İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1604 K.2025/588

İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 08.09.2022 tarih 2018/1458 E. - 2022/672 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili, davalılar ... A.Ş. ve ... vekili ile davalı ...vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili, davalıların sürücüsü, malki, ZMM ve İMM sigortacısı olduğu ararçların karıştığı kazada davacılar murisinin hayatını kaybettiğini, olay nedeni ile davacıların destekden yoksun kalarak maddi ve manevi zarara uğradığını, davalıların oluşan zarardan sorumlu olduğunu, yapılan başvuruya rağmen zararın tam olarak karşılanmadığını, belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam 50.000,00-TL maddi 1.000.000-TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında maddi tazminat davası yönünden dava değerini ıslah dilekçesi ile 298.850,40-TL olacak şekilde artırmıştır.

CEVAP

Davalı ... AŞ. ve ... vekili, kazanın oluşumunda ... plaka sayılı aracı kullanan ... 'nün herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ceza dosyasında kazanın oluşumunda davalının tali kusurlu olduğunun belirtildiğini, belirlenen kusur oranlarının kazanın oluşumuna uygun olmadığını, kusur yönünden mahkemece yeniden inceleme yapılması gerektiğini, asli kusurun müteveffa ve gereksiz yere emniyet şeridine park eden diğer sürücü ... 'da olduğunu, sigorta teminatlarının dava konusu alacak kalemlerini fazlasıyla karşılayacağını, tazminat taleplerinin fahiş olduğunu, beliterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta vekili, ... plaka sayılı aracın davalı şirket nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalandığını, davalının sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve gerçek zararın tazmini ile sınırlı olduğunu, davalı şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığını, ölenin sağlığında ara sıra yaptığı yardımların düzenli ve sürekli değilse destekten yoksun kalındığının ileri sürülemeyeceğini kusur ve destek zararının tespit edilmesi gerektiğini, olay tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceğini, davalının temerrüde düşmediğini, tazminat taleplerinin fahiş olduğunu, beliterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, başvuru dava şartını yerine getirilmediğini, ... plaka sayılı aracın davalı şirket nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalının sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve zarar nispetinde olduğunu, tazminat hesabında TRH tablosunun baz alınması gerektiğini, tazminat hesabının aktüer siciline kayıtlı aktüer tarafından yapılması gerektiğini, müteveffanın desteğinden yoksun kalan anne, baba, eş ve çocukları var ise tespit edilmesi gerektiğini, kardeşin kardeşe desteğinin söz konusu olmadığını, davalı şirketin temerrüde düşmediğini, faizin dava tarihi itibariyle başlatılabileceğini, beliterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, 11.07.2017 tarihinde davalılardan ...'nün sevk ve idaresindeki, davalı ... AŞ. adına kayıtlı olup davalı ... AŞ. tarafından ZMMS ve davalı ... AŞ. Tarafından ise İMMS poliçesiyle sigortalı ... plakalı romorkü çeken ... plaka sayılı araç ile davalı ...'nın sevk ve idaresindeki ve davalı ...'a ait davalı ... Sigorta AŞ.

Tarafından ZMMS poliçesi ile sigortalı ... plaka sayılı aracın trafik kazasına karıştığı kaza sonucu davacıların mirasbırakanı ...'in vefat ettiği, trafik kazasının oluşumunda davalı sürücü ... ile müteveffa yaya ...'in % 50 oranında kusurlu, diğer davalı sürücü ...'nın ise kusursuz olduğu, olay nedeniyle destekden yoksun kalan davacıların davacı ...

127.288,43-TL, davacı ...'in ise 171.551,97-TL destekden yoksun kalma tazminatına hak kazandığı, söz konusu tazminattan davalılar ..., .... AŞ. yönünden haksız fiil hükümleri, davalı ... AŞ yönünden ise ZMMS hükümleri doğrultusunda bu davalılardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, diğer davalı ... trafik kazasının oluşumunda kusursuz olduğundan davalılar ..., ... ve ...

Sigorta AŞ. yönünden maddi tazminat talebinin reddinin gerektiği, ... mirasçısı olan davacıların evlat ve kardeşlerinin ölümü nedeniyle manevi olarak da zarara uğradıkları, uğranılan manevi zararın da kazaya karışan ve kusurlu olan ... ile araç işleteni ... AŞ. ile aracın İMMS sigortacısı ...

