İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/54 K.2023/197

Aydın Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/465 Esas 2022/521 Karar sayılı dosyasından verilen 13/09/2022 tarihli kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı avukatı tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesi ile; Söke İcra Müdürlüğü'nün 2021/3115 Esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile alacağın tahsiline ve davalı-borçlu şirket aleyhine %20 'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesi karar özetinde: "davada, HMK'nın 114/1-c maddesinde düzenlenen göreve ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğundan" HMK'nın 115/2 maddesi uyarınca davanın görev yönünden usulden reddine, karar vermiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davalı vekili yasal süresi içinde istinaf talebinde bulunmuştur.

BİLDİRİLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; "dava itirazın iptali olup davalının dosyanın Söke Nöbetçi Asliye Hukuk mahkemesine gönderilmesi kararı verilmesi gerekirken dosyanın Zonguldak mahkemelerine gönderilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu," ifadelerini içeren gerekçelerle ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak Söke Asliye Hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF İSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen ilk derece mahkemesi kararı hakkında 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık olup olmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Dava; defne yaprağı satışından kaynaklanan itirazın iptali davasıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun 3. maddesi hükmüne göre bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir işin ticari veya adi olması, farklı kuralların uygulanmasını gerektirir. Bir işin ticari olup olmadığını kanunda öngörülen kurallar uyarınca saptamak gerekir. Eğer iş ticari ise özel ticari kuralların uygulanması zorunlu olur. Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler, yani, haklı veya haksız fiil yahut işletmeyi ilgilendiren her iş ayrık durumlar dışında, ticari iş sayılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır.

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Somut olayda davacı vekili tarafından defne yaprağı satışına dayalı olarak davacı tarafından Söke İcra Dairesinde 2021/3115 Esas sayılı takibin yapıldığı, borçlunun itiraz ettiği belirtilerek itirazın iptali davası açılmış, Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/04/2022 tarihinde görevsizlik kararı ile dosyayı Aydın Asliye Ticaret Mahkemesine göndermiş; Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi de davalının 1. Sınıf tacir olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verip dosyanın Zonguldak Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, kararı davacı vekili istinaf etmiştir.

Taraflar arasında yapılan araştırmaya göre davalı 1. Sınıf tacir değildir, dava mutlak ticari dava niteliğine haiz değildir ve TTK 4. Maddesi uyarınca Asliye Hukuk mahkemesi görevli mahkemedir. Ancak takip icra dairesi Söke İcra dairesidir. Dosyadaki cevap dilekçesinde de yetki itirazı yoktur. Dosyanın Söke Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı ile gönderilmesi gerekir.Yetki itirazları ise görevli mahkeme tarafından incelenir . Davalı vekilinin istinaf isteminin HMK'nın 353(1)-a-3 maddesi gereğince kabul edilerek, yerel mahkeme kararının kaldırılıp dosyanın görevli Söke Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatına ulaşılmıştır.