İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/2571 K.2024/424

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 05/06/2015 tarihinde davalı ..., sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile aşırı hız ve dikkatsizlikle seyrettiği sırada emniyet şeridinde park halinde bulunan müteveffa ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması neticesinde müvekkilerin eşi/babası ...'ün yaşamını yitirdiği trafik kazasının meydana geldiğini, davalı ...'ın asli ve %100 kusurlu olduğunu, ... plakalı araç işleteni ...

Tic.Ltd.Şti olup, ... plakalı servis aracı ile taşınan ve kazada yaralanan işçilerin ise ... San ve Tic A.Ş'nin işçileri olduğunu bu nedenlerle davalı ... San.Tic.Ltd.Şti ve ...

San ve Tic A.Ş'nin araç işleteni ve istihdam eden tüzel kişiler olarak meydana gelen trafik kazasından kaynaklanan müvekkillerinin maddi ve manevi zararlarından kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince diğer davalılar ile müşterek ve müteselsilen sorumlu olduklarını belirterek müvekkili ... için şimdilik 45.000 TL, müvekkili ... için şimdilik 1.000 TL, müvekkili ... için şimdilik 4.000 TL destekten yoksun kalma tazminatının sigorta şirketi yönünden dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkillerine ödenmesine,

müteveffa ...'ın ölümünden dolayı müvekkili ... için 150.000 TL, müvekkili ... için 100.000 TL, müvekkili ... için 100.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Tic.

A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan aracın müvekkili şirket yönüyle umum servis aracı mahiyetinde olduğunu, bu nedenle müvekkili şirkete husumet yöneltilemeyeceği, davacının müvekkili şirket aleyhinde dava açmasında hukuki yararının olmadığını, müvekkili şirketin kazaya karışan aracın sahibi ve işleticisi olmadığı gibi aracı kullanan ...'ın da müvekkili şirketin işçisi olmadığını, müvekkili şirketin meydana gelen kazada davacıların uğradığı zararın oluşmasına doğrudan veya dolaylı olarak etkili bir fiili olmadığı gibi kusursuz sorumluğunun da bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...xa Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu trafik kazasına karışan ... plakalı aracın ZMMS poliçesi ile müvekkili şirket nezdinde sigortalı bulunduğunu, sigorta şirketi sigortalısının kusuru oranında gerçek hasarı ödemekle yükümlü olduğunu, talep edilen manevi tazminatların teminat dışı olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmiş olduğundan herhangi bir temerrüdünden bahsedilemeyeceğini, davacının ticari faiz talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... San. Tic. Ltd.

Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kazaya sebebiyet veren aracın uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile ...'a teslim edilmiş olup, müvekkilin araç üzerinde işleten sıfatının olmadığını, bu nedenle müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, aynı kaza sebebiyle hem işleten hem malikin sorumlu tutulamayacağını, müvekkilinin dava konusu kazada bir kusurunun bulunmadığını, tazminatın zmms sigortacısı tarafından ödenmesi gerektiğini, manevi tazminat talebinin fahiş olduğunu, davanın müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davanın kısmen kabulüne, davalı ... San ve Tic A.Ş açısından maddi ve manevi tazminat davasının husumetten reddine, 1.332.832,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının (... Sigorta A.Ş 245.449,40 TL'den dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sorumlu olmak kaydıyla,) diğer davalılar ..., ...

San ve Tic Ltd Şti'nden olay tarihi olan 06/05/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'e ödenmesine, 7.901,66 TL destekten yoksun kalma tazminatının (... Sigorta A.Ş 1.090,81 TL'den dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sorumlu olmak kaydıyla), diğer davalılar ..., ...

San ve Tic Ltd Şti'nden olay tarihi olan 06/05/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'e ödenmesine, 13.168,71 TL destekten yoksun kalma tazminatının (... Sigorta A.Ş 2.425,59 TL'den dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sorumlu olmak kaydıyla,) diğer davalılar ..., ...

San ve Tic Ltd Şti'nden olay tarihi olan 06/05/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'e ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Manevi tazminat açısında davalılar ..., ... San ve Tic Ltd Şti hakkında verilen önceki karar İstanbul BAM 9.Hukuk Dairesinin 2020/91 Esas, 2022/878 Karar sayılı ilamı ile istinaf istemleri reddedilerek kesinleştiğinden yeniden karar oluşturulmasına yer olmadığına" karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ... San. ve Tic.

