İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E.2021/457 K.2024/246

Yukarıda bilgileri yazılı bulunan ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355.maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf edenin sıfatına, istinaf nedenlerine ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gereken hususlara hasren yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;

KARAR Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin maliki olduğu davalıya kasko poliçesi ile sigortalı aracın 24.08.2016 tarihinde karıştığı trafik kazasında hasarlandığını, davalı tarafça hasar dosyası açılmasına rağmen araç üzerinde haciz olduğu iddiası ile ödeme yapılmadığından alacağın muaccel hale gelmediğini, 03.11.2016 tarihli, 24.01.2017 tarihli, 31.07.2018 tarihli ibranameler ve 18.06.2018 tarihli ve 31.07.2018 tarihli onarım onaylarının ikrar niteliğinde olduğunu,

müvekkili şirket tarafından 24.01.2019 tarihinde açılan davanın arabuluculuk dava şartının dava tarihinden sonra olması sebebiyle davanın usulden reddine karar verildiğini, bu suretle zamanaşımının birden çok kez kesildiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile (belirsiz alacak) 5.000,00-TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama aşamasında sunduğu 16.09.2020 tarihli dilekçesi ile, maddi tazminat taleplerini 65.000,00-TL'ye çıkarttıklarını bildirmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile.

İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/378 Esas sayılı dosyası ile davanın usulden reddine karar verildiğini, ilamın kesin hüküm niteliğinde olduğunu, davacı tarafa verilen ibraname bulunmadığını, dava dilekçesinde belirtilen belgelerin ibraname niteliğinde olmadığını, araç hasarının belirlenebilir nitelikte olduğunu, belirsiz alacak davası açılamayacağını, müvekkili şirket tarafından ekspertiz incelemesi yaptırıldığını ancak araç üzerinde haciz bulunması nedeniyle mevzuata uygun olarak ödeme yapmaktan kaçındığını, müvekkilinin temerrüde düşmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince; kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan maddi tazminat taleplerinin 2 yıllık zamanaşımına tabi olduğu, sigorta bedelinin rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve riziko ile ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra muaccel olacağı, kazanın 24.08.2016 tarihinde meydana geldiği, ekspertiz rapor tarihinin 02.11.2018 olduğu ve arabuluculuk sürecinin 28.06.2019 tarihinde başladığı, buna göre davanın zamanaşımı süresin içinde açıldığı, bilirkişi raporuna göre aracın pert sayılması gerektiği ve davacının zararının 65.000,00-TL olduğu,

Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının B.3.3.1 maddesine göre hasar miktarına ilişkin belgelerin kendisine verilmesinden itibaren en geç 15 gün içinde gerekli incelemeleri tamamlayıp hasar ve tazminat miktarını tespit edip, sigortalıya bildirmek zorunda olduğu, davalı sigorta şirketinin 12.09.2016 tarihinde temerrüde düştüğü, ticari kullanıma özgülenmiş aracın hasara uğraması nedeniyle ticari faize hükmedildiği gerekçesi ile. "Davanın kabulüne.

65.000,00 TL'nin 12/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" karar verilmiş, karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davalı vekilinin istinaf nedenleri; davaya konu talebin zamanaşımına uğradığı, kazanın 24.08.2016 tarihinde meydana geldiği, ilk derece mahkemesince, müvekkili şirket tarafından alınan ekspertiz raporunun zamanaşımını kestiğine yönelik kabulünün hatalı olduğu, TBK'nin 154.madde hükmüne göre ekspertiz incelemesi yaptırılmasının zamanaşımını kesen nedenlerden olmadığı, mahkemece tayin edilen bilirkişi tarafından araç üzerinde herhangi bir inceleme yapılmaması nedeniyle bilirkişi raporunun ekspertiz raporu ile çelişkili olduğu,

aracın onarım masraflarının pert maliyetinden düşük olmasına rağmen bilirkişi tarafından herhangi bir teknik ve bilimsel veriye dayanılmadan aracın pert sayılması gerektiğinin belirtilmesinin hatalı olduğu, müvekkiline usulüne uygun hasar ihbarı yapılmamasına rağmen başvuru tarihinden itibaren temerrüde düştüğünün kabul edilemeyeceğini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin müvekkiline yükletilmesinin hatalı olduğu gibi takdir edilen arabuluculuk ücretinin de fahiş olduğu hususlarına ilişkindir.

Dava, kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. (1) 6102 sayılı TTK'nın 1453. maddesi uyarınca malı rehin alan kimse o mal üzerindeki menfaatini kendi adına sigorta ettirebileceği gibi, aynı yasanın 1406. maddesi uyarınca bir başkasının da rehin konusu malı rehin alan hesabına ve onun lehine sigorta ettirmesi mümkündür.

