İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E.2025/1213 K.2025/1057

İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf edenin sıfatına, istinaf nedenlerine ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gereken hususlara hasren yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;

KARAR Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

08/11/2016 tarihinde, davalıların maliki ve ZMM sigortacısı olduğu ... plakalı aracın %100 kusuru ile sebebiyet verdiği trafik kazası sonucunda müvekkiline ait ... plaka sayılı aracın hasara uğradığını, müvekkilinin başvurusuna rağmen davalı sigorta şirketince müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkilinin kendi imkanları doğrultusunda aracın önemli kısımlarını kendisinin tamir ettirdiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile araç hasarı için 14.000,00 TL,

değer kaybı için 2.000,00 TL ve uğranılan gelir kaybı için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 21.000,00- TL nin 08/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş.

09.07.2018 tarihli dilekçe ile hasar tazminatı talebini 13.091,84-TL, değer kaybı bedeli talebini 3.000-TL ve gelir kaybı talebini 5.600-TL olmak üzere toplam 21.691,84-TL olarak ıslah etmiştir.Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin hasardan poliçedeki azami teminat limiti olan 31.000,00-Tl ile sınırlı olarak, sigortalı araç sürücüsünün kusur oranında ve zarar nispetinde sorumluluğu bulunduğunu, değer kaybı ve diğer taleplerin poliçe teminatı kapsamında olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ...Tic.ve San.

Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin maliki olduğu aracı uzun süreli kiraladığını, işleten sıfatının bulunmadığını, davanın aracı kiralayan ...'a ihbar edilmesini talep ettiklerini, belirterek davanın reddini istemiştir. İlk derece mahkemesinin, davanın davalı ... Turizm Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.

Yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... sigorta yönünden kısmen kabulüne dair kararına karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması neticesinde, Dairenin 26/10/2023 tarih, 2020/1686 Esas, 2023/1731 Karar sayılı ilamı ile; " ....1-)Somut olayda, davacı vekilince, davalılardan araç hasarı, değer kaybı ve kazanç kaybı talep edilmiş olup, yerel mahkemece kısa kararda davanın davalı ...Tur.Tic.ve San. Ltd.

Şti. yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ...

Sigorta AŞ yönünden kısmen kabulü ile 13.091,84-TL hasar bedelinin davalı sigorta şirketinden tahsiline, sair hususların gerekçeli kararda açıklanmasına karar verilmiş, davacının değer kaybı ve kazanç kaybı talepleri ile ilgili herhangi bir karar verilmediği, diğer yandan, kararın gerekçesinde davacının değer kaybı ve kazanç kaybı talep edemeyeceğinin belirtildiği ancak gerekçeli kararın hüküm bölümünde, yine davalı ...Tic.ve San. Ltd.

Şti. yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ...

Sigorta AŞ yönünden kısmen kabulü ile 13.091,84-TL hasar bedelinin davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmekle yetinildiği, diğer taleplerin reddine ilişkin bir hüküm oluşturulmadığı, bu halde, yerel mahkemece kısa kararda tüm hükmün açıklanması gerektiği gibi, kısa kararda ve gerekçeli kararda davacının her bir talebi ile ilgili olumlu yada olumsuz hüküm kurulması gerekirken, tüm bunların yapılmayarak HUMK’nun 388 ve 389.

(6100 sayılı HMK m. 297 ve 298) maddelerine aykırı biçimde karar verilmesinin doğru görülmediği, 2-) yerel mahkemece uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığı, aracın fiilen teslim edilip edilmediği, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde kiraya veren araç malikinin ticari defter ve kayıtlar üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

davalının işletenlik sıfatının kaza tarihinde devam edip etmediği hususları detaylı bir şekilde araştırılarak ve tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulmasının isabetli görülmediği( Bkz. Yargıtay 17. HD'nin 2021/21145 Esas, 2022/347 Karar sayılı ilamı)3-) Kabule göre ise, somut olayda da davacı, trafik kaydına dayanarak bu davayı davalı ... Tur.Tic.ve San. Ltd.

Şti. aleyhine açmış olup, yerel mahkemece onun işleten olmadığı kabul edildiği halde, davanın açılmasında davacının bir kusuru bulunmadığından davanın iş bu davalı yönünden pasif sıfat (husumet) yokluğu nedeniyle reddi üzerine davalı ...Tur.Tic.ve San. Ltd.

