İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1854 K.2024/326

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin hissedarı ... sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı, hususi binek otomobiline, davalı ... maliki bulunduğu ve diğer davalı ... tarafından sevk ve idare edilen .. plakalı aracın Çayırova Anadolu Sağlık Hastanesi mevkiinde virajı alamayıp çarpması sonucunda, müvekkile ait aracın kaldırıma çıktığını, bunun neticesinde maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, meydana gelen trafik kazasında müvekkiline ait binek aracın kasasının hasar gördüğünü, bu nedenle aracın 42 gün boyunca bir yandan hasar gören parçalarının değiştirilmesi,

diğer yandan tamir edilecek ve boyanacak işlemler dolayısıyla serviste kaldığını, bu süre zarfında aracın kullanılmadığını, kaza sonrasında tutulan tutanakta verilen olay örgüsünün doğruluğunun 08/06/2016 tarihli Oto Mali Mesuliyet Ekspertiz Raporu ile kanıtlandığını, trafik ve ekspertiz raporunda müvekkilinin kazada kusuru bulunmadığını, müvekkiline ait araçta oluşan değer kaybı ve yoksun kalınan menfaat belirlendikten sonra davalılardan sorumlulukları oranında tazmin edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; araçta meydana gelen hasar incelendiğinde ... plakalı aracın onarım bedeli olarak toplam 54.812,00 TL kasko tazminatı ödemesi yapıldığını, davacı tarafın talepte bulunduğu 48.435,17 TL'de 01/08/2016 tarihinde ... ödendiğini, davacı tarafın dava konusu ettiği tüm hususlar ve ne kadar talep hakkı olduğunun kasko poliçesinde yazdığını, buna göre değer kaybının tamamen kasko poliçesi kapsamı dışında olduğunu, davacı tarafın yoksun kalınan kar taleplerinin de kasko poliçesi dışında olduğunu, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; meydana gelen kazaya ilişkin olarak müvekkili şirket nezdinde... nolu hasar dosyası mevcut olduğunu, söz konusu hasar dosyasından 21/10/2016 tarihinde araç hasarına ilişkin olarak 31.000,00 TL ...

A.Ş.'ye rücuen tazminat ödemesi yapılmış olup sorumluluk dahilinde olan tüm ödeme yapıldığından müvekkil şirketin sorumluluğunun sona erdiğini, sigorta poliçesi hazırlanış tarihi itibari ile sigortalının maddi araç başına sigorta limiti 31.000,00 TL olduğunu, kabul manasına gelmemek kaydı ile şirketlerinin bu teminat ile sorumlu olup teminatlarının tamamını ...

A.Ş ye rucüen tazminat olarak ödedikleri için ilgili poliçe kapsamında teminatlarının bittiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle: olayın Kocaeli'nin Çayırova ilçesinde meydana geldiğini, Çayırova ilçesinin Gebze adliyesinin yetki sınırları içerisinde olduğunu, davacının adresinin Gebze Kocaeli olarak göründüğünü, bu sebeple davanın yetkisiz mahkemede açıldığından bahisle dosyaya yetkisizlik kararı verilerek dosyasın Gebze Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesi gerektiğini, dava dilekçesinde harca esas değer olarak 48.435,17 Tl olarak belirtildiğini, ancak bunun ne kadarının değer kaybı için ne kadarının aracı kullanamamaktan dolayı yoksun kalınan menfaat için talep edildiğinin açıklanmadığını,

davacının aracının dava konusu kaza tarihinden önce hasarlı olup olmadığını, başka bir kazaya karışıp karışmadığının, başkaca bir kaza kaydının mevcut olup olmadığının araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davanın kısmen kabulüne, davalı ... A.Ş yönünden davanın reddine, davalı ...

A.Ş yönünden davanın reddine, 17.625,00 TL değer kaybı ve 4.000,00 TL ulaşım kaybının davalılar ... ve ... alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili ve davalılar ... ile ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin trafik kazası geçirmiş ve %100 kusursuz olduğu somut delil ve raporlarla sübut bulduğunu, kararın gerekçesinde değer kaybından sorumlu olsa dahi ZMMS poliçesinde teminat limitinin 31.000,00 TL olduğu ve araç hasarına ilişkin olarak ...

A.Ş’ye rücuen ödendiği ve teminat limitinin dolduğundan davanın reddi yönünde karar verildiğini, davanın açıldığı tarihteki koşullar esas alınarak karara bağlanması gerektiğini, davalı ... A.Ş firmasının davalı ...

