İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/1470 K.2026/432

Tasarım (Manevi Tazminat İstemli)|Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Tespiti İstemli)

KARAR TARİHİ : 11.03.2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 11.03.2026

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 24.05.2023 tarih 2022/113 E. 2023/35 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 2014/01955 sayılı tasarım tescilinin sahibi olduğu, Tescil konusu .... yükleyicisinin tam bir kopyasının davalı tarafından üretildiği, üretilen bu yükleyicinin .... markası ile 9-13 Mart 2022 tarihlerinde Antalya'da düzenlenen ... Fuarında sergilendiği tespit edilmiş ve kayıt altına alındığı, Yine bu yükleyicinin “....

Şti.'nin Hakkâri'deki madenlerinde bilfiil çalıştığının da tespit edildiği Davalının Söz konusu Yükleyici ile ilgili olarak 15.03.2022 tarih ve 2022/003934 başvuru numarası ile “....” başlığıyla TPE nezdinde tescil başvurusu yaptığının da tespit edildiği Davalı şirkete İzmir 25.noterliğinin 25.5.2022 tarih ve 09426 Y. sayılı ihtarının 06.06.2022 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen herhangi bir cevap alınmadığı, Bu durumun müvekkilin tasarım hakkına tecavüz anlamına geleceği iddia ederek tecavüzün tespiti ve önlenmesine, durdurulmasına,

kararın ilanına, müvekkili yararına 1.000 TL maddi tazminat, 100.000 TL manevi tazminat ve 1.000 TL yoksun kalınan kazanç nedeniyle tazminat olmak üzere ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 102.000 TL tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, usule ilişkin itirazlarının olduğu, Müvekkili ürününün yeni ve ayırt edici olduğu, faydalı model ile işlevin ön plana alındığı ürünün teknik özelliklerinin korunduğu, Kopyalama iddialarının yersiz olduğu, Teknik zorunluluklar ve tasarımcının seçenek özgürlüğü gözetildiğinde müvekkili ürününün tescilli tasarımdan farklı olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı taraf adına 2014/01955 sayılı tasarım tescili ile davacının iş makinesi, ... ... yükleyicisi olarak isimlendirilen ürünü ürettiği, davalı tarafça ... yükleyicisinin üretildiği ve kullanıldığı anlaşılmaktadır. Mahkememizce söz konusu ürünlere ilişkin bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan raporda, davacıya ait 2014/01955 sayılı tescilli tasarıma konu ... yükleyicisinin, davalıya ait ... ... yükleyicisi ile farklı tasarımlar olduğu tespitlerine ... verilmiştir. Dosya kapsamına, bilimsel verilere ve somut olaya uygun olduğu anlaşılan 04/05/2023 tarihli bilirkişi heyet raporu mahkememizce benimsenmiş ve hükme esas alınabilir kabul edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve mahkememizce benimsenen bilirkişi raporundan, davacıya ait tescilli tasarıma konu ürünün, davalı tarafa ait ürün ile farklı tasarımlar olduğu, bu itibarla davalı tarafça davacıya ait tescilli tasarıma vaki herhangi bir tecavüzün bulunmadığı, buradan hareketle herhangi bir tazminat talebinin dayanağının bulunmadığı hususunda mahkememizde vicdani kanı oluşmuştur.

Somut olayda 6769 sayılı SMK kanunun 81. Maddesinde belirtilen fiillerden herhangi birisinin mevcut olmadığı anlaşılmış, davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, raporun yetersiz olduğu raporun alanında uzman olmayan ehil vasfına sahip bulunmayan bilirkişilerce tanzim edildiği, davacı ile davalı makinelerinin yan yana getirilerek karşılaştırmalı olarak incelenmesinin gerektiği, mahkemenin değerlendirmesinin aksine tazminat hesabının dilekçede açıkça 151/2 -A ve C bendine dayalı olduğunun belirtildiği, dava konusu yargılamanın tescilli tasarımın ihlali iken bilirkişilerce faydalı model üzerinde yapılan değerlendirme ve incelemelerin yersiz olduğu, eksik ve hatalı değerlendirme hususları istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının tasarım tescili ürünü yönünden tecavüzün tespiti ve önlenmesi, durdurulması, kararın ilanı, maddi tazminat, manevi tazminat ve yoksun kalınan kazanç istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Somut olayda, davacı tarafça üretilen ....Yükleyicisi'nin TPE nezdinde 2014/01955 tescil numarası ile tasarım tescilli olduğu, davalı tarafından üretilen .... markalı makinenin ise davacı makinesinin tam bir kopyası olduğu, davalı yanca makineye yönelik TPE nezdinde 2022/003934 başvuru numarası ile tescil başvurusu yapılmasının öğrenilmesi üzerine davalıya ihtar çekilmiş ise de sonuçsuz kaldığı, davalının ürettiği makinenin dava dışı şirkete satılarak fiilen çalıştığının tespit edildiği belirtilerek davalı işlem ve eyleminin 6769 sayılı yasanın 81. maddesinin açık ihlali olduğu,

