İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2019/2516 K.2021/2009

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle.

15.09.2016 günü davalı ... adına kayıtlı ve diğer davalı şirkete sigortalı ... plakalı aracın müteveffa ...’a çarpması nedeniyle ölümlü trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunu, müteveffanın günlük 120 TL net ücret ve 20-50 TL arasında değişen miktarlarda bahşiş olmak üzere günlük 140-170 TL net gelirle ailesini geçindirdiğini, 05.10.2016 tarihinde davalı sigorta şirketine müracaat edildiğini ve ... no.lu hasar dosyası üzerinden 27.10.2016 tarihinde 35.681,00 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin davacıların gerçek zararlarını karşılamadığını,

fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak davasının kabulü ile her bir davacı için ayrı ayrı 4.000,00 TL’den toplam 20.000,00 TL maddi tazminatın/destekten yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 27.10.2016 tarihinden diğer davalı yönünden ise 15.09.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, her bir davacı için ayrı ayrı 20.000,00 TL’den toplam 100.000,00 TL manevi tazminatın 15.09.2016 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...’dan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana geldiği bölgenin karşıdan karşıya geçişin kesinlikle yasak olduğu, şehirlerarası devlet karayolu olduğunu, kaza mahallinde veya yakınında yaya geçidi bulunmadığını, davalının hız sınırlarını ihlal etmediğini ve kazada hiçbir kusurunun bulunmadığını, davalı sigorta şirketi tarafından davacılara ödeme yapıldığını, hesaplanacak tazminattan bu ödemenin mahsup edilmesi gerektiğini, davacılara SGK.dan yapılan ödemelerin peşin sermaye değerlerinin indirilmesi gerektiğini,

aylık bağlanıp bağlanmadığı konularının araştırılması gerektiğini belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu kazanın meydana gelmesinden sonra hasar dosyası açıldığını ve destekten yoksun kalma bedelinin belirlenmesi için ekspertiz yapıldığını, KZMSS Genel Şartlarına göre 35.861,00 TL destekten yoksun kalma bedelinin tespit edildiğini ve davacı tarafa 15.09.2016 tarihinde ödeme yapıldığını, davaya dayanak yapılan ... no.lu poliçenin başlangıç tarihinin 09.06.2015 olduğunu, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Trafik Sigortası Genel Şartlarının esas alınması gerektiğini, dava konusu talepler yönünden sigorta şirketinin sorumluluğunun dava tarihinden itibaren yasal faiz olacağını,

avans faizi isteminin reddi gerektiğini, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davacı eş ...ın maddi tazminat davasının kabulü ile 4.000,00 TL destek tazminatının davalı sigorta şirketinden 27/10/2016 tarihinden itibaren, Davalı ...dan ise kaza tarihi olan 15/09/2016 tarihinden itibaren itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı eş ...a verilmesine, davacılardan ..., ..., ...ın açmış oldukları maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile,

davacı çocuk ...a 1.340,45 TL, davacı çocuk ...a 1.075,61 TL, davacı çocuk ...'a 364,44 TL destek tazminatının davalı sigorta şirketinden 27/10/2016 tarihinden itibaren, Davalı ...dan ise kaza tarihi olan 15/09/2016 tarihinden itibaren itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı Çocuk ... ın açmış olduğu maddi tazminat davasının reddine, " karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar vekili ve davalı ... vekili ile katılma yoluyla davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava süresince dosyaya sunulan raporlara ilişkin yapılan itirazların dikkate alınmadığını, bilirkişi tarafından usul ve yasaya aykırı olarak müteveffanın en son çalıştığı işyeri tarafından verilen günlük 120,00 TL yevmiye ile çalıştığına dair belge dikkate alınmayıp asgari ücrete göre yapılan hesaplamalar kabul edildiğinden müvekkillerinin mağduriyetine neden olduğunu, tazminat taleplerinin hiçbir gerekçe sunulmadan reddedildiğini,

davalı gerçek kişiler aleyhinde devam eden destekten yoksun kalma tazminatı hesaplamaları genel hükümlere tabi olduğundan söz konusu itirazının sonuçsuz kaldığını, davalı aleyhine hükmedilen manevi tazminatın çok düşük olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacıların maddi ve manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulünün usul ve yasaya aykırı olduğunu, 15/09/2016 tarihli bilirkişi raporundaki davalı yönünden %25 kusur oranının kabul etmediğini, meydana gelen kazada asli kusurlu olarak hareket eden ...’ın kaza anında üzerinde koyu renk elbiselerin bulunmasının da dikkate alınması gerektiğini, davalı müvekkil idaresindeki ... plakalı aracın kazanın olduğu yerden 40 metre sonra durabildiği belirtilerek aşırı hızlı tespitinin kurulması tamamen hatalı olduğunu,

müvekkil aleyhine hatalı değerlendirmeler barındıran 06/04/2018 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alındığını belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur. Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili katılma yoluyla istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davadan evvel müvekkil tarafından davacılara dava konusu talepler ile ilgili ödeme yapıldığını, Hükme esas alınan bilirkişi raporunda da emsal Yargıtay kararları doğrultunda isabetli olarak ödeme tarihi verilerine göre bir hesaplama yapıldığını, ancak bilirkişi raporunda ödeme tarihindeki verilere göre yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere her bir davacının ödeme yapılan tarihte zararının %91,37 oranında karşılandığı ve yapılan ödeme ile zarar arasında açık bir nispetsizlik bulunmadığından,

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin içtihatları doğrultusunda davacıların zararının karşılanmış olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.

