İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2020/1453 K.2020/3710

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... Şirketi ile davalılardan ... Şirketi arasında, Ankara İli Yenimahalle İlçesinde bulunan ...

Kolejleri'nin devri için bir devir sözleşmesi imzalandığını, bu devir sözleşmesi uyarınca, müvekkil şirkete ait olan ve millî eğitim bakanlığı tarafından verilen kolej ruhsatları, davalı ... şirketine devredildiğini, sonrasında, davalılar tarafından devir bedelinin ödenmesi kapsamında birtakım ek sözleşmeler imzalandığını ve davalı şirketin, bu sözleşmeler kapsamında müvekkiline devir bedeli karşılığında çekler verdiğini, davalı şirketin, bu çeklerin ödenmesi ile ilgili taahhütlerine uymadığını ve sürekli ödemeler ile ilgili sorunlar çıkardığını bu kapsamda, son çek bedeli olan 1.000.000 TL bedelli çekin İstanbul ...

İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı icra takip dosyası ile takibe konulduğunu ve takibin kesinleştiğini, davalı ... Şirketinin son çek olan 1.000.000 TL bedelli çek vadesi 15.10.2019 tarihi iken, bundan kısa bir süre önce diğer davalı şirket ... A.Ş. Şirketine Millî Eğitim Bakanlığı ruhsatını devrettiğini bu devrin muvazaalı olduğunu belirterek muvazaalı şekilde yapılan devir işleminin iptali ile ruhsatın borçlu/davalı ...

Şirketine dönüşünün sağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İlk Derece Mahkemesince "Davacının açtığı davada, mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmakla; açılan davanın, HMK'nun 115/2.maddesi uyarınca aynı kanunun 114/1-(c) maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine," karar verilmiştir. Bu karara karşı davalılar ..., ... ve ... A.Ş. vekili ile davalı ...

A.Ş. vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Davalılar ..., ... ve ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle. Taraflara dava dilekçesi ve ekleri tebliğ edilmeden, savunmaları alınmadan, verilen görevsizlik kararının HMK'ya aykırı ve hatalı olduğunu, mahkemenin usul kurallarına uymayarak Anayasal adil yargılanma ve savunma haklarının kısıtlandığını, davasında haksız ve mesnetsiz olarak ...

Ve ...' yi davalı olarak gösterdiğini, davanın şirket yetkililerine şahsi olarak yöneltilmesi hatalı olduğunu, bu yönde husumet itirazında bulunduklarını, müvekkillerim ile diğer davalı ... Şirketi arasında yapılan muvazaalı bir devir işlemi söz konusu olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...

A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; tarafların tacir olduğunu ve dava konusu uyuşmazlık tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunduğunu, dolayısıyla bu hususların tespiti yapılmadan davalıya davaya karşı cevap sunma hakkı verilmeden tarafların göreve dair deliller varsa bildirmeleri hususunda imkan tanımadan karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere yapılan inceleme sonucunda: Dava tasarrufun iptali istemine ilişkindir. İstinaf açısından uyuşmazlık HMK'nın 114/c maddesi gereğince mahkemenin görevsizliğine taraf teşkili sağlanmadan karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır. İlk Derece Mahkemesince dava dilekçesi davalılara tebliğ edilmeden, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu görevsizlik kararı verilmiştir.

Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir (HMK'nın 1.maddesi). HMK'nın 114/1-c bendi ile görev, dava şartı olarak kabul edilerek 115/1. maddesi ile de mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı düzenlenmiştir. Mahkemece ön incelemede dava şartları ve ilk itirazlar incelenerek karar verilmelidir (HMK'nın 137/1 ve 140/1 maddeleri).

Ancak ön inceleme dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılabilecektir (HMK'nın 137/1, 139/1 ilk cümle). Bu durumda Mahkemece görevsizlik kararı verilebilmesi için dilekçe teatisi aşmasının tamamlanması zorunludur. HMK'nın 138. maddesi ile Mahkemenin, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verebilmesi olanağı getirilmiştir.

6100 sayılı HMK'nun 27. maddesi uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup bu hak yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir. HMK'nın 114. maddesi uyarınca dava şartlarından olan görev konusunda aynı Kanun'un 138. maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilebilir ise de ancak bunun için dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilerek savunma hakkı tanınması gerekir.

Dava dilekçesi tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmesi HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkına da aykırı olacaktır.

Bu nedenle; dava dilekçesi davalılara tebliğ edilmeden ve dilekçe teatisi aşaması tamamlanmadan görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı görüldüğünden davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne HMK'nın 353/1-a-6.maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi, Daire kabulüne göre diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığı karar verilmiştir.