İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1857 K.2024/1900

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/1042 Esas 2024/376 Karar sayılı dosyasında verilen 30/04/2024 tarihli kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı avukatı tarafından verilen dava dilekçesinde özetle;

Dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş. İle müvekkil şirket arasında 05.05.2020 tarihinde ... sözleşme hesap numaralı abonelik sözleşmesi akdedildiğini, daha sonra abonman ... A.Ş. tarafından aboneliğe konu borçların ödenememesi sebebiyle abonelik feshedildiğini, ... A.Ş'nin abonelik sözleşmesi çerçevesinde ödenmemiş borçlarına ilişkin 07.11.2022 tarihinde ...

A.Ş'ye karşı yasal takip başlatıldığını, 1.10.2023 tarihi itibariyle güncel borcu 273.062,60 TL olduğunu, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği 'Zamanında Ödenmeyen Borçlar'' başlıklı 35. Maddesinde ''(7) Borcun zamanında ödenmemesi nedeniyle elektrik enerjisi kesilmiş olan tüketicinin, birikmiş borçlarını gecikme zamları ile birlikte peşin ödeyerek veya görevli tedarik şirketi tarafından belirlenen takvim dahilinde ödemeyi taahhüt ederek görevli tedarik şirketine başvurması halinde tüketicinin elektrik enerjisi yeniden bağlanır.Hükmü yer aldığını,

ilgili yasal düzenlemede de açıkça belirtildiği üzere ödenmemiş borç mevcut iken enerjinin yeniden bağlanması; borcun peşin olarak ödenmesine veya şirketin belirlediği takvim dahilince ödemenin taahhüt edilmesi koşuluna bağlı olduğunu, fesih akabinde işbu tesisata ilişkin borç devam etmekteyken 30.09.2022 tarihinde ...

Limited Şirketin tarafından aynı tesisata ilişkin abonelik talebinde bulunulduğunu, bu noktada müvekkili şirket tarafından Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ''Perakende satış sözleşmesi başvurusu'' başlıklı 21. Madde gereğince 10.10.2022 tarihinde ...

Limited Şirketi ile aynı tesisat üzerinde abonelik işlemleri yapılmak durumunda kalındığını, genel olarak artık borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmiş şirket yetkililerini borca batmış şirketin borçlarını ödemek yerine başka bir şirket üzerinden ticari faaliyetlerine devam etme ve muvazaalı bu işlem ile alacaklılarından kaçma yolunu seçmekte olduklarını bu durumda şirket şirket alacaklılarının alacaklarına kavuşması için bu iki şirket arasında organik bağ olduğunun tespitini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, dosyada mübrez tüm belge ve beyanlar gözetildiğinde davalılar arasında organik bağ bulunduğunun tartışmasız olduğunu,

hal böyle iken davalı şirketler arasında organik bağın varlığını gösteren tüm unsurların olması hasebiyle, borçtan kurtulmak ve elektrik temin etmek saikiyle kötü niyetli,muvazaalı birşekilde sonradan kurulmuş olan davalı ... Limited Şirketinin organik bağ içerisinde bulunduğu ... A.Ş.

İle özdeş sayılarak kanuna ve alacaklara karşı müteselsilen ve müştereken sorumlu olduğunun tespit edilerek davalı şirketler arasındaki organik bağın tespiti ile tüzel kişilik perdelerinin kaldırılmasına, ... adına tesis edilen abonelik sözleşmesinin iptali ile organik bağ kapsamında davalıların özdeş sayılarak müvekkil şirkete karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YANIT

Davalı ... ve Tarım Ürünleri avukatı tarafından verilen yanıt dilekçesinde özetle;

Davacı yanın '' diğer davalı ... San. ve Tic. A.Ş. İle müvekkil firma arasında 05.05.2020 tarihinde ... sözleşme hesap numaralı abonelik sözleşmesi akdedildiğini, akabinde abonman ... A.Ş. tarafından aboneliğe konu borçların ödenememesi sebebiyle abonelik sözleşmesinin feshedildiğini, feshin ardından aboneliğe konu borçlar kapsamında 07.11.2022 tarihinde ...

