İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/2135 K.2026/620

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/646 Esas 2024/29 Karar sayılı dosyasından verilen 17/01/2024 tarihli kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı borçlu hakkında İzmir 25.İcra Müdürlüğü 2023 / 4139 Esas takip sayılı icra dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlu yasal 7 günlük süre içerisinde itiraz ettiği, 4628 ve 6446 sayılı yasalar çerçevesinde, .... A.Ş.'nin kısmi bölünme yöntemi bölünerek, İzmir ilinde perakende satış faaliyetini yürütmek amacıyla .... A.Ş.

13.12.2012 tarihinde ticaret siciline tescil edilerek kuruluş işlemleri tamamlanmış ve .... Şirketi ise dağıtım faaliyetlerini sürdürmek adına ...

A.Ş. unvanı ile devam ettiğini, her iki Şirketin birbirinden bağımsız ve ayrı iki tüzel kişilik olarak 01.01.2013 tarihinden itibaren faaliyetlerini sürdürmekte olup, görev ve sorumlulukları ile yetki kapsamları ilgili mevzuat uyarınca ayrıldığını, dağıtım ve perakende şirketlerinin sorumluluk alanları ile görev alanları, yapacakları iş ve işlemler, öncelikle EPDK Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği, daha sonra EPDK Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ile belirlendiği, buna göre dağıtım şirketi;

kaçak kullanım faturaları, mühürleme, saha tutanakları, sayaç değişikliği, sayaç okuma, enerji tüketim bilgileri, iş ve işlemleri yapmakla görevli ve yükümlüyken perakende şirketi. Perakende satış sözleşmesi yapma, sözleşme abonelik bilgileri (Abonelik yapılması, abonelik iptali, abonelik işlemlerine ait tarihler, güvence bedelleri), abone bilgileri, enerji tüketim faturaları (Elektrik faturaları), abonelik tarife bilgisi vs, iş ve işlemleri yapmakla görevli ve yükümlü olduğu,

davalı borçlunun, davacı şirket yetki alanına dahil olan sayaç okuma görevini ifa ederken elektrik enerjisini Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 42. maddesine aykırı kullanım yaptığı tespit edildiğini, davalı borçluya Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin 42. maddesine aykırı elektrik kullanımına ilişkin kaçak elektrik kullanım bedeli tahakkuk ettirilmiş ancak herhangi bir ödeme yapmadığını,

icra takibine konu borç abonelikten kaynaklı değil haksız fiilden kaynaklı bir para borcu olduğundan ve para borçları da götürülecek borçlardan sayıldığından takibin müvekkil şirketin yerleşim yeri icra dairelerinde açılması ve aynı şekilde de işbu davanın davacı şirketin yerleşim yeri olan İzmir'de ikame edilmesi yasaya uygun olduğunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 16.maddesi haksız fiilden kayaklı davalarda zarar görenin yerleşim yerini seçimlik yetki olarak belirlediğinden,

müvekkil şirketin yerleşim yeri olan İzmir mahkemeleri yetkili olacağını belirterek İzmir 25.İcra Müdürlüğü 2023 / 4139 Esas takip sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, alacak likit olduğundan davalının asıl alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından davalı adına olan 0010587618 numaralı aboneliğe dair 13.03.2023 tarihli GR12023000018875 numaralı fatura düzenlendiğini, faturanın dayanağı kaçak kullanma nedeniyle ek tahakkuk işlemi olduğunu, davalı tarafından davalı şirkete ait işletmede yapılan kontrol neticesinde harici faz çekmek sureti ile kaçak elektrik kullanıldığı,

işletmede yer alan 2 adet filtre kahve makinesi (2.8 kw), salon tipi klima(11.5 kw), çaycı(2.9 kw), epilasyon makinesi(3.5 kw) , essprosso makinesi (4.5 kw), duvar tipi klima (6.5 kw), su ısıtıcısı (7 kw), 5 adet saç kurutma makinesi (9.5 k.) ve 4 adet saç maşası(7.6 kw) cihazlarından kaynaklı olmak üzere toplam 55.8 kw kaçak tüketim olduğu,

işletmede çift vardiya uygulamasının olduğu şeklinde hatalı tespitlerde bulunulduğunu akabinde ise 13/03/2023 tarihli ve GR12023000018875 numaralı 929.966,86 TL tutarlı fatura düzenlendiğini ancak kesinlikle davalı şirket tarafından kaçak elektrik kullanılmadığı gibi söz konusu fatura da maddi gerçeğe aykırı olduğunu söz konusu tespitler ve tespitler neticesinde yapılan hesaplamalar da hatalı olup gerçeği yansıtmadığını belirterek açılan davanın reddi ile davacının % 20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine,

yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "Her ne kadar mahkememizce dosya tarafları arasındaki uyuşmazlığın yukarıdaki şekilde oluştuğu tespit edilmiş ise de mahkememizce uyuşmalık tespiti yapılmadan yani ön inceleme aşamasının henüz tamamlandığına karar verilmezden evvel sunulan dayanak icra takibine yönelik feragat beyanı göz önüne alındığında icra takibine konu alacağın davadan sonra ortadan kalktığından şu aşamada davanın konusuz kaldığında bir tereddüt bulunmamaktadır." ifadelerini içeren gerekçelerle davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafından davalı aleyhine İzmir 25. İcra Müdürlüğünün 2023/4139 esas sayılı dosyasına yapılan itiraz üzerine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talepli dava açıldığını, yargılama devam ederken davacı tarafın davanın konusunu oluşturan icra takibinden feragat ettiğini, bu nedenle yapılan duruşmada davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, HMK 331/1 maddesi gereğince davanın konusuz kalması halinde yargılama giderlerinin dava tarihindeki haklılık durumuna göre belirlenmesi gerektiğini,

