İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2020/1848 K.2021/547

İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 17/09/2020 tarih ve 2019/455 Esas-2020/353 Karar sayılı karara karşı istinaf yoluna başvurulduğu anlaşılmış olmakla, dosyada bilgi ve belgeler değerlendirilerek gereği düşünüldü:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; davacı şirket, davalı .... aleyhine başlatmış oldukları icra takibinin iptali istemli 17/09/2019 tarihli davasında davacı sigorta şirketinin sigortalısı olan ... tarafından İtalya'da yerleşik dava dışı şirkete teslim edilmek üzere davalı şirket ile anlaştıklarını, bu emtianın davacı tarafından sigortalandığını, ancak konteynırların teslim alınması sırasında kontrol edildiğinde 4 adet konteynırın hasarlı olduğunun tespit edildiğini, bu hasar bedellerinin sigortalısına ödendiğini ve sigortalının haklarına halef olduklarını, bu rücuya konu alacağın tahsili için başlatılan takibe itirazın yerinde olmadığını ileri sürerek, itirazın iptaline karar verilmesinin talep etmiştir.

CEVAP

Davalı Anonim Şirket vekili cevap dilekçesinde ve özetle; olayda müvekkilinin acenta sıfatıyla hareket ettiğini, bunun faturalarla ve konşimento içeriğiyle de sabit olduğunu, olayda ... satışının söz konusu olduğunun tarafların kabulünde olduğunu, bu durumda malların gemiye yüklenmesinden itibaren hasar ve yararın alıcıya geçtiğini, bu sebeple malda meydana gelecek hasardan dolayı dava dışı alıcının zarar gördüğünü, dava dışı alıcının bu hakkını sigortaya devrettiğine dair bir belge bulunmadığını, taşıyanın alıcıya karşı sorumluluğunun halen devam ettiğini ileri sürerek, esasla ilgili de hasarın iddia edilen miktarda olmadığını belirtmiştir.

MAHKEMECE

İcra dosyası getirtilmiş, incelenmiş, itirazın ve davanın süresinde olduğu hükümde açıklanmış ve davalı tarafın husumet itirazı yönündeki itirazları hususunda değerlendirme yapılarak konşimento üzerinde yapılan incelemede taşıyanın ... olduğu, bu konşimentoda acentanın .... olarak gösterildiği, aynı zamanda davalı tarafın cevabında da bu durumun belirtildiği, bu halde davacının davalı olarak asıl taşıyıcı ... 'yı göstermesi ve ona izafeten TTK'nun 105/2'ye göre davalı şirkete karşı dava açması gerektiği belirtilmiştir.

Gerekçede, dosyada bulunan 01/08/2018 tarihli faturada navlun bedelinin davalı şirket tarafından ... adına düzenlendiği ve davacıya teslim edilen konşimentoda da taşıyanın ... olarak yer aldığı, boşaltma acentası olarak davalının gösterildiği, bu durumda davacının doğrudan acentaya karşı dava açmasının usul hükümlerine aykırı olduğunu tespit ederek, davalının pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını belirtmiştir. Mahkemece, neticede davanın pasif husumetten reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; karara karşı davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurularak kararın usul ve yasalara uygun olmadığını, acentaya karşı açılan bir davada acenta taraf sıfatına haiz olmayıp, sadece temsilci sıfatıyla hareket ettiğini, davalının asıl taşıyan şirketin acentası olduğunu, acentaya karşı açılan işbu davanın pasif husumetten reddinin doğru olmadığını, keza acentaya karşı doğrudan doğruya dava açılabileceğini, bu konuda Yargıtay 11. HD'nin içtihatlarının bulunduğunu ileri sürerek, kararın kaldırılmasını ve itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dosya incelendiğinde; davacının taşıyanın acentası sıfatıyla hareket ettiği tarafların kabulündedir. Uyuşmazlık, acentaya bu taşıma dolayısıyla uğranılan zarar için doğrudan dava açılıp açılamayacağı noktasında toplanmaktadır. Dava dilekçesi incelendiğinde, doğrudan acenta şirketine karşı dava açıldığı ve asıl taşıyana izafeten acentaya dava açıldığına dair bir açıklamanın yer almadığı görülmektedir. Bu durumda mahkemenin pasif husumet eksikliği ile ilgili kararında bir isabetsizliğin bulunmadığı görülmüştür.

Olayda ... satışı söz konusudur. Yani mal konteynırlara yüklenmekle hasar alıcıya geçer. Ancak satıcı ile sigorta şirketi arasındaki sigorta sözleşmesi gereğince davacı şirket sigortalısına bu hasar sebebiyle ödeme de bulunduğu ve bunun rücusunu talep ettiği görülmektedir. Dava dilekçesi ve eklerinde bu hasarın davacının sigortalısının aktifinde azalmaya sebep verildiğine dair bir iddia ve delil söz konusu değildir.

Bu durumda sigorta şirketinin gerekmediği halde bir ödemesi gündemde olup, taşıyana bunu rücu etmesi yönünde taşıyanın sorumluluğu olduğu kişiye yönelik bir ödeme söz konusu olmadığından aktif husumet ehliyeti de bulunmadığı anlaşılmakla, davacının iş bu davayı açmakta aktif husumeti bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

HMK gereğince aktif husumet pasif husumetten önce gelen bir şart olup, bu yönüyle yapılan değerlendirmede istinaf başvurusunun sair istinaf nedenler incelenmeksizin kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen nazara alınması gereken aktif husumet sebebiyle kabulü ve kararın kaldırılmasına, davanın davacının aktif husumeti bulunmadığı ve davalıya da davalı olma sıfatı bulunmadığından reddine dair aşağıdaki kararın kurulması gerekmektedir.