İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/1831 K.2024/745

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/09/2021 tarih ve 2020/206 Esas, 2021/537 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İDDİA VE İSTEK

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: "Taraflar arasındaki kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği davacıya ait; ... İli, ... İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde davalı yüklenici tarafından bina yapılmasının ve sözleşmeden önce yapı ruhsatı dahi alınan inşaatın sözleşme tarihi olan 30/05/2018 tarihinden itibaren 27 ay içerisinde bitirilip teslim edilmesinin kararlaştırıldığı, ancak yüklenicinin aradan 24 ay geçmesine rağmen hafriyat çalışması dışında hiçbir inşai faaliyette bulunmadığı, yapı denetim firmasının parasını ödemediği için bu firmanın sözleşmesini feshettiği, şantiye elektrik borcunu ödemediği için elektriğin kesildiği,

ayrıca yapı ruhsatı değişikliği için belediyeye başvuru yükümlülüğünün yerine getirmediği için Belediye Encümeninin davacıya para cezası kestiği, davalı yüklenicinin kalan 3 ay içinde de inşaatı bitirmesinin mümkün olmadığı, TBK.'nın 473.

Maddesi gereği fesih koşullarının oluştuğu" iddiası ile, sözleşmenin geriye etkili feshine, (TBK.473.maddesi gereği) sözleşmenin 8. Maddesi gereği 1.000.000 TL cezai şart alacağının fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere tahsiline karar verilmesini istemiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "Davada İzmir mahkemelerinin yetkili ve Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu, esasen de; Covit 19 salgını nedeniyle alınan tedbirlerin mücbir sebep oluşturduğu, inşaata bu nedenle başlanamadığı, gecikme olduğu, fesih koşullarının oluşmadığı, cezai şartın da fahiş olup davalı şirketin ekonomik mahvına neden olacağı, TBK.'nın 182. Maddesinin uygulanması gerektiği" savunması ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin 29/09/2021 tarih ve 2020/206 Esas, 2021/537 Karar sayılı kararında özetle; "Davalı yüklenicinin sözleşmede kararlaştırılan sürede edimini yerine getirmediği, Covid 19 salgın sürecinin sözleşme süresi ile örtüşmediği, mucbir sebep sayılamayacağı, fesih koşullarının oluştuğu, sözleşme gereğince feshe bağlı cezai şart alacağının da davalının incelenen ticari defterlerine göre ekonomik mahvına neden olmayacağı, cezai şart koşulunun da bağlayıcı olduğu" gerekçesi ile davanın kabulüne, sözleşmenin feshine, 1.000.000,00 TL cezai şart bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: "Yetkili mahkemenin Denizli mahkemesi ve görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu, Covid 19 Salgın sürecinin mucbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiğini, TBK.'nın 473/1 maddesine göre fesih koşullarının oluşmadığını, yüklenicinin temerrüde düşmediğini, para cezası ile ilgili idare mahkemesi kararı sonucunun beklenmesi gerektiğini, cezai şartın şirketin ekonomik mahvına neden olacağını" ifade ederek, mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

DEĞERLENDİRME

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır:

Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak feshi ve sözleşmede kararlaştırılan ceza koşulu alacağının tahsili isteklerine ilişkindir.

Taraflar arasında; ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz ile ilgili olarak, İzmir 21. Noterliği'nce düzenlenen 30/05/2018 tarih ve 19904 yevmiye numaralı "Taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi" bulunduğu, sözleşme bedelinin 960.000 TL olduğu, sözleşmenin 8. Maddesinde de "Fesih ve tazminatlar" başlıklı hükümde "sözleşmenin haklı ve haksız fesih hallerine bağlanan 1.000.000 TL'lik cezai şart alacağı" belirlendiği, incelenen sözleşme belgesinden anlaşılmıştır.

Yargılama sırasında; mahkemece görev ve yetki itirazlarının usulünce değerlendirilerek reddedildiği ve işin esasına girildiği görülmüştür. Gerçekten; taraflarının ikisi de ticaret şirketi olan sözleşmeye dayalı fesih ve cezai şart alacağı davası bir "ticari dava" olmakla, eldeki davada ticaret mahkemesi görevli olup, sözleşmenin yerine getirileceği ticaret mahkemesi olarak da Karşıyaka Ticaret Mahkemesi yetkili olmakla, davalı tarafın görev ve yetkiye ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Ancak, eldeki davada hem 960.000 TL bedelli sözleşmenin geriye etkili olarak feshine, hem de 1.000.000 TL miktarındaki ceza koşulu alacağının tahsiline karar verilmesi istendiği halde, sözleşmenin feshi isteği için sözleşme bedeli üzerinden, cezai şart içinse istenen alacak miktarı üzerinden Harçlar Kanunu gereğince belirlenecek nispi peşin harcın ikmalinden sonra işin esasına dair karar verilmesi gerekirken, peşin harcın sadece 1.000.000 TL cezai şart alacak isteği üzerinden alındığı, sözleşme bedeli üzerinde alınması gereken 16.394,40 TL peşin harcın ise ikmal edilmediği saptanmıştır. Söz edilen peşin harç tamamlanmadan esasa dair hüküm kurulması ise kamu düzenine aykırı bir eksiklik olmuştur. Mahkeme kararının bu nedenle kaldırılması gerekmektedir.

Mahkemece ayrıca, yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu; gerek geriye etkili fesih koşulları, gerekse cezai şart alacağı ile ilgili değerlendirmeler yapılmış ve esasa ilişkin bu hususlar davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna taşınmış ise de, yukarıda açıklanan kaldırma nedenine göre esasa ilişkin istinaf sebepleri bu aşamada inceleme konusu yapılmamıştır.

Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş: 16.394,40 TL miktarındaki eksik peşin harcın davacı tarafa ikmal ettirilmesi ve bu aşamadan sonra işin esasına dair hüküm kurulması olmalıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun, esasa dair diğer istinaf sebepleri bu aşamada incelenmeksizin, kamu düzeni gereği kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının HMK.'nın 353/1-a/4. Maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.