A.Ş. yönünden davanın maddi ve manevi tazminat taleplerimiz yönünden reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ... plakalı aracın çalışma ruhsatının İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım ve Koordinasyon Merkezi (Ukome) tarafından 31.01.2013 tarih ve 2013/1-ek2 sayılı kararına istinaden iptal edildiğini, kendi işçilerini taşıma ruhsatı iptal edilen bir araçta taşıtması neticesinde aracın trafiğe çıktığını ve davaya konu trafik kazası meydana geldiğini, üst işveren olarak müvekkilline karşı diğer davalılar ile birlikte müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu,

maaş bordrolarının takip eden ayın 7. günü tanzim edilerek işçi maaşlarının ödendiğini, müteveffanın 6 mayıs da trafik kazası geçirdiği için Nisan ayı maaş bordrosunun kaza geçirdikten 1 gün sonra gerçeğe aykırı şekilde tanzim edildiğini, yoğun bakımda olduğu dönemdeki asgari ücretlerde aynı şekilde gerçeğe aykırı olarak tanzim edildiğini,

Mart 2015 tarihli maaş bordrosunda gözüken brüt maaşın 2.198,17 TL Mart 2015 de 2.198,17 TL brüt maaşı gözüken bir kişinin Nisan 2015 maaş bordrosunun tanzim edilmesinden 1 gün önce ağır şekilde yaralanması ile sonuçlanan trafik kazası sonrası maaşının asgari ücret seviyesi olan 1.201,50 TL'ye düşürülmesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığını, yerel mahkeme kararının İstanbul Bam 9. Hukuk Dairesinin 11.05.2022 tarihli kararı ile ortadan kaldırıldığını, ancak yerel mahkemenin yeniden hüküm kurmadığını,

ancak BAM kararında manevi tazminatlar yönünden kesin karar verildiği yada manevi tazminat yönünden Yargıtay yolunun açık olduğu vs. yönünden bir karar verilmediğini, yerel mahkemenin manevi tazminat yönünden de yeniden karar verilerek ve verilen kararda faizin avans (ticari temerrüt ) faizine hükmedilmesi gerektiğini, davalılar lehine vekalet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiğini, davalı lehine fazla hükmedildiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yargılamaya konu kazada uzun süreli kiralama nedeniyle işleten sıfatının değiştiğini, yeniden yapılan yargılama sırasında daha önce kazanılmış usuli haklara riayet edilmesi gerekirken, yerel mahkeme tarafından daha önce yargılama yapılmamış gibi yeniden hesaplama yapıldığınından hesaplanan tazminatın olması gerekenin çok üzerinde hesaplandığını, usuli kazanılmış haklara riayet edilmediğini,

sigortalanan aracın kiralandığını ve kiralayanın ilgili aracı hangi amaçla kullandığının dosya kapsamında tam olarak araştırılmadan avans faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu ve hükmedilen avans faizinin kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.

Mahkemece ilk verilen hükmün istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 11/05/2022 tarih, 2020/91 Esas 2022/878 Karar sayılı kararı ile "...dosyada bulunan davalı ... San ve Tic. A.Ş. ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. arasında ile yapılan 02/03/2015 tarihli Sözleşme başlıklı (işin konusu iş verenin bulunduğu ... Merkezden aşağıda tanımlanan bölgelere personel taşımacılığı yapılmasıdır) bu sözleşmeye göre kazaya karışan ... plakalı aracın davalı ... San ve Tic.

A.Ş.'nin personelinin taşınmasının kararlaştırıldığı, sözleşmenin 4. Maddesinin "Z" bendinde servis hizmeti sırasında 3.kişilere verilen zararlardan yüklenicinin sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Ancak ihbar olunan ... Tic. Ltd. Şti. ile işleten ... Tic. Ltd.

Şti.arasında düzenlenmiş bir kira sözleşmesi var ise bu sözleşme dosyaya sunulmamış olduğu halde İlk Derece Mahkemesince ibrazı sağlanarak, ibrazı halinde ise tartışılıp değerlendirilerek karar verilmemiş olması eksik incelemeye dayalı olmuştur. Davalı ... San ve Tic.

A.Ş.'nin davalı araç işleteni ve sürücüsü arasında servis taşımacılığı ile ilgili herhangi bir sözleşme ilişkisinin saptanamadığı, müteveffanın somut olayda servis aracında taşınan (yolcu olan personel) olmadığı, servis aracının, yol kenarında beklemekte olan müteveffanın kullandığı araca çarpması ile gerçekleşen kazada müteveffanın vefat etmesi nedeni ile taşıma sözleşmesinde taşıtan olarak yer alan davalı ... Tic.

A.Ş.'nin, KTK kapsamında işleten sıfatı bulunup bulunmadığının mahkemece tartışılmaması da doğru olmamıştır... Desteğin ücretinin tanık beyanı ile ispatı mümkün olmadığından bu yöne değinen istinaf talebi yerinde değildir.

