İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/630 K.2024/59

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 17.02.2021 tarih 2019/103 Esas 2021/31 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı-karşı davalı vekili, müvekkilinin “...” ürün adı ile 34 adet oyun ekipmanı tasarımının 2015/01663 numarası ile TPE'de tescil edildiğini, davalının bu tasarımlardan 27, 28, 29, 30, 31 ve 32 numaralı tasarımlarının davalı tarafından taklit edildiğini, davalının bu tasarımları Bodrum Belediyesine iş yapan bir müteahhite sattığını, ayrıca müvekkiline ait "... çocuk oyun parkını" da Sakarya’da bir oyun parkına kurduğunu, davalıya ihtarname gönderildiğini, ancak davalı tarafın ürünleri taklit etmediklerini, tam tersi müvekkilinin kendi ürünlerini taklit ettiğini iddia ettiğini belirterek,

davalı taraf ticari defter, kayıt ve belgeleri üzerinde inceleme yapılarak, müvekkiline ait 2015/01663 tescil nolu, 27, 28, 29, 30, 31 ve 32 numaralı oyun ekipmanı endüstriyel tasarımı olarak tasarım tescilli ürünlerin, davalı tarafça taklit yoluyla üretilip satılarak ile elde ettikleri kazancın tespitine, belirsiz alacak davası olarak şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile davalıdan tahsiline, davalının bu eylemlerinin önlenmesine, davalının eylemlerinin aynı zamanda haksız rekabet teşkil etmesi nedeniyle TTK.m.

54, 63 maddeleri ile m.56/(1)-e atfıyla TBK'nın 58. maddesi uyarınca 20.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE KARŞI DAVA

Davalı-karşı davacı vekili, husumetin doğru hasma yöneltilmediğini, müvekkilinin müşterilerinden gelen talepler doğrultusunda üretim yaptığını, husumetin belediye ve ihaleyi alan firmaya yöneltilmesi gerektiğini, davacının dünya genelinde tescilli ürünleri taklit ederek Türkiye’de tekel yarattığını, Sakarya’da kurulan parkın müvekkili şirketin 2019/00759 ve 2019/00124 nolu tasarımlarına dayandığını, Bodrum Belediyesi için yapılan ürünlerin de yine teknik şartnamede tarif edilen ürünler olduğunu, tescilli bir ürünün idarenin şartnamesinde kullandırılması nedeniyle artık müvekkilinin tecavüzünden söz edilemeyeceğini,

bu ürünlerin sektörde yurt dışındaki firmalar tarafından 2000'li yıllardan beri piyasaya sürülen ürünler olduğunu, davacının tasarımları ile farklılıklar bulunduğunu belirterek asıl davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili karşı davasında, davacı-karşı davalıya ait 2015/01663 nolu tasarım tescilindeki 27, 28, 30, 31 ve 32 nolu ürünlerin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, haksız rekabetin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, asıl dava yönünden, davalının kurulumunu yaptığı ve tecavüz olduğu iddia edilen park konusunda Bodrum Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazıldığı, marka ve patent vekili ve makine mühendisi bilirkişi heyetinden alınan 09.01.2020 tarihli raporda parkın kapalı ve boş olduğunun tespit edildiği, Bodrum Belediyesinden gelen parka ilişkin belgeler ve fotoğraflar üzerinden teknik inceleme yapılmak ara karar kurulduğu, davacı vekiline eksik avansı yatırması için kesin süre verildiği ve yatırmadığı takdirde bilirkişi delilinden vazgeçilmiş sayılacağının ihtar olunduğu, davacı vekilinin verilen yasal sürede eksik avansı yatırmadığı,

böylece bilirkişi delilinden vazgeçilmiş sayıldığı, asıl dosya davacısının iddiasını net ve somut bir şekilde ispatlayamadığı; karşı dava yönünden Sınai Mülkiyet Uzmanı ve Tasarım Uzmanı bilirkişi heyetinden alınan 15.01.2020 tarihli raporda 2015/01663 -27, 28, 29, 30, 31, 32 sıra nolu tasarımların başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edicilik kriterleri özelliklerine sahip olduğunun tespit edildiği, 15.01.2020 tarihli bilirkişi raporu ve dosyadaki deliller dikkate alındığında 2015/01663 nolu tasarımın başvuru tarihi itibariyle yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını içerdiği,