Sigorta AŞ tarafından giderilmesinin gerektiği, davacılar ... için 75.000,00-TL, ... için 75.000,00-TL, ... için 25.000,00-TL, ... için 25.000,00-TL manevi tazminatın takdir edildiği belirtilerek; davacıların maddi tazminat taleplerinin davalılar ..., ... ve ... Sigorta yönünden kısmen kabulüne, davalılar ..., ... ve ... Sigorta yönünden reddine, manevi tazminat talebinin davalılar ..., .... ve ...

Sigorta yönünden yönünden kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacılar vekili, davalılar ... A.Ş. ve ... vekili ile davalı ...vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ...

A.Ş. ve ... vekili, davacı tarafça sigorta şirketlerinin tamamına kazadan hemen sonra ihbarda bulunularak sigorta şirketlerinin temerrüte düşürüldüğünü, sigorta şirketleri ödeyecekleri faiz miktarının enflasyonun çok çok altında kalıyor olması sebebi ile ödeme yapmadıklarını, her bir sigorta şirketi yönünden ayrı ayrı temerrüt tarihinden itibaren faiz başlangıç tarihi belirlenmesi gerekirken dava tarihinden itibaren faize hükmedilmediğini, ceza dosyasında alınan bilirkişi raporlarında davalıya % 50 kusur atfedilmediğini, müteveffa ...'e asli kusur verildiğini,

söz konusu çelişkiyi gidermesi için İstanbul Teknik Üniversitesi'nden alınan son raporda tır sürücüsü ...'nün ve yaya ...'e % 50 oranlarında kusur atfedilmesinin yerinde olmadığını, kusur tespitinin yerinde olmadığını, elde edilen teknik bulgulara göre hakim tarından kusur oranın takdir ve tayin edilmesi gerektiğini, kazanın oluşumuna ilk sebep olan gereksiz yere otoyolda duraklama yapan diğer sürücü ... olduğunu, müteveffa yaya ...'in de kazanın oluşumunda birinci derecede, asli kusurlu olduğunu, tazminat miktarının fahiş olduğunu, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Vekili kazaya karışan ... plakalı aracın davalı nezdinde genişletilmiş kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, hükümde kabul edilen manevi tazminat miktarının oldukça fazla olduğunu, manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, tarafların kusur oranları göz önünde bulundurularak fahiş manevi tazminat tutarının reddine karar verilmesi gerektiğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacılar vekili, meydana gelen kaza olayında davacılar murisinin % 50 oranında kusurlu olduğu yönündeki tespitin yerinde olmadığını, olayın oluşumunda mütevefanın hiç bir kusuru bulunmadığını, destekten yoksun kalma tazminatı eksik ve hatalı hesaplandığını, müteveffa eğer yaşasaydı eğitim düzeyi ve mesleğindeki başarısı, geçmiş sicili ve rütbesi göz önüne alındığında kuvvetle muhtemel kıdem atlayacak, rütbe alacak ve maaşınıın buna oranla müteveffanın anne ve babasına sağlayacağı desteğin de artacağını, emekliye ayrıldığında alacağı muhtemel mesleki tazminatlar ve ikramiyeler göz önünde tutulmadığını,

hükmedilen manevi tazminat miktarının yeterli olmadığını, daha fazla miktarda tazminata hükmedilmesi gerektiğini, davalı ... şirketlerinine dava tarihinden önce başvuru yapıldığını, sigorta şiretleri yönünden faiz başlangıç tarihinin yanlış belirlendiğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacılar vekili istinafa cevap dilekçesi ile davalıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, işletenin hukuki sorumluluğu, ZMMS ve İMMS poliçesi kapsamında maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle maddi tazminat taleplerinin davalılar ..., ... ve ... Sigorta yönünden kabulüne, davalılar ..., ... ve ... Sigorta yönünden reddine, manevi tazminat talebinin davalılar ..., ... ve ... Sigorta yönünden kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. 1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. Toplanan tüm deliller ile hukuki ve maddi vakıalar karşısında; ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmasına, kusur raporları arasında oluşan çelişkinin hükme esas alınan İTÜ kusur bilirkişi raporu ile giderilmesine, müteveffanın ölümü nedeniyle davacı anne ve babanın destekden yoksun kalama tazminatına hak kazanmasına, müteveffanın gelirinin soysal ve ekonomik durumuna uygun düşecek şekilde saptanmasına, tazminat hesabının TRH 2010 yaşam tablosu ile progresif rant yöntemi esas alınarak hesaplanmasına,

