İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/735 K.2025/1156

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.03.2025 tarih 2025/31 Esas 2025/251 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirkete ait fabrikada 12.12.2024 tarihinde meydana gelen yangın sebebiyle fabrikanın tamamen yandığını, fabrika içerisinde yer alan karar defterleri, ticari defterler, senetler, 2021 yılı Yevmiye Defteri, Defteri Kebir, Envanter Defteri, 2021 yılı faturalarına ilişkin dosyalar, İşyeri Özlük Dosyaları gibi tüm belgelerin zayi olduğunu, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Dairesinin söndürme işleminin sonundaki hasar durumunu gösteren yangın raporunda kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerin tespitinin yapıldığını,

müvekkilinin 13.12.2024 tarihinde İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'na yangın ile ilgili şikayete bulunduğunu iddia ederek, müvekkili şirkete ait zayi olan tüm belgelerin zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacı şirketin hak düşürücü süre içinde zayi belgesi talebinde bulunduğu; yangın raporunda yaklaşık 2.134 metrekare üzerine kurulu 700 metrekare kapalı alana sahip çelik konstrüksiyon üzerine tuğla duvar sıvalı binanın tamamen yanarak kullanılamaz hale geldiği, içerisinde çok sayıda ve ağırlıkta tekstil sektöründe kullanılan kumaşlar, dikim ve kumaş dekorunda kullanılan markası belirlenemeyen makineler, markası belirlenemeyen ve ve büro aletleri, muhtelif atölye, depo ve büro malzemeleri, işletmelere ait çeşitli evraklar tamamen yandığı,

yanan binaya ekli mutfak olarak kullanılan konteyner bina ve içerisindeki muhtelif mutfak malzemelerinin kısmen zarar gördüğü, binada ve eşyalarda meydana gelen hasarın ağır hasarlı olarak değerlendirildiği; yangın yerinde yapılan tetkikte, yangın başlangıcının davacı şirkete ait tekstil dikim atölyesinde olduğu, yapılan araştırma ve soruşturmada, yangın yerine varıldığında söz konusu tekstil işletmesinin büyük bir kısmının eşit bir şekilde yandığı, içerisinde depolama, ütüleme ve dikim evi olarak 3 farklı iş kolu bulunan işletmenin işyeri ortalama kapanış saatinin 19.00 olduğu,

ilgili yangın ihbar saatlerinin de ortalama 19.25 civarı olması göz önünde bulundurulduğunda, yangının hızlı ve güçlü bir şekilde ilerleyerek ihbar zamanı ile müdahale anındaki yangın büyüklük farkının eşit şekilde gözlemlenmesinden dolayı yangın çıkış sebebinin şüpheli olduğu kanaatine varıldığı tespitlerinin rapor edildiği; davacı tarafça zayi belgesi verilmesi talep edilen evrakın oldukça geniş kapsamlı olduğu, söz konusu evrakın hangisinin zayi olduğunun mevcut dosya kapsamı itibariyle tespitinin olanaksız olduğu, meydana gelen hasar ve zarar gören defter ve belgelere ilişkin herhangi bir fotoğraflama, video kaydı vs yapılmadığı,

buna ilişkin herhangi bir delilin sunulmadığı, itfaiye raporunda ifade edildiği üzere yangının çok hızlı ve güçlü şekilde ilerleyerek ihbar zamanı ile müdahale anındaki yangın büyüklük farkının eşit şekilde gözlemlenmesinden dolayı çıkış sebebinin şüpheli olduğu, tacir olan davacı şirkete ait ticari defter ve belgelerin şirket merkezinde kalması gerektiği, şirketin tekstil ürünlerinin imal edildiği fabrika olarak kullanılmakta olduğu, beyan edilen mahallin ticari defterlerin mutad saklama yeri olmadığı,

fabrikada bulunan tekstil malzemelerinin yanıcı özellikleri gözetildiğinde davacının özenle saklaması gereken ticari defter ve belgelerini bu mahalde bulundurarak özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, TTK'nın 18/2. maddesi gereği basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, müvekkili firmaya ait fabrikada 12.12.2024 tarihinde müvekkilinin iradesi dışında meydana gelen yangın sebebiyle ticari işletmesinin büyük bir yıkıma uğradığını, bazı resmi evrak ve ticari defterlerinin de kullanılamaz hale geldiğini, yangına ilişkin müvekkili tarafından çekilen fotoğraflar, yangın raporu, olay yeri inceleme tutanağı ve yangına ilişkin haber yapan siteleri dava dilekçesi ekinde dosyaya sunduklarını, müvekkili şirketin İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/757 E. sayılı dosyası ile konkordato tebdirleri içinde olduğunu, müvekkili şirketin konkordato sürecinde düzlüğe çıkabilmek için maliyetlerini kıstığını,

merkez adresini yangının çıktığı adrese taşıma arefesinde yangının meydana geldiğini, Türk Ticaret Kanunu'nda ve sair mevzuatta saklanması zorunlu olan defter ve belgelerin nerede saklanması gerektiğine ilişkin olarak herhangi düzenleme bulunmadığını, saklamakla yükümlü olunan belgelerin mutlaka şirket merkezinde saklanması gerektiğine ilişkin bir kuralın bulunmadığını, belgelerin çok kolay kaybolacağı bir yerde muhafaza edilmemesi ve tacirin TTK md. 18/2 uyarınca basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne uygun davranmasının arandığını,

müvekkilinin belgelerinin şirket merkezinde olmasa da şirketin muhasebe biriminin de bulunduğu tekstil imalatı ve depolaması yapılan fabrikasında sakladığını; gerekçeli kararda "zayi belgesi verilmesi talep edilen evrakın oldukça geniş kapsamlı olduğu, söz konusu evrakın hangisinin zayi olduğunun mevcut dosya kapsamı itibariyle tespitinin olanaksız olduğu, meydana gelen hasar ve zarar gören defter ve belgelere ilişkin herhangi bir fotoğraflama, video kaydı vs yapılmadığı,

buna ilişkin herhangi bir delilin sunulmadığı" şeklindeki değerlendirmenin hatalı olduğunu, yangının çok hızlı yayıldığını, tüm fabrikanın yanarak küle döndüğünü, bu nedenle ilk derece mahkemesinin zarar gören defter ve belgelere ilişkin herhangi bir delil sunulmadığı değerlendirmesinin hatalı olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 82/7. maddesi hükmüne göre açılmış zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Tacir tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri, şirket merkezinde bulundurmak, saklanmasında gereken dikkat özen ve ihtimamı göstermek ve korumakla yükümlüdür.

(Yargıtay 11. HD 07.03.2017 tarih ve 2015/13372 E.- 2017/1346 K., 19.01.2006 tarih ve 2005/71 E. - 2006/257 K. sayılı ilamı) Aynı şekilde, TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi de mümkün değildir. ( Yargıtay 11. HD 08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı) Yine,

ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tarafın zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir.

Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacının basiretli bir tacir olarak, saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri şirket merkezinde bulundurmak ve korumakla yükümlü olmasına, zayi olduğunu iddia edilen belge ve kayıtların somutlaştırılmamasına, söz konusu kayıtların davacının kusuru olmaksızın ziyaya uğradığının davacı tarafından somut deliller ile ispat edilememiş olmasına, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamakla, davalının istinaf itirazları yerinde değildir.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M; Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 615,40 TL peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,