davacının icra takibinden feragat etmekle davadaki haksızlığını kabul etmiş sayılması gerektiğini, Yargıtay kararlarında da icra takibinden feragat edilmesi halinde yargılama giderleri ve vekalet ücretinin feragat eden tarafa yükletilmesi gerektiğinin kabul edildiğini, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 6. maddesi uyarınca davanın konusuz kalması halinde ön inceleme aşamasına göre vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, dava konusu alacağın 932.307,90 TL üzerinden nispi harca tabi olduğunu ve bu nedenle vekalet ücretinin de nispi olarak hesaplanması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; İİK 67. maddesine dayalı olarak açılan itirazın iptali talebine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda verilen karar davalı tarafça vekalet ücreti yönünden istinaf edilmiştir.

İzmir 25. icra Dairesinin 2023 /4139 Sayılı dosyasında alacaklının..., borçlunun ....olduğu, 929.966,86 TL asıl alacak ve ve gecikmiş gün faizi ve KDV'si olmak üzere toplam 932.307,90 TL alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı ve borç sebebi olarak kaçak elektrik bedeli olarak olarak belirtildiği görülmüştür.

İcra dosyasında borçlu tarafından borca faize ve ferilerine itiraz üzerine itirazın iptali istemiyle eldeki davanın açıldığı ve ön inceleme duruşması yapılmadan davacı vekilinin dosyaya sunduğu dilekçe ile icra dosyasından feragat edildiği ve davanın konusuz kaldığı bildirilmiştir.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle “davanın konusuz kalması” hakkında genel açıklama yapılmasında yarar görülmüştür.

İlke olarak her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki sebeplere göre hükme bağlanır. Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun “Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri” başlıklı 331. maddesinin 1. fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlenmiştir. Bu durumda mahkemenin yargılamaya devam ederek dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekmektedir.

Buraya kadar yapılan açıklamalardan sonra “vekalet ücreti” kavramı üzerinde durulmasında yarar vardır.

Davada kendisini bir vekil ile temsil ettirmiş olup da davayı kazanan taraf lehine, diğer yargılama giderleri ile birlikte bir de Avukatlık Kanunu uyarınca (m. 169) vekalet ücreti ödenmesine hükmedilir (HMK m. 323/1-ğ). Mahkeme tarafından, bu vekalet ücretinin hesabında, davayı kazanan tarafın avukatı ile arasındaki vekalet ücreti sözleşmesinde kararlaştırılan ücret değil, Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri esas alınır. Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hükmün verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır (AK m. 168/3).

Taraflar arasındaki anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul ve sulh nedenleriyle delillerin toplanmasına ilişkin ara kararının yerine getirilmesinden önce ortadan kalkarsa, Tarife hükümleriyle belirlenmiş olan vekalet ücretinin yarısına; ara kararı gereğinin yerine getirilmesinden sonra ise tamamına hükmolunur(Asgari Ücret Tarifeleri m. 6).

Avukatlık Asgari Ücret Tarifelerine göre, davalar için iki tür vekalet ücreti söz konusudur: (AK m. 168/2).

a-Konusu para veya parayla değerlendirilebilen bir şey olan davalarda vekalet ücreti nisbi tarifeye göre hesaplanır.

b.Konusu parayla değerlendirilemeyen bir şey olan davalarda (örneğin, boşanma davası gibi şahıs varlığı haklarına ilişkin davalarda) vekalet ücreti, maktu tarifeye göre takdir edilir.

Somut olaya gelince; mahkemece konusu kalmayan asıl dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmiştir.

Uyuşmazlık davalı yararına hükmedilecek vekalet ücretinin nispi mi yoksa maktu mu olacağı noktasında toplanmaktadır.

Avukatlık Ücret Tarifesinin 12. maddesinin 1. fıkrası uyarınca hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücretinin Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenmesi gerekir.

Bu durumda davalı yararına hükmedilecek avukatlık ücretinin Tarifenin üçüncü kısmı dikkate alınarak nispi olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Dosya kapsamına göre; itirazın iptali talebiyle açılan eldeki davanın nisbi harca tabi olduğu ve mahkemece yapılan değerlendirmede davacının icra dosyasında feragat beyanı ile icra dosyasının kapatıldığı ve konusuz kalan dava hakkında dava açılış tarihi itibariyle davalının haklı olduğu değerlendirilerek hüküm kurulması isabetli ise de; davanın nisbi harca tabi olduğu değerlendirilmediğinden maktu harç üzerinden karar verilmesi isabetli olmamıştır, davalı taraf istinaf talebinde haklıdır.

Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince kanunun olaya uygulanmasında yapılan hatanın düzeltilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından esas hakkında karar verilmek üzere ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.