu olmadığını, mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptal tescil yada bedelinin tazmini istemine ilişkindir. Nispi karar ve ilam harcına tabi davalarda dava değeri üzerinden ( önalım bedeli) peşin nispi ilam harcının alınması zorunludur. Harcın yatırılmaması halinde Harçlar Kanunu'nun 32.maddesi gereğince müteakip işlemler yapılamayacağından dava dosyasının işlemden kaldırılması gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun en son verdiği 04.12.2013 gün 2013/21-445 Esas, 2013/1625 Karar sayılı ilam ile açıklandığı ve uygulamada yerleştiği üzere harç hususu kamu düzeninden olup görevi gereği mahkemelerce re'sen göz önünde tutulacağından mahkemece davaya devam olunabilmesi için harcın Harçlar Kanunu 'nun 30. ve 32.maddeleri uyarınca tamamlanması yoluna gidilir ve davacıya eksik harcı yatırması için süre verilir.

Şayet verilen süreye rağmen eksik harç ikmal edilmez ise dosya işlemden kaldırılır ve HUMK'nun 409.maddesi (6100 sayılı yasanın 150.maddesi) uyarınca süresinde tamamlanarak yenilenmez ise açılmamış sayılmasına karar verilir. Bilindiği üzere, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır.

Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir.

Yine aynı Kanunu'un 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.Anılan yasal düzenlemeler karşısında, Asliye Ticaret Mahkemelerinin özel mahkeme niteliğinde bulunduğu, bu niteliği gereği görev alanının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre belirleneceği ve genel mahkemeler ile arasındaki ilişkinin önceki kanunun aksine görev ilişkisi olduğu açıktır.

Asliye Ticaret Mahkemelerinin çekişmeli yargıdaki görev alanının TTK’nda ve diğer özel kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen davalarla sınırlı olduğu kuşkusuzdur.Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davaların; mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrıldığı anlaşılmaktadır.

Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nun 4/1. maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. Nispi ticari davalar ise, tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır.

Bir başka ifade ile, bu davalar ya bir ticari işletmeyi ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava olarak nitelendirilebilirler. Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği açıktır. Yukarıda değinilen hususlar çerçevesinde somut olaya bakıldığında; eldeki davada istemin taşınmazın aynına ilişkin olduğu görülmüştür.

Her ne kadar tarafların bir kısmı tacir ise de uyuşmazlığın davacı yönünde ticari iş olup olmadığına dair dava dilekçesinde de bu yönde bir iddiaya yer verilmediği,davanın bir kısım tarafların ticari işletmelerine ilişkin olup olmadığı hususunda dosyaya bir veri sunulmamıştır. Bu aşamada davanın ticari dava olarak nitelendirilmesi yerinde değildir.

Davalı ... ile bu davalı nın yetkilisi olduğunun sözleşme içeriğinden anlaşıldığı Yüklenici Türköz İnşaat arasında dava konusu dört adet taşınmazın teslim ve tescili amaçlı ikame edilen dava da taraflarca düzenlenen sözleşme de dava konusu edilen taşınmazların değerinin İDM ce sözleşme bedellerine göre belirlenip davacıya toplam 3.413,000,00 TL üzerinden harç ikmal etmesi yönünde 24/03/2023 tarihli ara karar oluşturularak ihtarat yapıldığı ,davanın 10.000 TL üzerinden açıldığı,davacının 14/04/2023 tarihli beyan ile süre talebinde bulunduğu,İDM ce 25/04/2023 tarihinde 1 aylık ek süre verildiği süresinde harcın ikmal edilmemesi halinde

dosyanın işlemden kaldırılacağının bildirildiği,harcın ikmal edilmemesi nedeniyle 01/06/2023 tarihinde dosyanın işlemden kaldırıldığı üç aylık yasal sürede harç ikmal edilmediğinden İDM ce davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.İDM ce öncelikle yapılması gereken görev hususunun aydınlatılması olup bu nedenle karar yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle mahkemenin kararının kaldırılmasına, taraflara cevap ve delil sunma imkanı tanınarak görev hususunun aydınlatılması sonucuna göre işin esası hakkında yargılama yapılmak üzere dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine ilişkin HMK 353/1-a-3 madde uyarınca karar vermek gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.