Şti. yararına yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken yazılı şekilde hükmedilmesinin doğru olmadığı (Yargıtay 17. HD'nin 2014/21009 Esas, 2014/17379 Karar sayılı ilamı)" gerekçesi ile, davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile kararın HMK'nın 353/1.a-4 ve 6 madde hükümleri gereğince kararın kaldırılmasına karar verilmiş, Kaldırma kararı sonrasında yapılan yargılama neticesinde; ''.... plakalı aracın davalı ...şirketinin mülkiyetinde bulunduğu, kaza tarihinde dava dışı ... isimli şahısa uzun süreli kira sözleşmesi ile 66 gün süreyle kiralandığı,

cevap dilekçesinde uzun süreli kiralama neticesinde işleten sıfatının kaybedildiği nedeniyle pasif husumetinin bulunmadığını iddia etmiş ise de somut olayda kira sözleşmesinin başlangıç tarihi 31.10.2016 Bitiş tarihi 05.01.2017 tarih aralığı olan 66 gün süreli sözleşme olduğu, sözleşmenin uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olmadığı anlaşılmakla davalı ...

Otomotiv İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin işleten sıfatının devam ettiği işbu kapsamda kaza nedeniyle doğan zarardan kusur oranında sorumlu olduğu kanaatine varıldığı, gerçekleşen bu maddi hasarlı trafik kazasında kusur durumunun irdelenmesinde ... plakalı aracın ters yönden gelerek tali yoldan ana yola kontrolsüz şekilde bağlanarak trafik kurallarını ihlal ettiği gerekçesi ile %100 oranında kusurlu olduğu, ... plakalı aracın ise herhangi bir kusurunun bulunmadığının tespit edildiği,

bilirkişi raporunda belirtildiği üzere davacının aracında meydana gelen hasar miktarı KDV dahil 13.091,84 TL kullanılmamasından doğan kar kaybı 5.600,00 TL olarak tespit edildiği, yine bilirkişi raporunda, Yargıtay içtihatlarına uygun olarak davacıya ait araçta değer kaybının 3.000,00 TL olarak tespit edildiği anlaşılmakla.

ZMMS genel şartları ekindeki değer kaybı tablosuna göre yapılan incelemede araçta değer kaybının meydana gelmediği yönündeki tespitine itibar edilmeyerek 3.000,00 TL değer kaybı bedeli talebinin kabulüne karar verildiği, kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan genel şartlara göre kar kaybı alacağının teminat kapsamında olmaması nedeniyle davalı sigortadan talep edemeyeceği '' gerekçesi ile. Davanın kısmen kabulü ile.

1-Hasar bedeli talebi yönünden ve değer kaybı talebi yönünden. 13.091,84 TL hasar bedeli ve 3.000,00-TL değer kaybı bedeli olmak üzere toplam 16.091,84-TL tazminatın davalı ... Turizm Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. yönünden kaza tarihi olan 08/11/2016 tarihinden davalı sigorta yönünden 21/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, 2-Kar kaybı talebi yönünden. Davalı sigorta yönünden talebin reddine, Davalı ...

Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. yönünden talebin kabulü ile. 5.600,00 TL kar kaybı bedelinin kaza tarihi olan 08/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, karar verilmiştir. Karara karşı davalı ...Tic.ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İstinaf nedenleri: Davalı ...Tic.ve San. Ltd.

Şti. vekili, müvekkilinin araç kiralama şirketi olup aracı kiralama sözleşmesi ile ...'a kiraladığını, müvekkilinin ticari defterlerinin incelendiğini ve sözleşmenin geçerli olduğunun tespit edildiğini, işleten sıfatı ...'a geçtiği halde müvekkilinin zarardan sorumlu tutulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir. Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç hasarı, değer kaybı ve kazanç kaybı istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. ve 19. maddeleri hükümlerine göre trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, kimliğini belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak trafik kayıt maliki, işleten konumunda olmadığını işletenin bir üçüncü kişi olduğunu kanıtladığında, malik olmasına karşın, işleten sıfatıyla sorumlu tutulamaz.

Bununla birlikte, zarar gören kişi, davasını açmadan önce işletenin trafik kaydında adı yazılı kişi olup olmadığı konusunda bir araştırma yapmakla yükümlü kılınamaz. Olağan olanı, davanın trafik kaydında adı yazılı kişiye yöneltilmesidir. Somut olayda davacı, trafik kaydına dayanarak bu davayı davalı ...Tic.ve San. Ltd. Şti. aleyhine açmış, davalı ... Tic.ve San. Ltd.