karşı davacının hükümsüzlük talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle asıl davanın ve karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı-karşı davalı vekili, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazlar doğrultusunda ek rapor tanzim edilmesi gerekirken, eksiklikler giderilmeksizin dosyada yeterli avans olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, 02.12.2020 tarihli celsede verilen ara kararda usule uygun bir ihtarat yapılmadığını, hangi giderler için masraf talep edildiğinin açıkça ortaya konulmadığını, 500,00 TL gibi yüksek bir meblağ talep edildiğini, bilirkişi ücreti için 200,00 TL takdir edilmesine rağmen 500,00 TL gider avansı yatırılması yönünde ara karar kurulduğunu,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla delil avansının süresi içerisinde yatırılmaması neticesinde ilk derece mahkemesince dosyada mevcut deliller göz önünde bulundurularak karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, Bodrum Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından gönderilen 04.12.2019 tarihli dilekçe ve ekinde gönderilen evrakın incelemeye alınmadığını, müvekkili adına tescilli ürünlerin davalı/karşı davacı yanca taklit edilerek üretildiğini ve satışa sunulduğunu, müvekkili şirketin maddi ve manevi zarara uğradığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili, karşı dava bakımından, 15.01.2020 tarihli bilirkişi raporunda, karşı dava dilekçesi ile 24.11.2020 ve 01.12.2020 tarihli dilekçelerin ekinde sundukları görsellerin tasarım mevzuatı anlamında etraflıca değerlendirilemediğini, bu görsellerde Çin fimalarının önceki internet, katalog görsellerinin, Türkiye'de de ... A.Ş.'nin 2015/03983 sayılı tescil başvurusundaki 7 ve 8 numaralı ürün görsellerinin bulunduğunu, davacının tasarımları yurtdışından taklit ederek Türkiye’de tescil ettirdiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava, davacı-karşı davalının tescilli tasarımlarına davalı-karşı davacının tecavüzünün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat istemine; karşı dava ise davacı-karşı davalıya ait ürünlerin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini, haksız rekabetin tespiti istemlerine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

HMK'nın 324. maddesi uyarınca delil avansı tarafların dayandıkları delillerin giderlerini karşılamak üzere mahkemece belirlenen kesin süre içinde ödemeleri gereken meblağı ifade eder. Delil avansını yatırmayan taraf, o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılır. Bu durumda, HMK 324/2-2. cümle uyarınca, delil avansını yatırmayan tarafa, talep olunan delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacağı ve davanın mevcut diğer deliller nazara alınarak karar verileceğinin ihtarı gerekip, bu ihtar sonucunda oluşacak durumda da davanın mevcut diğer delillere göre karara bağlanması gerekmektedir.

Somut olayda, ilk derece mahkemesince 02.12.2020 tarihli duruşma ara kararı ile, davalı-karşı davacının Bodrum Belediyesi için yaptığı ürünlerin fotoğrafları incelenerek davacı-karşı davacıya ait tasarımın koruma kapsamında olup olmadığı ve davacı-karşı davalının iddia ettiği ihlaller hususunda ek rapor alınmasına, 200,00 TL ücret takdirine, bilirkişi ücretinin davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanmasına,

davacı tarafa ek 500,00 TL gider avansı yatırması konusunda 2 hafta kesin süre verilmesine karar verilmiş, verilen kesin süre içerisinde yatırılmadığı takdirde bilirkişi incelemesinden vazgeçmiş sayılacağı davacı-karşı davalı vekiline ihtar edilmiştir.

Mahkemece kesin sürenin hüküm ve sonuçlarının ihtar edilmiş olmasına rağmen davacı-karşı davalı tarafça kesin süre içerisinde bilirkişi ücretinin yatırılmamış olmasına, bilirkişi heyetinin iki bilirkişiden oluşması nedeniyle ikmaline karar verilen tutarın makul olduğunun anlaşılmasına, dosyadaki delillere göre davalı-karşı davacının ürünlerinin davacı-karşı davalıya ait tasarımlara tecavüz oluşturup oluşturmadığı hususlarında esasa ilişkin bir karar verilmesinin mümkün olmamasına göre, ilk derece mahkemesince asıl davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.

Karşı dava bakımından yapılan değerlendirmede; ilk derece mahkemesince bir endüstri mühendisi ve bir sınai mülkiyet uzmanından oluşan heyetten alınan bilirkişi raporunda, davalı/karşı davacı tarafından dosyaya sunulan yenilik kırıcı belgelerdeki tasarımlar ile davacı-karşı davalı adına tescilli tasarımların kıyaslanması sonucunda, genel izlenim itibariyle farklı tasarımlar olduğu, internet üzerinden yapılan araştırma sonuçlarından da görüldüğü üzere bu sektörde dava konusu ürünler gibi farklı varyasyon ve kombinasyonlarda görünüm özellikleri farklı çok sayıda tasarım ortaya çıktığı, tasarımcı açısından seçenek özgürlüğünün geniş olduğu,

tescil konusu tasarımların oyun parkı elemanlarının farklı konseptlerde bir araya getirilmesi ile farklı görünüm özelliklerinde çocuk oyun parkları (alanları) şeklinde tasarlanmış olduğu, davacı-karşı davalı adına tescilli 2015/01663 - 27, 28, 29, 30, 31, 32 sıra nolu tasarımların 6769 Sayılı SMK'nın 56. maddesi hükümleri kapsamında, başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu, dolayısıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunabileceği tespit edilmiş olmakla, ilk derece mahkemesince verilen istinaf incelemesine dair kararda bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranların dilekçelerinde yer verdikleri itirazların, açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-1 maddesi gereğince tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.