Ancak desteğin çalıştığı iş yerinde hangi pozisyonda çalıştığının tespiti için SGK ve işyeri kayıtları incelenmeksizin ve desteğin kaza tarihinden önceki aylara ilişkin maaş bordroları iş yerinden getirtilmeksizin desteğin geliri asgari ücret üzerinden kabul edilerek yapılan hesaplamaya göre karar verilmiş olması eksik incelemeye dayalı olmuştur.

Dava dilekçesinde avans faizi talep edilmiştir. ... plakalı otobüsün trafik kaydında kullanım amacının ticari ve kullanım şekli yolcu nakli olarak açıklanmıştır. Bu durumda kazaya sebebiyet veren araç ticari nitelikte otobüs olmasına ve dava dilekçesinde avans faizi talep edilmesine rağmen HMK’nın 26. maddesine ve talebe aykırı biçimde yasal faize hükmedilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenle bu hususa değinen davacılar vekili istinaf talebi yerindedir.

Mahkemece, olay nedeniyle SGK tarafından davacılara rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığı araştırılmadan karar verilmiş olması doğru olmamıştır. Davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin bu hususa değinen istinaf talepleri yerindedir." gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Daire kararımız ile faiz ve vekalet ücretine ilişkin karar verilmiş olmakla aynı yöne ilişkin davacılar vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf talepleri yerinde görülmemiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından verilen ilk karara karşı davacılar vekili tarafından tazminata esas ücretin tespiti yönünden istinaf yoluna başvurulması nedeni ile mahkemece verilen ilk hüküm davalılar lehine usuli kazanılmış hak niteliğinde olmayacaktır. Bu yöne ilişkin istinaf yerinde değildir. Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde yer alan işleten tanımına göre.

“Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.” şeklinde Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesindeki.

“Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” şeklinde hüküm altına alınmıştır. Tüm dosya kapsamına göre davalı işleten ... Tic.Ltd.Şti. Tarafından davalı ...

San ve Tic A.Ş arasında yapılmış uzun süreli bir kira sözleşmesi sunulmadığı gözetildiğinde davalı ... San.Tic.Ltd.Şti.'nin KTK'nın 3. maddesi kapsamında işleten sıfatı taşıyacağının kabulü gerekeceğinden İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçe ile davalı ... San.Tic.Ltd.Şti.'nin kaza nedeni ile tazminattan sorumlu tutulmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından husumete ve sorumluluğa yönelik davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurusu yerinde değildir.

Davalı araç işleteni ... San.Tic.Ltd.Şti. ve davalı ... San ve Tic A.Ş arasında servis taşımacılığı ile ilgili herhangi bir sözleşme ilişkisinin saptanamadığı, kazada vefat eden desteğin somut olayda servis aracında taşınan (kurum çalışanı) olmadığı, servis aracının desteğin aracına çarpması ile meydana gelen trafik kazasında araç içinde bulunan çalışanları taşıtan davalı ... San ve Tic.

A.Ş'nin KTK kapsamında işleten sıfatı bulunmadığı gözetilerek davanın husumetten reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Destekten yoksunluk zararının hesabında müteveffanın gelirinin belirlenmesi ve çalışma gücü kaybı zararının hesabında yaralanan veya malul olanın gelirinin belirlenmesi tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tutmaktadır. Desteğin ve malul kalanın kaza tarihi itibariyle mesleği ve geliri tespit edilmelidir.

Kişinin herhangi bir işi yoksa, desteğin geliri asgari ücret kabul edilerek, raporun hazırlandığı tarihteki net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılacaktır. Eğer desteğin, malul kalanın gelirinin asgari ücret üzerinde olduğu, bir başka anlatımla herhangi bir iş yerinde çalıştığı ya da bir meslek icra ettiği ve asgari ücret üzerinde bir gelir elde edildiği iddia ediliyorsa bunun ispat edilmesi gerekir.

Davacılar vekili desteğin SGK kayıtlarına göre 07/05/2014 tarihinde düzenlenen işe giriş bildirgesinde mesleğinin servis şoförü olarak yazılı olduğu, iş yerinden gelen maaş bordrosu dökümüne göre asgari ücret üzerinden maaş aldığının anlaşılması karşısında bilirkişi raporunun 12. Sayfasında bu durum tartışılarak asgari ücret üzerinden hesaplama yapılmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacılar vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusu yerinde değildir.

Daire kararımız ile manevi tazminat miktarının yeterli olduğuna, ancak aynı zamanda faiz yönünden kararın kaldırılmasına karar verildiği gözetilmeden mahkemece yeniden kurulan hüküm ile manevi tazminat yönünden hüküm kurulmamış olması doğru olmamıştır.

Bu nedenle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine ,davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabülüne HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince, İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek aşağıda yazılı olduğu şekilde esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.