Dosya kapsamından, 15.09.2016 günü saat 20.00 sıralarında Bursa Balıkesir yolu 3,6 Km'sinde ... benzin istasyonu önünde davalı sürücü ... yönetimindeki ... plakalı otomobiliyle Bursa'dan Balıkesir'e giderken ... benzin istasyonu önünde bölünmüş yolun sol tarafından orta refüj bariyerlerini atlayarak sol şerit üzerinden karşıya geçmek için yaya ...'a aracının ön kısmı ile yayanın sağ yan kısmına çarpmış ve 42 m ileriye orta refüj içine fırlatmış, yaya olan davacılar murisinin ölümüyle sonuçlanan trafik kazası meydana gelmiştir.

Dava konusu olaya ilişkin olarak düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre ;kazanın oluşumunda yaya ... 2918 sayılı KTK'nın 68. maddesinde belirtilen ışıklı veya işaretli yaya geçidi olmayan yerde yaklaşan araçların hız ve yakınlığını dikkate almamaktan, sürücü ... ise md.52 aracının hızını mahal şartlarına uydurmamaktan kusurlu bulunmuştur.

Mahkemenin hükme esas aldığı kusur raporuna göre yine tutanakta belirtilen kuralları ihlalden, davalı sürücü ...’ın % 25 oranında tali kusurlu olduğu, davacıların murisi yaya ...’ın olayda % 75 oranında asli kusurlu olduğu olduğu belirtildiğine göre, raporların birbiriyle örtüştüğü, olayın oluşuna ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla davalı ... vekilinin kusura ilişkin istinaf itirazının manevi tazminat yönünden reddine karar verilmiştir.

HMK'nın 341/2. maddesine göre miktar veya değeri üçbin Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. Aynı kanunun 341/4. maddesinde de "alacağın tamamının dava edilmiş olması durumunda, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü üçbin Türk Lirasını geçmeyen taraf, istinaf yoluna başvuramaz." düzenlemesi mevcuttur.

Yeniden değerleme oranındaki artış sonucu somut uyuşmazlıkta yerel mahkeme hükmünün verildiği 2019 yılı için HMK'nın 341/2. maddesindeki kesinlik sınırı 4.400,00 TL olacaktır. Mahkemece, davacı eş ... için 4.000,00 TL, ... için 1.340,45 TL, davacı çocuk ... için 1.075,61 TL, davacı çocuk ... için 364,44 TL maddi tazminat miktarı üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bu halde davanın kabul edilen kısmı kararın verildiği tarih itibarı ile 2019 yılı için öngörülen kesinlik sınırının altında kaldığından davalıların İlk Derece Mahkemesince verilen maddi tazminat kararı için HMK'nın 341/4.maddesi gereğince istinaf hakkı yoktur. Yerel mahkemece, karara karşı kanun yolunun açık olduğunun belirtilmesi de sonuca etkili değildir.

Bu nedenle davalılar vekilinin maddi tazminata ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 352/1-b maddeleri gereğince reddine karar verilmiştir. Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre, desteğin ölüm tarihindeki gelir durumunun davacı tarafça kanıtlanması gerekir. Bunun kanıtlanmaması halinde ise maddi destek tazminatının hesabında asgari ücretin esas alınacağı kabul edilmektedir.

Sadece tanık beyanları ile kazanç tespiti mümkün olmayıp bunun bir takım belge ve kayıtlarla desteklenmesi gerekmektedir.

Kişi belirli bir iş yerine bağlı olmaksızın belirli bir meslek icra eden kişilerden ise SGK kayıtları olup olmadığı da araştırılarak ekonomik ve sosyal durumu ile ilgili zabıta araştırması yanında o meslek odasından o mesleği icra edenlerin kaza tarihi itibarı ile ortalama ücretleri sorulmalıdır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2018/910 Esas ve 2019/12325 Karar sayılı ilamı).

Somut olayda SGK hizmet dökümüne göre müteveffanın vergilendirilmiş geliri asgari ücret olarak gözüktüğü ve bunun aksini gösterir eş değer nitelikte yazılı bir belge ibraz edilmediğinden hesaplamaların yasal asgari ücretlere göre yapılmış olmasında ve davalı sigorta şirketi ile davalı şahıs için aynı hesaplama yöntemi uygulanmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

TBK'nın "manevi tazminat" başlıklı 56/2.maddesinde "Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Bu yasal hüküm gereğince, hükmedilecek para, zarara uğrayanda manevi huzur duygusunu doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer işlevi olan özgün bir nitelik taşır.

Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararın karşılanması da amaç edinilmemiştir. O halde, tazminatın miktarı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerektiği kadar olmalıdır. Hakim, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Manevi tazminat takdir edilirken, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, davacının uğradığı zararın kapsamı, davalının sorumluluğunun niteliği, kusur oranları ve özellikle caydırıcı bir etki doğuracak düzeyde olması gerektiği de göz önünde tutularak, meydana gelen trafik kazası sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun düşen tutarlara hükmedilmesi gerekmektedir.

Bu açıklamalar çerçevesinde, somut uyuşmazlıkta olay tarihi, kazanın oluş şekli, kusur durumu ile tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları, yukarıda açıklanan ilkelerle birlikte dikkate alındığında mahkemece belirlenen manevi tazminat miktarlarının bir miktar düşük belirlendiği kanaatine varılmış ve bu yönde ki istinaf itirazının kabulüne karar verilmiş ve aşağıda yazılı olduğu şekilde esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.