ve aynı yasanın 149. ve 151/a ve c maddeleri kapsamında davalı aleyhine yukarıda belirtilen istemlerle dava açılması üzerine davalı yanca iddiaların kabul edilmediği, davalı ürününün yeni ve ayırt edici olduğu, davalı ürününün faydalı model kapsamında öne alınan işlevi sayesinde ürünün teknik özelliklerini koruduğu,

teknik zorunluluklar ve tasarımcının seçenek özgürlüğü gözetildiğinde talebin reddi gerektiğinin belirtilmesi üzerine mahkemece tevdi üzerine sınai mülkiyet uzmanı, tasarım uzmanı, makine mühendisi ve SMMM bilirkişilerinden oluşan heyetçe düzenlenen 04/05/2023 tarihli raporda uyuşmazlık konusu ... ... yüklenicisi örneklerine dair görseller üzerinden yapılan incelemede tasarımcının seçenek özgürlüğünün geniş olduğu,

davacı adına tescilli 2014/01955 sayılı tasarım ürünü ile davalı adına dosyada ... alan ürün görsellerinde yapılan karşılaştırmalı inceleme neticesinde davacı ürünü ile davalı ürünü arasında ortak özellikler bulunmakla birlikte farklı özelliklere de sahip oldukları, var olan bu farklılıkların davalıya ait ... ... yükleyicisine farklı bir tasarım kimliği kazandırdığı kanaatine varıldığı,

davacı adına tescilli 2014/01955 sayılı tasarım ürünü ile davalıya ait ürünün davalı iş yerinde yapılan karşılaştırmalı inceleme neticesinde ise yine ortak ve farklılıklar olduğu ve farklılıkların davalıya ait ... ... yükleyicisine farklı bir tasarım kimliği kazandırdığı gibi davalı ürününün görünümünün de farklı olduğunun belirtildiği belirterek neticede farklı tasarımlar olduğu yönündeki kanaat mahkemece benimsenerek 6769 sayılı yasanın 81. maddesindeki koşullar gerçekleşmediğinden davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

554 Sayılı KHK’nin 6. maddesi (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56. maddesi) uyarınca, bir tasarımın tescil edilebilmesi için, tasarımın aynısının başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması, bir başka deyişle mutlak yenilik koşulu kabul edilmiştir. Mutlak yenilikten söz edilebilmesi için de tasarım tescil başvurusu yapılan ürünün görünümünün dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulan tasarımlardan yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi sınırları içinde kalmak kaydıyla küçük ayrıntıların ötesinde farklı özelliklere sahip olması gerekli ve yeterlidir.

554 Sayılı KHK’nin 7. maddesinde (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56. maddesinde) düzenlenen tasarımın ayırt edicilik unsuru ise yeni olan bir tasarımı ortak özelliklerinin dışında ve bilgilenmiş kullanıcı gözüyle kıyaslanan diğer tasarımlardan farklı kılan ve böylece yeni olan bir tasarıma aynı KHK’nin 11. maddesi (6769 sayılı Kanunun 58. maddesi) ile sağlanan hukuki korumanın da kapsamını belirleyen özelliktir. (Yargıtay 11. HD 05.03.2014 tarih 2013/11345 E, 2014/420 K).

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, mahkemece yapılan inceleme ve değerlendirmenin yerinde ve yeterli olmasına ve bu kapsamda dosya kapsamına kazandırılan bilgi ve belgelere göre iddianın aksine makineler üzerinde inceleme için makinelerin yan yana getirilesinin gerekli görülmemesine, kazandırılan raporun denetime ve hükme elverişli olmasına, davacı yanın eksik inceleme yapıldığı yönündeki iddiasının yerinde görülmemesine,

taraf iddia ve savunmalarına göre tasarım hakkından kaynaklı açılan iş davada bu yönden inceleme yapılmasının yeterli olmasına göre davalı yanca üretilip ticari hayatta kullanıldığı söylenen ... ... taşıyıcısının davacı adına tasarım tescilli ... ... taşıyıcısı yönünden farklı tasarım ve görünüşlerde olmasından dolayı 6769 sayılı yasanın 81. maddesinde belirtilen tecavüz durumunu oluşturmamasına, davalı ürününün farklı tasarım kimliğine sahip olmasına, aksi yöndeki durumun ispatının davacı yanda olduğu göz önüne alınmakla dosya kapsamına kazandırılan bilgi ve belgelere göre davacının ispat külfetinin yerine getirememiş olmasına,

bu anlamda bildirilen deliller toplanıp sektör bilirkişileri vasıtasıyla yerinde inceleme yaptırılmış olmasının doğru görülmesine, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamakla, istinaf itirazları yerinde değildir.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde ... verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.