A.Ş'ye karşı yasal takip başlatıldığını, 31.10.2023 tarihi itibariyle takibe konu güncel borcun 273.062,60 TL olduğunu, söz konusu fesih işbu tesisata ilişkin borç devam etmekteyken 30.09.2022 tarihinde müvekkili firma tarafından aynı tesisata ilişkin abonelik talebinde bulunduğunu, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ''Perakende satış sözleşmesi başvurusu'' başlıklı 21. Maddesi gereğince 10.10.2022 tarihinde müvekkiline aynı tesisat üzerinde abonelik işlemleri yapılmak durumunda kalındığını müvekkil ile diğer davalının muvazaalı bir şekilde tesisattaki mevcut borçları ödemekten kaçarak tekrar elektrik temin etmeye çalıştığını,

müvekkili ile diğer davalı ... A.Ş ile özdeş sayılarak ... A.Ş'ye borçlarından müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu'' iddia ettiğini, davacı yan tarafından, diğer davalı ...

A.Ş'nin abonelik borçları nedeniyle, 29/09/2022 tarihinde, abonelik sözlemesini feshettiğini ve akabinde müvekkil firmanın abonelik sözleşmesi yapmak amacıyla başvuru yaptığı iddiasının yerinde olmadığını, zira; dava dilekçesi eklerinde yer verilen 29/09/2022 tarihli diğer davalıya ait Parakende Satış Sözleşmesi Sona Erdirme Talep Erdirme' formunda herhangi bir şekilde aboneliğin ödenmeyen borçlara dayanılarak feshedildiğini açıklamasının yer almadığı gibi güvence olarak ödenen bedelinde tüketici olan diğer davalıya ödenmesi talep edildiğini, müvekkili firma tarafından ise 30.09.2022 tarihinde, aynı abonelik numarası üzerinden,

abonenin önceki kullanıcısı olan diğer davalıdan farklı abonelik türü olan 'tarımsal amaçlı sulama aboneliği' ile davacı yana başvuruda bulunulduğunu, yapılan başvuru esnasından abonelik türü için gerekli belgeler davacıya yana iletildiğini, müvekkili firma ile diğer davalının merkezleri arasında iddia edildiği gibi bir yakın mesafe bulunmadığını, zira müvekkili firma, her ne kadar 2019 yılından sonra merkezini Torbalı ilçesine taşımış ise de bugüne kadar iddia edildiği gibi diğer davalı ile ortak bir adreste bulunmadığını, davacı yanın, İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/249 Esas sayılı dosyasında,

müvekkili firmanın elektriğin zamanında bağlanmaması nedeniyle uğradığı zararı tazmin etme cihetiyle hareket ettiğini, ödenmeyen faturadan dolayı kesilen enerjinin yeni abonman sıfatıyla açılmasını temini yoluna gidildiğini iddia ettiğini, davacı tarafın;

huzurdaki dava üzerinden davalılar arasındaki organik bağın tespiti ile birlikte, davalı şirketlerin tüzel kişilik perdelerinin kaldırılmasını talep ve dava ettiğini, davacı hukuki mesnetten yoksun olmak suretiyle iki ayrı dava türünü birlikte ikame ettiğini, söz konusu dava türleri niteliği ve hükme esas alınacak 'ölçütleri, doğuracağı hukuki sonuçları' bakımından ilişkilendirilebilir/bağlantılı mahiyette olmadığını belirterek davacı yan tarafından açılan iş bu davada ileri sürülen sebeplerin olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi 30/04/2024 Tarih ve 2023/1042 Esas, 2024/376 Karar sayılı kararında özetle;

"...Açıklanan sebepler ile talebin sadece tespite yönelik olduğu, eda davası olmadığı, tek başına sorumluluk tespitini istemekte davacının hukuki yararının olmadığı, zira tespit kararı verilse bile bir miktara hükmedilmeyeceği için icra kabiliyetinin olmayacağı, davacının tespit talep etmekte hukuki yararı olmadığından; hukuki yarar dava şartının eksik olduğu, bu nedenle tespit talebinin hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiği, alacak talep edilmiş olsa dahi, öncelikle dava şartı olan arabuluculuğa başvuru yapması gerektiği, bu nedenle eda davası şartlarının da tamam olmadığı anlaşılmakla..." ifadelerini içeren gerekçelerle dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davacı vekili tarafından istinaf talebinde bulunmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı avukatı tarafından verilen 31/05/2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle;

Davalılardan ... Sn. Ve Tic.