A.Ş yönünden vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, araçtaki değer kaybının gerçek zarar kalemlerinden biri olup davalı sigorta şirketinin de bu zarar kalemini tazminle yükümlü olduğunu, meydana gelen olayda müştereken sigorta şirketlerinin değer kaybı ve araç ulaşım kaybı bedelinden sorumlu olduklarını, mahkeme kararında tespit edilen 17.625,00 TL değer kaybı ve 4.000,00 TL ulaşım kaybı miktarlarının eksik ve hatalı şekilde belirlendiğini, davaya konu araçta değer kaybı miktarının ciddi oranda oluştuğunu, araç için tespit edilen 235.000,00 TL rayiç değerin gerçeği yansıtmadığını,

dosyadaki mübrez deliller içeriğindeki ekspertiz raporu incelendiğinde tespit edilen hasar bedelinin 49.202,14 TL olduğunu, dava konusu kaza nedeni ile araçta oluşan tüm zararların tamir ettirilmiş ve bunun karşılığında da 49.202,14 TL hasar bedeli ödediğini, araçta tamiri yaptırılan kısımlarının ayrıntısı ve ücretinin yer aldığı liste dosyada mevcut olmasına rağmen, mahkemenin bu tespitleri dikkate almadığını, tespit edilen araçtan yoksunluk miktarının eksik ve hatalı şekilde hesaplandığını belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davalılar .... ile ... vekilinin istinaf başvuru dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporundaki, değerlendirmelerin tamamen hatalı olup, kazanın meydana gelmesine ... plakalı araç sürücüsü ...'ün sebebiyet verdiğini, ... plakalı araç sürücüsü ..., müvekkilin hızından daha yüksek bir hızla viraja girmiş ve aracının bir kısmı müvekkilin şeridine girdiğini, söz konusu kazanın meydana gelmesine sebep olduğunu, kaza sonrası tutulan Kaza Tespit Tutanağının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili ...'ın kazanın nasıl meydana geldiğine ilişkin asıl beyanlarını içerir tutanağın,

... plakalı araç sürücüsü ... tarafından kabul edilmemiş ve ... tarafından, tek taraflı olarak yeniden tutanak tutulmuş ve müvekkil ...'a baskı yapılarak imzalatıldığını, tanık dinletme taleplerinin reddine karar verildiğini, bilirkişi raporu ile müvekkile izafe edilen kusur oranının tamamen hatalı olduğunu, olayın oluş şekline ve gerçeğe aykırı olarak düzenlenen "kaza tespit tutanağı"na dayanılarak kusur değerlendirmesi yapılamayacağını, olayın oluş şekli, tarafların hareket tarzları, araçların kaza sonrası durumları ve konumları değerlendirilerek yeni bir kusur incelemesi yapılması gerektiğini,

mahkemece alınan 25.09.2019 tarihli bilirkişi raporu ve 17.01.2020 tarihli bilirkişi ek raporunda; değer kaybı hesaplamasının hatalı olduğunu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekinde yer alan değer kaybı esaslarında 165.000 km'nin üstünde yol yapmış araçların onarım sonucu değer kaybetmeyeceği öngörüldüğünü, raporlar arasında açık bir çelişki bulunduğunu, değer kaybı miktarı yönünden fahiş miktarda fark bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının aracının dava konusu kaza tarihinden önce hasarlı olup olmadığı, başka herhangi bir kazaya karışıp karışmadığı,

başkaca bir kaza kaydının mevcut olup olmadığına da değinilmediğini, yeniden rapor alınması gerektiğini, ... plakalı aracın ticari amaçla kullanılıp kullanılmadığının, kullanılıyor ise kazanç kaybının tespiti açısından vergi kaydının ve/veya günlük kazanç miktarını gösterir bilgi ve belgelerin davacı tarafından sunulması gerektiğini, bu hususların aydınlatılmadan yapılan kazanç kaybı hesabı tamamen afaki olduğunu, sigorta tarafından davacıya yapılan bir ödeme mevcut ise bu ödemenin içinde değer kaybına ilişkin bir ödemenin olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle değer kaybı ile ikame araç bedeli için tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul,

yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Dava konusu olaya ilişkin olarak düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre 07.06.2015 günü saat 15:00 sıralarında Kocaeli Çayırova ilçesi Anadolu Sağlık Hastanesi yanında sürücü ... yönetimindeki ... plakalı yolcu nakil aracıyla seyrederken çift yönlü yolda yağışlı havada dönemece hızlı girerek aracını kaydırıp karşı yönden gelen trafiğin şeridine girerek karşı yönden gelen sürücü ... yönetimindeki ... plakalı ... marka ...

3d tipi araca sol ön çamurluk ve sol ön lastik kısımlarından yandan çarpmıştır. İlk Derece Mahkemesince alınan üç raporda da ... plakalı araç sürücüsü davalı ... %100 oranında kusurlu olduğu, davacı tarafa ait ... plaka nolu otomobil sürücüsü ...'ün kusursuz olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

Davalı sürücü ... yağışlı havada ıslak ve kaygan yolda dönemece yaklaşırken hızını azaltması gerekirken bunu yapmadığından aracını kaydırdığı ve karşı yönden gelen trafiğin şeridine girdiği ve kazanın da karşı şeritte olduğu anlaşıldığından ... plakalı araç sürücüsü davalı ... %100 oranında kusurlu olduğu yönündeki değerlendirme de isabetsizlik bulunmamaktadır. Kaza tespit tutanağı sürücüler arasında düzenlenmiştir. Davalı davalı ... da imzasını taşımaktadır.

