İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/625 K.2023/1777

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 20.01.2021 tarih 2019/92 Esas 2021/11 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 16.04.2017 tarihinde ülkemizde yapılmış olan Anayasa değişikliği referandumu öncesi, kendi yazmış olduğu "..." adlı şiirini okuduğu esnada kendisinden habersiz olarak video kaydına alındığını, videonun kendisinden izin alınmaksızın davalı şirketlere ait ... ve ...'de yayınlanarak referandum adına düzenlenen kampanyalar kapsamında kullanıldığını belirterek fazlası saklı 1.000 TL maddi, 30.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsil edilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili; öncelikle davanın İstanbul’da açılmasını gerektiğini belirterek yetki itirazında bulunmuştur. Davacının haberin yayınlanma tarihini ve hangi platformda yayınlandığını belirtmediğini, taleplerin belirsiz olduğunu belirterek usulden reddedilmesi gerektiğini, şiirin davacıya ait olduğu ile ilgili delil bulunmadığını, haber amacıyla yayınlandığını, şiirin sosyal medyada yayınlandığını, yaygınlaştığını, alenileşmiş haberlerin yayınlanmasının tazminat sorumluluğunu gerektirmeyeceğini, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili ; taleplerin belirsiz olduğunu, söz konusu metnin eser niteliğinin bulunmadığını, davacının olaya kazanç kapısı şeklinde yaklaştığını, değerlendirmenin video metni üzerinden yapılması gerektiğini, görüntünün bizzat davacı tarafından alenileştirildiğini, paylaşımların haber niteliği taşıdığını, serbest olduğunu, taleplerin fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin 16.04.2017 tarihinde yapılan Anayasa değişikliği referandumu öncesi, kendi yazdığı ''...'' adli şiirini okuduğu esnada video kaydına alınarak haberi olmaksızın şiirinin, davalılar tarafından ... ve ...'de yayınlanarak referandum adına düzenlenen kampanyalar kapsamında kullanıldığını, hükme esas alınan 05.06.2018 tarihli bilirkişi raporunda ve yerel mahkemenin gerekçeli kararında da sabit olduğu üzere ''...'' isimli şiirin FSEK m.2/1 çerçevesinde dil ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğunu,

yerel Mahkeme tarafından şiirin eser niteliğinde olduğu ve eser sahibinin müvekkili olduğu tespiti yapıldıktan sonra hak ihlali olup olmadığı hususunun incelenmediğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkilden izin alınmaksızın şiirin televizyonda ve sosyal medyada yayınlanmasının müvekkilinin mali haklarından olan FSEK 25 de düzenlenen umuma iletim hakkının ihlali sayıldığını, ayrıca iktibas yapılması için FSEK 35 yönünden şartlarının oluşmadığının tespit edildiğini, dolayısıyla yapılan alıntının FSEK 35 kapsamında da hukuka uygunluğu bulunmadığını, yerel mahkemece kararında "belli şartlar altında FSEK madde 37 kapsamında basın,

fikir ve sanat eserlerinden haber ve bilgi maksadıyla yararlanılmasının mümkün olduğu, bu yararlanmanın eser sahibinin mali ve manevi haklarının ihlali anlamına gelmeyeceği, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin sübut bulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin hukuka uygun olmadığını, FSEK 37 kapsamında basının fikir ve sanat eserlerinden haber ve bilgi verme maksadıyla yararlanabilmesi için gerekli olan şartlardan birinin eserin haber ve topluma bilgi vermek maksadıyla kullanılması olup, dava konusu olay bakımından aranan söz konusu şartın gerçekleşmediğini,

müvekkilin şiirinin en az 30 gün boyunca günde 2-3 defa yayınlanarak haber ve bilgi verme maksadının aşıldığını, FSEK 37. Maddesinin uygulanabilmesi için gerekli diğer bir şartın ise kamuya haber verme sırasında eserden sınırlı ölçüde yararlanılması olduğunu, davalılar tarafından müvekkilin şiirinin 30 gün boyunca defalarca tamamıyla yayınlanmasıyla birlikte sınırlı ölçüde yararlanma şartının da olayda gerçekleşmediğini, davalıların kar elde etmemiş olsalar dahi hal ve vaziyete göre beklenebilen muhtemel karı olduğunu, müvekkilinin mali ve manevi haklarının tecavüze uğradığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 5846 sayılı FİSEK'unun 70/3 maddesi gereğince maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Somut olayda, mahkemece yapılan yargılama sonucunda; hükme esas alınan 05/06/2018 tarihli bilirkişi raporuna göre "..." isimli şiirin FSEK m.2/1 çerçevesinde dil ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğu FSEK'in 11 ve 12. Maddelerindeki karineler uyarınca davacının eser sahipliği konusunda tereddüt bulunmadığı, eser sahibinin izni alınmaksızın eserin televizyonda veya sosyal medyada yayınlanmasının eser sahibinin mali haklarından olan ve FSEK 25'te düzenlenen umuma iletim hakkının ihlali olduğu,

ancak belli şartlar altında FSEK 37. Maddesi kapsamında basın fikir ve sanat eserlerinden haber ve bilgi maksadıyla yararlanmasının mümkün olup, bu yararlanmanın eser sahibinin mali ve manevi haklarının ihlali anlamına gelmeyeceğini, buna göre FSEK 37.

Maddesi uyarınca, haber mahiyetinde olmak ve bilgilendirme kapsamını aşmamak kaydıyla, günlük hadiselere bağlı olarak fikir ve sanat eserlerinden bazı parçaların işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan vasıtalara alınmasının mümkün olduğu,

FSEK 37. maddesi çerçevesinde yapılan ses ve görüntü naklinin davacı eser sahibinin menfaatlerine zarar verecek nitelikte olmayıp, söz konusu görüntünün güncel bir konu olan seçim döneminde haber amaçlı kullanılması ve şiiri yazan ve okuyan davacının adından da açıkça bahsedilmesi karşısında, fiilin, davacının eserinden kaynaklanan mali ve manevi hakların ihlali niteliğinde olmadığı gerekçesiyle sübut bulmayan davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verildiği, Dairemizce de benimsenen söz konusu yerel mahkeme gerekçesinde herhangi bir isabetsizlik veya usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı değerlendirerek,

yerinde görülmeyen istinaf itirazının HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.