İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2021/670 K.2021/760

İstem

Davacı ..., davalı ... derneğine ait olan ve ancak davalı gerçek kişilerce kullanılan işletmede kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiğini ve bu nedenle kaçak elektrik kullanımına ilişkin olarak davalılar adına borç tahakkuk ettirildiğini, davalıların borcu ödemediği gibi tahsili için yapılan icra takibine de haksız olarak itiraz ettiklerini ileri sürerek icra takibine vaki itirazın iptaline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmemiş olmakla davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece Mahkemesince, davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davalı ... istinaf talebinde bulunmuştur.

BİLDİRİLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı, Tüketici mahkemesinin görevli olduğunu istinaf sebebi olarak bildirmiştir.

GEREKÇE

Davacı şirket, davalıların kaçak olarak kullandıkları elektrik bedellerinin tahsiline ilişkin icra takibine vaki itirazın iptalini istemektedir. Mahkemece davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmeden tensip zabtı ve ön inceleme tutanağı düzenlenmeden dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmiştir. Somut olayda uyuşmazlık, 6100 sayılı HMK'nın 114/c maddesi gereğince dava şartı olan “mahkemenin görevli olması” şartı hakkında taraf teşkili sağlanmadan karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Mahkemenin görevli olması dava şartıdır (HMK. m.114/1-c). Dava şartları ve ilk itirazlar, ön incelemede sonuca bağlanır. Ön inceleme ise, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır (HMK. m.137/1, 139/1 ilk cümle).

Buna göre görevsizlik kararı verilebilmesi için; dava dilekçesinin davalıya tebliği (HMK. m. 122), cevap süresinin beklenmesi (HMK m.127), cevap verilmesi halinde davacıya tebliği (HMK m. 126), davacının cevaba cevap verme süresinin beklenmesi, verdiğinde diğer tarafa tebliği (HMK. m.136/1), davalının ikinci cevap süresinin beklenmesi, verdiğinde diğer tarafa tebliği (HMK. m. 136/1) zorunludur.

Mahkemenin, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebileceğini öngören aynı Kanun'un 138. maddesi hükmü, dilekçelerin karşılıklı verilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu hüküm, hakime, belirtilen hususlar hakkında gerekmiyorsa ön inceleme duruşması yapmaksızın karar verebilme yetkisi tanır. Ön inceleme duruşması yapmaksızın dosya üzerinden karar verilebilmesi için de davanın ön inceleme aşamasına getirilmiş olması gereklidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 137/1. maddesinde, ön incelemenin dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılacağının açıkça öngörülmüştür.

Diğer yandan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 1086 sayılı Kanundan farklı olarak iddia ve savunmanın genişletilmesi yahut da değiştirilmesi yasağını dava ve cevap dilekçesinin verilmesiyle başlatmamış; bu yasağı, ileriye dilekçelerin karşılıklı verilmesinin tamamlanmasına, bazı hallerde ön inceleme duruşmasına kadar ötelemiştir. Bu düzenleme ile davacının cevaba cevap dilekçesinde iddialarını değiştirerek ve genişleterek başlangıçta görevli olmayan mahkemeyi görevli hale getirmesi de mümkün hale gelmiştir. Tarafların bu haklarını kullanabilmeleri, dilekçelerin karşılıklı olarak verilmesini veya bunun için kanunda belirlenen sürelerin geçmesini zorunlu kılmaktadır.

6100 sayılı HMK'nın 114. maddesi uyarınca dava şartlarından olan görev konusunda aynı Kanun'un 138. maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilebilir ise de, ancak bunun için dava dilekçesinin, davalıya tebliğ edilerek savunma hakkı tanınması gerekir. Dava dilekçesi tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmesi HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkına da aykırılık oluşturmaktadır.

Mahkemece, yukarıda açıklanan hususlar göz ardı edilerek davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmeden, HMK'nın yukarıda belirtilen aşamalara ilişkin hususlara uyulmaksızın tensip zaptı ile dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan davacının hükme yönelik istinaf itirazlarının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.