İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/1408 K.2024/630

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 24.03.2021 gün ve 2019/158 Esas 2021/57 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili tarafından 2010 yılından itibaren yaratılan "..." isimli animasyon çizgi dizinin, davalılar tarafından televizyon ve youtube kanallarında, sinema salonlarında ve kitap olarak esaslı değişiklikler yapılmadan yayınlanması nedeniyle, müvekkilin eserden doğan mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini belirterek, mali ve manevi haklara tecavüz ile haksız rekabetin tespiti, meni ve refini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili, müvekkilinin maceracı yüzgeçler isimli animasyonuyla davacı tarafın animasyonu arasında iltibas olmadığını, davacının eserinin alenileşen bir eser niteliği taşımadığını, hususiyet taşıyan hiçbir ifadesini almadığını, telif ihlali, logosu, takdim şekli, satış kanalları, web sitesinin farklı olduğunu, iltibas veya haksız rekabet olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu fikri ürünler bakımından intihal koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, bilirkişilerin alanda uzmanlıkları bulunmadığını, seçilen her iki bilirkişinin de bilirkişi listesinde avukat, fikri mülkiyet uzmanı olarak yer almasına karşın, davanın çözümlenebilmesi için, özellikle animasyon film, senaryo, tipleme, beste ve müzik değerlendirmesi yapabilecek teknik bilirkişilerin heyette bulunması gerektiğini, teknik uzmanlar bilirkişi olarak atanmadan yalnızca hukukçu bilirkişilerce düzenlenen rapora göre karar verilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişilerin rapor tarihi itibari ile evli olup, aynı hukuk bürosunda faaliyet gösterdiklerini, dolayısıyla rapordaki tespitlerin,

animasyon ve çizgi film alanında hiç bir uzmanlığı bulunmayan tek bir bilirkişinin subjektif görüşlerinden ibaret olduğunu, animasyon, senaryo ve müzik alanlarında yetkin en az 3 kişiden oluşan bir heyetten rapor alınması gerektiğini, 2 yıllık açıköğretim mezunu olan bilirkişinin, bu eğitimi ile animasyon, senaryo, tipleme, beste ve müzik alanında yeterliliğe sahip olmadığını, davanın bir çok eser türüyle ilgili olup, her bir eser alanında konuya ehil, sektör bilirkişilerinden oluşan bir heyetten rapor alınması gerektiğini, incelenmesi talep edilen ve delil olarak sunulan kitap ile sinema eseri değerlendirilmeden hüküm kurulduğunu,

dosyaya sunulan 2 adet eserin incelenmediğini, sinema eserine ait kayıtların getirtilmesi mahkemeden talep edilmesine rağmen bu kayıtların getirtilmediğini, sunulan çocuk kitaplarının bilirkişilere inceletilmediğini, sunulan uzman mütalaası ile bilirkişi raporundaki çelişkilerin mahkemece giderilmediğini, davalıların eyleminin fikri hak ihlali oluşturduğu gibi haksız rekabete de neden olduğunu, davalının sonsuz isim seçme olanağı varken, müvekkilin eserinin adına benzer bir ismi seçmesinin de ihlalin bilerek yapıldığını gösterdiğini,

mahkemece "davaya konu iki sinema eserinin ilk bakışta bazı benzerlikler gösterse de.." şeklinde ki gerekçeye yer verilmiş olması da esasen benzemediği iddia edilen senaryolar arasında bariz benzerlikler bulunduğunu ortaya koyduğunu, davalıların serinin davacının eserinden esinlenme sınırını aştığını, izinsiz olarak üzerinde oynamalar ve revizeler yapılmak suretiyle oluşturulduğunu, birtakım farklılıklardan söz edilmekte ise de bu farklılıkların davalıların eserinin özgün bir eser olarak kabulüne yetmediğini, bilirkişilerin yetkinlikleri olmayan bir alanda, alelade, yüzeysel ve hatalı tespitlerde bulunduklarını,

bilirkişilerce davaya konu iki eser karşılaştırılmak yerine, hususiyet taşıyan kısımlarda dahi, sahnelerin tamamı görmezden gelinerek belli başlı kısımların benzer her eserde kullanıldığı vurgusu yapılarak sözde emsal eserlerin görsellerine yer verildiğini, başka eserlerde bir kısım benzerlikler olsa dahi müvekkilinin bu hususları eserine hususiyetle aktardığı ve ihlale konu ürünlerde bu hususiyetin bulunmadığını, istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

GEREKÇE

Dava, FSEK'ten kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, meni ve önlenmesi ile haksız rekabetin tespiti, meni ve refi istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Mahkemece aldırılan bilirkişi raporu doğrultusunda davaya konu fikri ürünler bakımından intihal koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, düzenlenen bilirkişi raporu denetime hüküm kurmaya elverişli değildir. Mahkemece, çizgi film, kurgu, senaryo, animasyon, tipleme, beste ve müzik alanlarında uzman, Üniversitelerin Radyo ve Televizyon Bölümünde Akademisyen bilirkişiler ile alanında uzman sektör bilirkişisinden oluşacak heyetten davacı tarafından sunulan tüm belge ve kayıtlar, görüntü, kitap, bilgisayar oyunu, film ve resimler incelenerek, davalı tarafından davacının FSEK'ten kaynaklanan haklarına yapılan herhangi bir tecavüzün bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a.6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.