İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/1327 K.2024/508

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 29.01.2021 gün ve 2017/1288 E. 2021/113 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için raportör üye tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili firma ile davalı ... ... San Tic. isimli şahıs şirketi arasındaki sözleşme ile iş ortaklığı tesis edildiğini, bu ihalelerle ilgili olarak müvekkili şirketin malzeme alımı yapabilmesi için diğer girişim ortağı davalı ... ...

San Tic Şirketi yetkilisi ...'a dava konusu ... bankası ... şubesine ait 03/11/2017 keşide tarihli, 200360 çek nolu 110.000,00 TL bedelli çekin verildiğini, buna karşılık davalı şirket yetkilisi ...'un çeki verilme amacı dışında kullandığını, malzeme alımı yapmaksızın, aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmayan diğer davalı ...

Ltd Şti'ne çeki ciro ettiğini, söz konusu malzemelerin verilen çeke istinaden tedarik edilmediğini, dava konusu çekin incelenmesinde her iki davalı firmanın kaşeleri üzerinde atılan imzanın aynı el ürünü olduğunun görüleceğini belirterek, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davaya konu çekin, İzmir 7. İcra Müdürlüğü'nün 2017/14815 sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini ve icra takibi kesinleştiğini, müvekkil şirket ile diğer davalı arasında alışveriş bulunmakta olduğunu, davaya konu çekin, müvekkil şirketin kayıtlarında mevcut olduğunu, çeki iyiniyetle iktisap ettiğini, davacının iddialarının, müvekkil şirket ile bir bağlantısı bulunmadığını, davacının davaya konu çeki kendi rızası ile diğer davalıya verdiğini, sonradan aralarında oluşan güvensizlik sebebi ile, ortaklığa son verilerek,

şirketteki yetkilisinin azledildiğini bildirdiğini, dava dışı ... isimli kişi tarafın dan İzmir 5. Asliye Ticaret Mahk.

2017/1196E. sayılı dosyada, çekin elinden rıza dışı çıktığından bahisle, çek zayii ve iptali davası ikame edildiği, taraflarınca bu mahkemeye çekin ibraz edilmesi sonrasında dava dışı bu kişi tarafından, İzmir 5. Asliye Ticaret Mah kemesi 2017/1441 E sayılı dosyasında, çekin istirdadı davası ikame edildiğini, bu dava davacısı ...'ın, çeki kaybettiğini beyan ettiğini, mevcut davada ise davacı borçlunun çeki diğer davalı ... firmasını verdiğini, bu davalının da müvekkil şirkete verdiğini kabul ettiğini, bu durumda davacı borçlunun kötüniyet ile, çeki ödememek için dava dışı ... ile danışıklı bir şekilde hareket ederek,

mevcut davaları açtığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DOSYADA DAVACI VEKİLİ

Müvekkili firmanın İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1196 Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açtığını, bu davada çekin davalı ... Ltd. Şti. 'nde bulunduklarını öğrendiklerini, bu nedenle süresi içerisinde istirdat davası açılması için kendilerine süre verildiğini, dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait 03.11.2017 keşide tarihli 200360 çek nolu 110.000,00 TL bedelli çekin İzmir 7.İcra Müdürlüğünün 2017/14815 E sayılı dosyasıyla icra takibine başlandığını, dava konusu çekin davalıdan istirdadına haklı hamil olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DOSYADA DAVALI ... LTD. ŞTİ. VEKİLİ: İzmir 7. İcra Müdürlüğünün 2017/14815 Esas sayılı dosyasıyla takibin kesinleştiğini, davacının haklı hamil olarak gösteren herhangi bir belgenin bulunmadığını, çekin müvekkiline keşideci ... Ltd.

Şti.'den lehtar ... yoluyla düzgün ciro silsilesiyle geldiğini, davacının bu ciro zincirinde nerede olduğunun belirlenemediğini, davacının beyanlarının gerçek dışı olduğunu, İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1288 Esas sayılı dosyasında keşideci ... Ltd.