Davalı tarafın kaza tespit tutanağında tarafların imzalarının bulunduğu, bilirkişi raporlarının da dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile uyumlu olduğu anlaşılmakla ve olay yerinde olup olmadığı dosya kapsamından anlaşılmayan tanıkların beyanı dosyaya yenilik katmayacağından tanık ile ilgili istinaf talepleri yerinde görülmemiştir. ... plakalı araç ... A.Ş.'ye ZMMS poliçesi ile sigortalıdır. Davacıya ait ... plakalı araç ise ... A.Ş.'ye kasko sigortalıdır.

Kaza nedeniyle davacının ... plakalı aracının onarımı yapılmış, kasko poliçesi kapsamında davalı ... A.Ş. hasar olarak 48.435,17 TL'yi, 01/08/2016 tarihinde ... ödemiştir. Kusurlu olan ... plakalı araç ZMMS sigortacısı ... A.Ş. de davalı ... A.Ş.'nin talebi üzerine poliçe limiti olan 31.000,000 TL'yi kasko sigortacısına ödemiştir.

Yapılan ödemenin hasarın giderilmesine ilişkin onarım için olduğu anlaşıldığından değer kaybı için ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmadığına ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir. Davalı ... AŞ'nin teminat limiti dolduğundan davalı ... AŞ yönünden davanın reddine karar verilmesinde; davalı ... A.Ş.'nin kasko poliçesi değer kaybını kapsamadığı (teminat harici olduğu) anlaşıldığından kasko sigorta şirketi davalı ...

A.Ş aleyhine değer kaybı için açılan davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Anayasa Mahkemesinin 17/07/2020 tarih, 2019/40 Esas ve 2020/40 Karar sayılı Kararı ile "Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinin “...bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir.” Bölümünde Yer Alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresi, ikinci cümlesinde yer alan “...ve genel şartlarda...” ibaresinin, b) Kanun’un 92. maddesinin (i) bendi “Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler.” ibaresinin, Anayasa’nın 5., 13., 17.,

35. ve 48. maddelerine aykırı olduğundan oy çokluğu ile iptallerine karar verilmiştir. Bu nedenle iptal kararı gereğince tazminat hesaplarında Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve Ekleri uygulanmayacaktır.

İlk Derece Mahkemesince alınan 1. ve 3. bilirkişi raporlarında Genel Şartlara göre değerlendirme yapılarak "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekinde yer alan değer kaybı esaslarında 165.000 km'nin üstünde yol yapmış araçların onarım sonucu değer kaybetmeyeceği" bildirilmiştir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi içtihatlarına göre hasara uğrayan aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, önceye ait hasarları, kazaya bağlı hasar durumu, hasarı, yapılan onarım işlemleri, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği gibi hususlar ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın onarımının ekonomik olup olmadığı, aracın olay tarihindeki ikinci el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki ikinci el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının belirlenmelidir.

Hükme esas alınan 2. bilirkişi raporunda ise aracın olay tarihindeki 2.el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2.el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı belirlenmiştir. (kaza tarihindeki değeri yapılan piyasa araştırmasında yaklaşık 235.000 TL olarak belirlenmiş ve aracın kaza tarihinde yaşının 4.5 yıl ve kilometresinin 180.708 olduğu dikkate alındığında, değer kaybının 17.625 TL olarak belirlendiği)Bu halde bilirkişi raporlarında farklı yöntemlere göre değer kaybı belirlediğinden esasen bilirkişi raporları arasında çelişki bulunmadığı,

fark yöntemine göre hesaplama içeren 2. bilirkişi raporunun gerekçeleri yeterli ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmıştır.Davacı tacir olduğundan kazanç kaybı talep edebilir. Araçtaki hasarın giderilmesi için gereken makul onarım süresi belirlenerek kazanç kaybı hesaplanmalıdır.

Hükme esas alınan 2. bilirkişi raporunda davacıya ait araç her ne kadar araç serviste 43 gün kalmış ise de, bu onarımın bürokratik işlemler dahil 20 günde tamamlanmasının mümkün olacağı belirtildiğinden araç için 20 günlük yoksunluk bedeline hükmedilebileceği, araçtan yoksunluk kaybının kaza tarihi itibariyle 4.000 TL olduğu bildirilmiştir.

Dosya kapsamına göre Mahkemece açıklanan gerekçe ile hükme esas bilirkişi raporu doğrultusunda karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından davacı vekili ve davalılar ... ile ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.