İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1585 K.2023/2335

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirkete ait ... plakalı aracı şirket çalışanlarından ...'ye şirket işlerinde kullanması için tahsis ettiklerini bu araçla çalışanın 01/02/2016 tarihinde kuzeni ile birlikte iş için Esenyurt'a gittiğini kendisinin arabadan inerek müşterisine gittiğini ...'nın ise sigara almak için araçla bakkala gittiğini bu esnada kavşakta kaza yaptığını olayın şoku ile ...'yi aradığını ancak ulaşamadığını kendisini haberdar etmek için yanına gittiği sırada kazaya karışan araç içindekilerin hastaneye götürüldüğünü olay yerine geldiğinde öğrendiğini, hastaneye gittiklerinde kendilerine Esenyurt İlçe Emniyet Müdürlüğüne gitmelerinin söylendiğini,

davalı sigorta şirketine başvuru yaptıklarını ancak hasarın teminat dışı kaldığından ödeme yapmadığını, hasarı 26.702,09 TL olarak kendilerinin yaptırdığını, ödediği tamirat bedelinin kaza tarihi itibariyle işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının iddialarını ispat etmesi gerektiğini, kaza yapan şahısın olay yerinden kaybolması akıllarda soru işareti bırakacağını, kaza yapanın alkollü veya ehliyetinin olup olmadığının ispatının gerektiğini, kaza yapan aracın Dain Mürtehin olarak ...

A.Ş gözüktüğünü davacının talepte bulunması için dain mürtehinin açık muvafakatinin olması gerektiğini, davacı aracının ön kısımdan ağır hasarlı olarak pert olduğunu böyle büyük bir kaza sonrasında sürücünün olay yerinden ayrılarak alkol raporu alınmamış olması ve sürücünün firar etmesi nedeniyle talebi reddettiklerini, davacının menfi durumun aksini somut delillerle kanıtlamak durumunda olduğunu, davanın aktif husumet yokluğundan ve esastan reddini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davanın reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Kazada sürücünün kazanın şoku ile olay yerinden ayrılmasının bu kapsamda teminat dışı bir hal sayılamayacağını, yine teminat dışı bir hal olduğunun ispat yükünün davalı tarafta olduğunu, Yerel Mahkemenin reddine dair verilen kararın hatalı olduğunu, sürücü, uyuşmazlığa konu kazada olay yerini kaza geçiren kişilerin ve kendisinin can güvenliği endişesi ile yardım istemek için terk etmiş olduğunu, kaçma saiki gütmediğini, Yargıtayın yerleşik içtihatına göre olay yerini terk tek başına teminat dışı hal olarak görülmediğini,

kanunun amir hükümleri gereğince ve yine Yargıtayın yerleşik içtihatına göre hasarın teminat dışında olduğunun ispatı davalı sigorta şirketine ait olduğuğunu ispat yükü tarafında olmamasına rağmen kaza sonrası sürücünün arama kayıtları, bilirkişi raporu ve Yerel Mahkeme dosyasında dinlenen tanık beyanları ile haklılıklarının bir kez daha ortaya çıktığını belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle Kasko poliçesi kapsamında maddi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.

Dosya kapsamından, 01/02/2016 taihinde saat 00:15 sıralarında, İstanbul, Esenyurt, Koza mevkiinde, sürücü ... sevk ve idaresinde iken ... sokağı takiben seyreden ... plakalı otomobilin 1638 sokaktan gelerek kavşağa giren davacıya ait ... plakalı otomobille, anılan kavşak içinde çarpışması ile meydana gelen kaza neticesinde karşı araçta bulunan iki yolcu ile araç sürücüsünün yaralandığı ve her iki araçta hasar meydana gelmesi nedeniyle davacının kendi kasko sigortacısından aracındaki hasar için tazminat talep ettiği anlaşılmaktadır.

Dava, kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Kasko Genel Şartları A.5.4.maddesinde aracın gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararlar.

A.5.5.Aracın, uyuşturucu madde veya Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar.

A.5.10.Zorunlu haller (tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma vb) hariç olmak üzere bu maddenin 5.4 ve 5.5 nolu bentlerdeki ihlaller nedeniyle, sürücünün kimliğinin tespit edilmesini engellemek için kaza yerinden ayrılması teminat dışı hal olarak sayılmıştır.

Diğer taraftan 6102 sayılı TTK'nın 1409/1 ve 1410. maddeleri uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı Yasanın 1409/2. maddesi hükmüne göre kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir.

Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise bu oluş şeklinin Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmektedir.

İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte, sigortalı Kasko Poliçesi Genel Şartlarının 1.5. maddesi ve 6102 sayılı TTK'nın 1446. maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan rizikonun teminatı içinde imiş gibi ihbar ederse ispat külfeti yer değiştirip oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat yükü sigortalıya geçer.