Şti. tarafından müvekkiline karşı menfi tespit davacı açıldığını, davada keşidecinin çeki ...'e verdiğini kabul ettiğini, bu çekin müvekkile ...'den geçtiğini, bu dosyanın İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1288 Esas sayılı dosyayla birleştirilmesini istediklerini, borçlu keşideci şirket yetkilisi ... ile ...'ın anne kız olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından da çekin rızası ile davalı ... A.Ş'ye devredildiğinin kabul edildiğini, davacı tarafından adi ortaklık yetkilisinin çek keşide tarihinden sonra azledilmiş olmasının çekin geçerliliğine herhangi bir etkisinin bulunmadığını, çekteki ciro silsilesinin düzgün olduğunu, davacının kendi imzası dışındaki imzaların sahteliği iddiasında bulunamayacağını, davalı ... Ltd Şti'nin çeki kötüniyetli iktisap ettiğinin veya iktisapta ağır kusurlu olduğunun davacı tarafından ispatlanmadığı gerekçesiyle kanıtlayamayan davanın davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmelere göre davalı iki firma arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını, dava konusu çekin ticari defterlerde usulüne uygun kayıtlı olmadığını, bu hususun dahi davalı firmanın, müvekkil zararına hareket ettiğini gösterdiğini, davalı ...

Limited Şirketinin bu çeki ticari defterlerinde alınan siparişler hesabına kaydettiği belirlenmesine karşın, herhangi bir mal alışverişine rastlanmadığını, dolayısıyla siparişe dayalı alındığı belirlenen çekin tasfiyeye ilişkin verildiği değerlendirmesinin hatalı olduğunu, ayrıca davalı firmalar tarafından gerçekleştirilen ticari iştigal alanı dikkate alındığında, iş avansları konusunda taraflar arasında bir çalışmanın gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığını, davalı firmalardan birinin medikal sektöründe, diğerinin inşaat sektöründe faaliyet gösterdiğini,

bu iki farklı iştigal alanı olan firmanın çek alışverişine dayalı ortak bir ticari faaliyette bulunmasının beklenemeyeceğini, bilirkişi incelemesinde de bu iki firma arasında fatura ve çeke konu ticari faaliyetin defterlerde kayıtlı olmadığının belirtildiğini, bunun yanı sıra davalı şirketin yetkilisi olan ...'un 07.09.2017 tarihinde azledildiği,

çek vade tarihinin 03.11.2017 olmasına rağmen şirketi temsil ve izama yetkili olmadan çeki ciroladığını, ayrıca ticari defterlerinde de çekin diğer davalıya verildiğine ilişkin muhasebe kaydının bulunmadığını, davalı firmalar arasında yapılan cironun iyiniyetli olmadığının açık olduğunu, gerek çekte cirosu bulunan davalı ... ... firmasının, gerekse davalı ... Ltd.

Şti.'nin 2017 yılı ticari defter kayıtlarında aralarında alacak borç ilişkisine dair bir kaydın bulunmadığını, bu hususlar kapsamında yargılamaya konu olan çekin davalı firmalar arasında usulüne uygun ve iyiniyetli olarak ciro edilmediğinin görüldüğünü istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

GEREKÇE

Asıl dava, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit istemine, birleşen dava ise çekin istirdadı istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle asıl davanın reddine karar verilmekle birlikte, birleşen dava ile ilgili herhangi bir hüküm kurulmadığı anlaşılmıştır. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta, Mahkemece asıl davadaki talep hakkında hüküm kurulduğu halde, birleşen İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1441 E-2018/578 K sayılı dosyasının dosya içerisinde bulunmadığı, bu dosya ile ilgili olarak mahkemece olumlu veya olumsuz bir hüküm kurulmadığı, bu şekilde ortada davanın tüm tarafları hakkında kurulan ve tarafların tüm taleplerini karşılayan usulüne uygun bir hüküm bulunmadığı, bu şekilde usule ve kanuna uygun kısa karar oluşturulmadan gerekçeli karar yazıldığı görülmektedir.

Bu durum, HMK'nun 294,297/2 maddesine ve 10.4.1992 gün ve 1991/7 E., 1992/4K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı kararına aykırılık teşkil ettiğinden, (aynı yönde Y.3HD.,2020/4210E. 2020/4034K) ortada denetlenebilir bir karardan söz edebilme olanağı bulunmamaktadır.

Bu itibarla sair hususlar incelenmeksizin HMK'nun 353/1-a.4 maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, birleşen dava yönünden de tarafların talepleri hakkında olumlu veya olumsuz bir hüküm kurulmak üzere dosyanın mahal mahkemesine gönderilmesine, sair istinaf itirazlarının ise bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.