A.Ş. ile davacı arasında dosyada mübrez 05.05.2020 tarihli ... sözleşme hesap numaralı abonelik sözleşmesi akdedildiği, daha sonra ... tarafından aboneliğe konu borçların ödenmemesi sebebi ile abonelik feshedildiği, ...'ın abonelik sözleşmesi çerçevesinde ödenmemiş borçlarına ilişkin borç dökümü de dosyada bulunduğunu, bu nedenle sözleşme feshedilmiş ve Elektrik piyasası tüketici hizmetleri yönetmeliği "zamanında ödenmeyen borçlar" başlıklı 35. Madde kapsamında borçluya karşı yasal takip başlatıldığını,

bu aşamada 30.09.2022 tarihinde yani borcun doğumunda sonra diğer davalı ... şirketi tarafından aynı tesisata ilişkin abonelik talebinde bulunduğunu, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği 21. Maddesinde yasal olarak aynı tesisat üzerinde davacı şirket abonelik işlemleri yapmak zorunda kaldığını, dosyada mübrez belgelerden bu iki şirketin borçlardan kurtulmak amacı ile ve yeni abonelik tesisi konusunda yasayı arkadan dolanmak suretiyle aşma girişimleri olduğunu, bu girişim davacı şirketi zarara uğrattığını, işbu dava da, anılı organik ilişkinin tespitine ilişkin olduğunu,

diğer bir anlatımla yerel mahkemenin gerekçesinde belirttiği hukuki yarar olgusu doğal olarak açıkça ortada olduğunu, talebinde bu organik tespitin varlığının doğrulanması bir mahkeme hükmünü gerektirtiğini, tek başına organik bağın tespitinde davacının hukuki yararının olduğu çok açık ortada olduğunu, Davalı şirketin abonelik talebinde bulunduğu tesisatın bulunduğu adresi abonelik başvurusundan çok önce kiraladığı ve fiili kullanıcı sıfatıyla önceki abone üzerinden enerji tüketimi sağladığı,

borcun tahakkuk ettirildiği adreste ve tarihte de fiili kullanıcısı oluğu, aboneliğe dair borçtan kurtulmak amacıyla muvazaalı olarak abonelik başvurusunda bulundukları, yeni abonelik başvurusunda bulunmaksızın, ...'a ait abonelik üzerinden tüketiminde bulunduğu dolayısıyla abone ile fiili kullanıcının tüketim bedellerinden müteselsilen sorumlu oldukları, dava konusu abonelik üzerinden yararlandırılan elektrik hizmet bedelinin ödenmemiş olması nedeniyle müvekkil şirketin alacağının bulunduğunu ve bu alacağın ödenmesini önlemek amacıyla danışıklı bir işlem (kira akti) yapıldığını,

30.04.2024 tarih ve 2023/1042 E. 2024/376 K. sayılı kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve yeninden yargılama yapılarak talebimiz doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava: tespit davasıdır. "...Diğer yandan, eda davasının açılması olanaklı iken tespit davası dinlenemez. Çünkü, bu durumda davacının hukuksal yararından söz edilemez. Davada hukuksal yarar, dava koşulu olup, mahkemece yargılamanın her aşamasında doğrudan gözetilir..." (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2009/1047 Esas, 2009/3081 Karar sayılı içtihadından alınmıştır.)

Somut olayda ;davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş. İle müvekkil şirket arasında 05.05.2020 tarihinde ... sözleşme hesap numaralı abonelik sözleşmesi akdedildiğini, daha sonra abonman ... A.Ş. tarafından aboneliğe konu borçların ödenememesi sebebiyle abonelik feshedildiğini, ... A.Ş'nin abonelik sözleşmesi çerçevesinde ödenmemiş borçlarına ilişkin 07.11.2022 tarihinde ...