Şti ise aracı kaza tarihinden önce dava dışı ...'a uzun süreli olarak kiraladığını, işleten sıfatının bulunmadığını savunmuştur.Dosya kapsamından, araç kiralama sözleşmesi, fatura ve Dairenin kaldırma kararı sonrası yerel mahkemece aldırılan 02.12.2024 tarihli bilirkişi raporu hep birlikte nazara alındığında, 08/11/2016 tarihinde kazaya karışan ... plakalı aracın 31.10.2016-05.01.2017 tarihleri arasında 66 gün süre ile dava dışı ...'a kiralandığı, aracın dava dışı ...'a 31.10.2016 tarihinde teslim edildiği, kira sözleşmesine ilişkin e -fatura düzenlediği, usulünce tutulan davalı ...

İnş. Şirketine ait ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 02.12.2024 tarihli bilirkişi raporunda aracın kiralandığına ilişkin dayanak belgelerin iş bu davalının ticari defterlerinde yer aldığının belirtildiği anlaşılmakla, davalı ... İnş. şirketinin işleten olmadığı davalının ileri sürdüğü kanıtlarla doğrulanmıştır. Hal böyle olunca; araç uzun süreli olarak kiralandığından davalı ...

Otomotiv İnş. şirketinin işleten sıfatının kalmadığı anlaşılmakla, davalı ... şirketi yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddi gerekirken, yazılı gerekçe ile iş bu davalının sorumluluğuna karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Ancak, anılan yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davalı ...şirketi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, kararın HMK 353/1.b.2 maddesi gereğince kaldırılıp, yanılgılı husus düzeltilmek suretiyle yeniden hüküm kurulması (davanın davalı ... şirketi yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davanın araç maliki aleyhine açılmasında davacının bir kusuru bulunmadığından davalı ... şirketi yararına vekalet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmesine yer olmadığına, Hasar bedeli talebi ve değer kaybı talebi yönünden.

13.091,84 TL hasar bedeli ve 3.000,00-TL değer kaybı bedeli olmak üzere toplam 16.091,84-TL tazminatın 21/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline, 2-Kar kaybı talebi yönünden. Davalı sigorta yönünden talebin sorumluluğu bulunmadığından reddine, şeklinde) gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/ Gerekçe uyarınca, 1/İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/03/2025 tarih ve 2023/867 Esas - 2025/171 Karar sayılı kararına karşı davalı ...Tur.Tic.ve San. Ltd.

Şti. vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, (HMK.m.353/1-b/2) a/İncelemenin duruşmasız olarak yapılması nedeniyle avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, b/İstinaf yasa yoluna başvuran taraflar tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin takdiren kendi üzerinde bırakılmasına, c/Talebi halinde istinaf karar ve ilam harcının istinaf eden davalıya iadesine,2/İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/03/2025 tarih ve 2023/867 Esas - 2025/171 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3/Davanın davalı ...

İnş.Tur.Tic.ve San. Ltd. Şti. yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine,4/13.091,84-TL hasar bedeli ve 3.000,00-TL değer kaybı bedeli olmak üzere toplam 16.091,84-TL tazminatın 21/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsili ile davacıya verilmesine,5/Kar kaybı talebinin;

davalı sigorta şirketinin sorumluluğu bulunmadığından reddine,a/Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 1.099,23-TL karar ve ilam harcından 358,63-TL peşin harç ile 28,00-TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 712,60-TL karar harcının davalı sigorta şirketinden tahsili ile hazineye irat kaydına, b/Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca hesaplanan 16.091,84-TL nisbi vekalet ücretinin davalı sigorta şirketinden tahsili ile davacıya verilmesine,

c/Davalı sigorta şirketi davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca davanın reddedilen miktarı üzerinden hesaplanan 5.600,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı sigorta şirketine verilmesine,

d/Davanın araç maliki aleyhine açılmasında davacının bir kusuru bulunmadığından davalı ...ıl şirketi yararına vekalet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmesine yer olmadığına, e/Davacı tarafından yatırılan 31,40-TL başvuru harcı ve 358,63-TL peşin harç ile 28,00-TL tamamlama harcı, 1.000,00-TL bilirkişi ücreti, 391,30-TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.809,33-TL yargılama giderinden kabul ret oranına göre hesaplanan 1.565,07-TL'nın davalı sigorta şirketinden alınarak davacıya verilmesine, kalan 244,26-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,