pay dağılımına ilişkin ilkelere uygun düşecek şekilde davacının hak kazandığı tazminatın tarafların kusur oranı dikkate alınarak tespit edilmesine, kusur ve destekten yoksun kalma zararın anılan ilke ve esaslar ile örtüşecek şekilde olayın oluş şeklline ve dosya kapsamına uygun olarak belirlenmesine, trafik kazasından kaynaklı destek yoksun kalma zararı bakımından işleten araç sürüsücü/maliki ile ZMMS poliçesi kapsamında sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunmasına, limiti aşan miktar yönünden ise davalı işletenlerin sorumlu tutulmasına,

poliçe kapsamında ihtiyari mali mesuliyet klozu ile teminat altına alınmış olması nedeniyle trafik kazası nedeni ile davacıların oluşan manevi zararından davalı ..., işleten sıfatına haiz sigortalı araç maliki ile araç sürücüsünün, sürücünün kusuru oranında sorumlu olmasına, maddi olaya uygun düşecek şekilde manevi tazminat takdirine, tazminatın poliçe limiti dahilinde hüküm altına alınmasına, zararın poliçe kapsamı dışında kaldığının davalı ... tarafından ispat edilememiş olmasına, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine,

hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, aşağıda belirtilen hususlar dışındaki sair istinaf itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

3. Esasen, haksız eylem nedeniyle meydana gelen zararda ihtar ve ihbara gerek olmaksızın, zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylem tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüt oluşmuş sayılır. Dolayısıyla, zarar gören, gerek kısmi davaya, gerekse sonradan açtığı ek davaya veya ıslaha konu ettiği kısma ilişkin olarak haksız eylem tarihinden itibaren temerrüt faizi isteme hakkına sahiptir.

Davalı ... yönünden ise 2918 sayılı KTK'nun 99/1. maddesi ile ZMSS Genel Şartları'nın B.2. maddesi gereğince, rizikonun ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde, sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiği ve davalının temerrüt faizinden sorumlu olduğunun kabulü gerekecektir. Islah edilen miktar yönünden de temerrüt tarihinden itibaren faiz yürütülmelidir.

(Yargıtay 4. HD'nın 30.06.2022 tarih ve 2022/1725 E. - 2022/9741 K.) Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. ( Yargıaty 17. HD'ninin 04/02/2020 tarih ve 2019/4875 E. 2020/720 K.)

4. Davalı .... sigorta şirketi kazaya neden olan aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısıdır. İhtiyari mali sorumluluk sigortasına uygulanacak hükümleri düzenleyen 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 100. maddesinde aynı kanunun 98 ve 99. maddelerine atıf yapılmamış olması ve genel şartlarda da bu hükümlere paralel bir düzenleme bulunmaması nedeniyle bu tür sigortada tazminat alacağının muacceliyeti genel hükümlere göre saptanmalıdır.

Sigortacının sigorta bedelini ödeme borcu, TTK'nun 1299. maddesi hükmü uyarınca, rizikonun gerçekleştiğini sigortacıya ihbar borcunun aynı Yasa’nın 1292. maddesi hükmünce doğduğu tarihte muaccel olur. Davadan önce ihbar bulunmadığı takdirde dava tarihinde temerrüde düştüğünün kabulü gerekir.(Yargıtay 17. HD'nin 16.05.2019 tarih ve 2016/12563 E. 2019/6224 K.)

5. Somut olayda, davacı tarafından davalı ZMMS şirketi ... Sigorta A.Ş.'ye 24.08.2017, davalı İMMS şirketi ... Sigorta A.Ş.'ye ise 17.10.2018 tarihinde usulüne uygun şekilde başvuru yapılmış olup davacı tarafından davacı dilekçesinde olay tarihinden itibaren faiz yürütülmesi talep edilmiş olmasına göre anılan yasal düzenleme çerçevesinde davalı ZMMS şirketi ... Sigorta A.Ş.'nin 06.09.2017, davalı İMMS ... Sigorta A.Ş.'nin ise 01.11.2018 tarihinde temerrüte düşeceği ve bu tarihten itibaren yasal faiz yürültümesi gerekirken aksi şekilde verilen kararda isabet bulunmamaktadır. Bu itibarla, belirtilen hususlar yönünden istinaf başvurusu yerindedir.

Bu durumda, davalı ....'nin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, davacılar ile davalılar ... A.Ş. ve ...'nün istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kısmen kabulü ile yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından ilk derece mahkemesi kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesine, yerinde görülmeyen sair istinaf itirazlarının ise reddine, karar verilmesi gerekmiştir.