A.Ş'ye karşı yasal takip başlatıldığını, 1.10.2023 tarihi itibariyle güncel borcu 273.062,60 TL olduğunu, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği 'Zamanında Ödenmeyen Borçlar'' başlıklı 35. Maddesinde ''(7) Borcun zamanında ödenmemesi nedeniyle elektrik enerjisi kesilmiş olan tüketicinin, birikmiş borçlarını gecikme zamları ile birlikte peşin ödeyerek veya görevli tedarik şirketi tarafından belirlenen takvim dahilinde ödemeyi taahhüt ederek görevli tedarik şirketine başvurması halinde tüketicinin elektrik enerjisi yeniden bağlanır.Hükmü yer aldığını,

ilgili yasal düzenlemede de açıkça belirtildiği üzere ödenmemiş borç mevcut iken enerjinin yeniden bağlanması; borcun peşin olarak ödenmesine veya şirketin belirlediği takvim dahilince ödemenin taahhüt edilmesi koşuluna bağlı olduğunu, fesih akabinde işbu tesisata ilişkin borç devam etmekteyken 30.09.2022 tarihinde ...

Limited Şirketin tarafından aynı tesisata ilişkin abonelik talebinde bulunulduğunu, bu noktada müvekkili şirket tarafından Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ''Perakende satış sözleşmesi başvurusu'' başlıklı 21. Madde gereğince 10.10.2022 tarihinde ...

Limited Şirketi ile aynı tesisat üzerinde abonelik işlemleri yapılmak durumunda kalındığını, genel olarak artık borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmiş şirket yetkililerini borca batmış şirketin borçlarını ödemek yerine başka bir şirket üzerinden ticari faaliyetlerine devam etme ve muvazaalı bu işlem ile alacaklılarından kaçma yolunu seçmekte olduklarını bu durumda şirket şirket alacaklılarının alacaklarına kavuşması için bu iki şirket arasında organik bağ olduğunun tespitini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, dosyada mübrez tüm belge ve beyanlar gözetildiğinde davalılar arasında organik bağ bulunduğunun tartışmasız olduğunu,

hal böyle iken davalı şirketler arasında organik bağın varlığını gösteren tüm unsurların olması hasebiyle, borçtan kurtulmak ve elektrik temin etmek saikiyle kötü niyetli,muvazaalı birşekilde sonradan kurulmuş olan davalı ... Limited Şirketinin organik bağ içerisinde bulunduğu ... A.Ş.

İle özdeş sayılarak kanuna ve alacaklara karşı müteselsilen ve müştereken sorumlu olduğunun tespit edilerek davalı şirketler arasındaki organik bağın tespiti ile tüzel kişilik perdelerinin kaldırılmasına, ... adına tesis edilen abonelik sözleşmesinin iptali ile organik bağ kapsamında davalıların özdeş sayılarak müvekkil şirkete karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... San ve Tic. A.Ş.'ye dava dilekçesi ve duruşma günü usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davaya cevaplarını bildirmediği anlaşılmıştır. Diğer davalı şirket vekili cevap dilekçesiyle davanın yukarıda belirtildiği üzere davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir .

Davacı vekili, davalı şirketler arasındaki organik bağın tespitiyle davalı ... A.Ş' nin borçlarından diğer davalının da sorunlu olduğunun tespitine karar verilmesine talep etmiştir.

Mahkeme talebin sadece tespite yönelik olduğu, eda davası olmadığı, tek başına sorumluluk tespitini istemekle davacının hukuki yararının olmadığı, zira tespit kararı verilse bile bir miktara hükmedilmeyeceği için icra kabiliyetinin olmayacağı, davacının tespit talep etmekte hukuki yararı olmadığından hukuki yarar dava şartının eksik olduğu, bu nedenle tespit talebinin hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiği, alacak talep edilmiş olsa dahi öncelikle dava şartı olan arabuluculuğa başvuru yapması gerektiği, bu nedenle eda davası şartlarının da tamam olmadığı gerekçeleriyle HMK 114/1/h, HMK 115/2 maddeleri gereğince davalının usulden reddine karar vermiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından kararın haksız olduğu, hukuki yararın mevcut olduğu gerekçeleriyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Eda davası açılması gereken hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmaz. Mevcut davada da davacı vekili eda davası açmamıştır. Talep ettiği husus açılacak bir eda davasında incelenebilecek bir husustur. Dosya kapsamı , istinaf edenin sıfatı ve istinaf sebepleri dikkate alınarak davacı vekilinin haksız nitelikte görülen istinaf istemlerinin HMK 353/1-(b)-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıda olduğu üzere hüküm kurulması gerekmiştir .