Sigortacı, rizikonun ihbar edilenden farklı şekilde oluştuğunu ve bu oluş şeklinin sigorta teminatı dışında kaldığını soyut iddialarla değil somut delillerle kanıtlamak zorundadır. Bu ilkeler doğrultusunda somut olaya baktığımızda; uyuşmazlık, kazanın ihbar edilen şekilde meydana gelip gelmediği hususun açıklanması gerekmektedir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/11677 Esas ve 2017/6905 Karar sayılı kararında "Kural olarak zararın teminat dışı olduğunu ispat yükü, davalı sigortacıda bulunsa da; somut olayın özellikleri ve bilhassa davacıya ait aracın sürücüsü olduğu savunulan ...'in, can güvenliği nedeniyle olay yerinden ayrılmak zorunda kalmış olsa dahi en kısa sürede ilgili kolluk birimine başvurması gerekirken bunu yapmadığı, kazadan 4 gün sonra kolluk birimlerine başvurduğu, kazanın oluş biçimi ve meydana geldiği saat gözetildiğinde;

haklı sebeple olay yerini terkin ötesine geçen bir durum bulunduğu ve sürücünün kaza anında alkollü olmadığını ispat yükünün, davacı sigortalıya geçtiğini kabulün zorunlu olduğu açıktır.

Taraflar arasında güven ve iyiniyet esasına dayanan sigorta sözleşmelerinde, gerek sigortalının gerekse sigortacının haklarını kullanırken ve yükümlülüklerini yerine getirirken iyiniyetle hareket etmesi; rizikonun gerçekleşmesinden sonra doğru ihbar yükümlülüğü altında bulunan sigortalının, bu yükümlülüğüne uyup uymadığının saptanmasında da bu ilkenin gözönünde tutulması gerekir.

Bu itibarla da, somut olayın özellikleri gereği, davacıya ait araç sürücüsünün kaza anında alkollü olmadığı ve zararın poliçe teminatı kapsamında kaldığını ispat yükünün, davacı sigortalıya geçtiği dikkate alınarak; davacının bu konudaki delillerini sunmasının sağlanması, bu husustaki davacı delillerinin toplanmasından sonra, ispat yükümlülüğünün yerine getirilmiş olup olmamasına göre, zararın teminat kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi gerekirken; yanılgılı değerlendirme ve eksik incelemeyle, yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir" belirlemesinde bulunmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta.

Davaya konu trafik kazasına ilişkin 01/02/2016 tarihli kaza tespit tutanağında " sürücüsü firar eden ... plakalı aracı ile ... sokaktan seyirle ... sokak kesişimine geldiğinde "Dur " levhasına uymayarak şeride katılım yaptığı esnanda aracının sol ön ve yan kısımlarıyla, sürücüsü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı doğru istikamette seyir eden aracın sağ ön kapı ve arka kapı kısımlarına çarpması ve bu çarpmanın etkisi ile takla atarak 25 metre sürüklenerek ters vaziyette durması neticesi yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği,

kazanın oluşumunda sürücüsü firar eden ... plakalı araç sürücüsünün KTK 47/1-c kusurunu işlediği belirtilmiştir. Kaza tarihi ve saatinin 01/02/2016 tarih 00.15olarak belirtildiği görülmektedir.

Dosya kapsamına sunulan ... plakalı araç sürücüsünün 02/02/2016 tarih saat 16:06 da alınan ifadesinde özetle çarptığı aracın ters döndüğünü görünce olayın şoku ve korkudan dolayı ,kendisine yardıma gelmesi için kuzenini bıraktığı yere gittiğini, geri geldiğinde olay yerinde kimsenin olmadığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamına sunulan tüm beyan ve belgelerden dava dışı sigortalı araç sürücüsünün olayın şoku ve korkudan dolayı ,kendisine yardıma gelmesi için kuzenini bıraktığı yere gitmesinden oluşan kaza yerini terk sebebinin hayatın olağan akışına aykırı olup haklı sebeple olay yerini terkten bahsedilemeyeceğinden davacı, Kasko Poliçesi Genel Şartlarının 1.5. maddesi ve TTK'nın 1446/2 maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini yerine getirmediğinden, ispat külfeti yer değiştirip oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat yükü davacı sigortalıya geçmiştir.

Bu kabule göre de davacı haklı nedenle olay yerini terk ettiğini, zararın poliçe teminatı kapsamında kaldığını ispat edemediğine, aynı kaza nedeniyle aracın ZMMS sigortacısının davacıya karşı açmış olduğu kuvvetli delil niteliğindeki Dairemizin 17/02/2022 tarih, 2021/1469 E. ve 2022/2086 K. sayılı kararı da göz önüne alınarak İlk Derece Mahkemesince hasarın Kasko Sigortası Genel Şartları A.5.10 kapsamında teminat dışı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.