Yine TTK'nın 1456/1. maddesinde "Sınırlı ayni hak ile takyit edilmiş bir mal üzerindeki, malike ait menfaat sigortalandığı takdirde, kanunda aksi öngörülmemişse, sınırlı ayni hak sahibinin hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam eder" düzenlemesine. 1456/2. maddesinde ise "Sigortacıya, mal üzerinde sınırlı ayni hak bulunduğu bildirildiği takdirde, ayni hak sahiplerinin izni bulunmadıkça, sigortacı sigorta tazminatını sigortalıya ödeyemez.

Ayni hakkın sicille alenileştiği veya sigortacının bunu bildiği durumlarda bildirime gerek yoktur. Sigortalı menfaate konu malın tamiri veya eski hâline getirilmesi amacıyla ve teminat gösterilmesi şartıyla, tazminat sigortalıya ödenebilir" düzenlemesine yer verilmiştir. Ayrıca Türk Medeni Kanunu'nun 879. maddesi uyarınca, sigorta tazminatının öncelikle rehin hakkı sahibine verilmesi veya açık muvafakatının alınması gereklidir.

Böyle bir durumda, sigortalı durumda olan rehin hakkı sahibi olduğundan sigorta şirketinden tazminat talep etme hakkının da öncelikle ona ait olması gerekir ve sigorta ettiren, ancak sigortalı malın dain ve mürtehini olan ve lehine sigorta edilenin açık muvafakatını almak suretiyle sigortadan, kendi menfaati de zedelendiği takdirde, tazminat istemek hakkına sahip olur.

Öncelikle talep hakkının rehin hakkı sahibinde olması, yani sigorta bedelinin rehin hakkı sahibine ödenmesi gerektiği durumda, rehin hakkı sahibinin muvafakatinin bulunması halinde sigortalıya sigorta bedeli ödenebilir.

Bu durumda dava açma hakkı da öncelikle rehin hakkı sahibinde olduğundan bir dava şartı olarak aktif dava ehliyeti olan davacı sıfatının da rehin hakkı sahibinde olduğu, buna karşın daini mürtehinin muvafakati halinde bu şartın yerine getirilmiş sayılacağı Yargıtay ilgili Dairesinin ve Dairemizin yerleşik içtihatları ile de ortaya konulmuştur. Somut olayda; davaya konu kasko sigorta poliçesinde, dava dışı ...

A.Ş Sancaktepe Şubesi'nin dain mürtehin sıfatı ile hak sahibi olduğu görülmekte olup, davacının sigorta poliçesine dayanarak tazminat talebinde bulunabilmesi için, dain mürtehinin bu konuda açık muvafakatının alınması gerektiği gözetilerek karar verilmelidir.

O halde mahkemece yapılacak iş, poliçe üzerinde dain-i mürtehin kaydı olduğu da dikkate alınarak, dava dışı rehin hakkı sahibi bankadan rehin hakkının devam edip etmediğinin, rehin hakkının devam etmesi halinde eldeki dava yönünden davacıya kayıtsız ve şartsız olarak muvafakat verilip verilmediğinin sorulması, muvafakat verilmediği takdirde, davacının dava açma hakkının ve aktif dava ehliyetinin bulunmadığı dikkate alınıp, dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerekeceği anlaşılmakla, bu hususa yönelik araştırma yapılmadan yanılgılı değerlendirme ve eksik incelemeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

(Bknz. HGK 29/09/2020 tarih 2017/17-2247 E.- 2020/692 K., Yargıtay 4.HD'nin 19.12.2022 tarih 2022/6958 E.- 2022/12601 K. sayılı ilamı) (2) Kabule göre de.

Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın B.3.3.4.1 maddesinde; tazminat ödeme borcu herhalde hasarın ihbarından itibaren 45 gün sonra muaccel olur, düzenlemesine yer verilmiştir.Somut olayda; davalı sigortacıya, rizikonun 25.08.2016 tarihinde ihbar edildiği, buna göre tazminat ödeme borcunun 45 gün sonrası olan 09.10.2016 tarihi itibariyle muaccel olduğu ve davalının temerrüde düştüğü gözetilmeksizin daha önceki bir tarihten faiz işletilmesine karar verilmesi de hatalıdır.Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK m. 353/1-a/4 gereğince kaldırılmasına,

Dairece verilen kaldırma kararının gerekçesine göre davalı vekilinin sair istinaf istemlerinin incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/ Gerekçe uyarınca, 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle KABULÜ ile, İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/12/2020 tarih ve 2019/508 Esas 2020/957 K. sayılı kararının HMK'nın 353/1-a/4 madde hükmü uyarınca KALDIRILMASINA, 2-Dosyanın belirtilen şekilde işlem, araştırma ve yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3-İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırıldığı anlaşılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine İADESİNE, 4-İstinaf incelemesinin dosya üzerinden yapılması nedeniyle,