İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/164 K.2024/1037

Davalı ... Anonim Şirketi vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında davacının yüklenici, davalının taşeron olarak çalıştıkları bir takım sözleşmeler bulunduğunu, iş bu sözleşmelerin her birinin 4.maddelerine göre davalı şirketin her ay sözleşme ile ilgili faaliyetler için hak ediş yapacağı, hak edişe esas kabul edilecek olan işlerin davacı şirket ve iş sahibi üçüncü kişiler tarafından kontrolü ve kabulü yapılmış işleri kapsayacağı, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerle belirlenen esaslar çerçevesinde tarafların cari hesap ilişkisinin devam ettiğini,

davacı tarafından davalıya sözleşme kapsamında yapacağı işlere istinaden birtakım avans çekleri verildiğini, davaya konu ...bank İzmir Şubesinin 30.08.2016 vade tarihli 100.000 TL bedelli TR... nolu 50060 çek numaralı çekin davacı tarafından davalıya avans çek olarak verildiğini, söz konusu çekin davalıya verilmesinden sonra sözleşmelere konu işlerin tamamlanmadığı, şantiyelerdeki işçilerin tasfiye edilerek tüm inşaat işleri ve çalışmaların davalı tarafından durdurulduğu,

taraflar arasında akdedilen sözleşmelerle üstlenilen yükümlülükler kapsamında yapılması lüzumlü gelen işler yapılmadığından davaya konu çekin herhangi bir borca karşılık gelmediğini, davacının tüm taleplerine rağmen herhangi bir borca karşılık gelmeyen dava konusu çekin iade edilmediğini, davacı tarafından yapılan araştırmalarda davalı şirketin yüklü miktarda borç altında bulunduğundan dava konusu çekin diğer davalı ...bank Faktoring A.Ş' ne verildiğinin tespit edildiği, dava konusu çekin dava dışı şirket tarafından aradaki faktoring sözleşmesine dayanılarak davalıya devir ve temlik edildiğinin anlaşıldığı,

davalılar bakımından ve hüküm kesinleşinceye kadar geçerli olmak üzere çekin tahsilinin engellenebilmesi için dava konusu çekin ödenmemesi için tedbir kararı verilmesine, davanın kabulüne, çekin davalılar bakımından bedelsiz kaldığının tespiti ile çekin davacı şirkete iadesine, iadenin mümkün olmaması durumunda çekin tutarının keşide tarihinden itibaren işleyecek faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından açılan davanın yetki ve görev yönünden reddinin gerektiğini, faktoring işleminin faktoring mevzuatına uygun şekilde yapıldığını, davalılar arasında 24.04.2014 tarihinde akdedilen 2013.1.2500.002052 nolu 500.000 TL bedelli Genel Faktoring Sözleşmesine istinaden ...

Şti' ne faktoring işlemleri yaptırıldığını, faktoring işlemlerinden birinin ise dava konusu edilen ödeme vasıtası çeke ait temlik alınan faturaya bağlı alacak olduğunu, faktoring mevzuatlarına uygun işlem yapan ... A.Ş' nin faturaya bağlı alacağı temlik aldığı ve 2 adet faturanın ödeme vasıtası çekin ise diğer davalı şirket tarafından ciro edilerek ... A.

Ş.' ne teslim edildiğini, davacının ticari defter ve kayıtlarında yer alan temlike konu 2 adet faturanın varlığına rağmen davacının ... A.Ş' ne yönelik iddialarının asılsız olduğunu, davacının haksız kazanç sağlamaya çalıştığını, davalı ... A.Ş.' nin itirazlarının kabulüne, yetkisizlik kararı verilmesine, görev yönünden davanın reddine karar verilmesine, esasa ilişkin beyan dikkate alınarak davanın esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kambiyo senedinin illetten mücerret olduğunu, davaya konu çekin avans çeki olmadığını, yapılan işlere karşılık hakediş karşılığında verildiğini ve davanın reddini savunmuştur.

MAHKEMECE

"...Taraflar arasındaki uyuşmazlık ön inceleme duruşmasında; " Davacı ile davalı tarafın davacının davaya konu ettiği çeklerin avans olup olmadığı, söz konusu çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı, davalı tarafça yapılmayan işlerin karşılığı olarak verilmiş çekler mi yoksa davalının belirtmiş olduğu faturalara karşılık ödeme amacıyla verilmiş çekler mi olduğu, söz konusu taraflar arasındaki işin yapımı nedeniyle düzenlenen faturaların ödemesinin ne şekilde olduğu davacının çek verildiğinde davalıya borcunun bulunup bulunmadığı ve davalı faktoring şirketine çeklerin avans veya bedelsizlik iddiasının ileri sürülüp sürülemeyeceği " şeklinde belirlenmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları kapsamında ileri sürmüş oldukları delilleri toplanmıştır.

Mahkememizce taraflarca ileri sürülen deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup 21.03.2019 tarihinde aldırılan bilirkişi raporunda; davacı ile davalı arasındaki sözleşmeler ve bunlara ilişkin belgeler bir arada ele alındığında davalının davacı yana sözleşmeler kapsamında 5.424.810,10 TL ' lik imalat yaptığı, bu imalatlara ilişkin faturaların davalı tarafından davacı yan adına tanzim edildiği, davacının davalı ile olan gerek dava konusu gerekse dava dışı yapılan işler nedeni ile dava tarihi itibarıyla davalıdan 1.1881227,19 TL tutarında alacaklı olduğu,

davalının davacı ile yasal defter ve dayanığı muavin kayıtları arasında 311,22 TL haricinde herhangi bir uyumsuzluğun olmadığı, bu farkın SGK' ya yapılan ödemelerin eksik girilmesinden kaynaklandığı, davalının davacı yana dava tarihi itibarıyla yasal kayıtlarına göre 1.187.915,97 TL tutarında borçlu olduğu, davacının iptalini istediği 30.08.2016 tarihli 100.000 TL' lık çek bedeli dikkate alınır ise davacı davalıdan tamamlanmamış eksik işlerinden dolayı 1.187.915,97 TL alacaklı olduğu,

buradan hareketle dava konusu çekin yapılan işlerin eksik kalmasından dolayı iptalinin uygun olacağı, davalının dosyaya sunmuş olduğu 30.04.2016 tarih 50981 seri nolu ... 11 nolu hk bedeli) 64.911,96 TL ve 14.04.2016 tarih 50979 seri nolu (...

1 nolu hk bedeli) 68.574,68 TL' lık işlere ilişkin olarak dava konusu 30.08.2016 tarihli 100.000 TL' lık çeki davacıdan aldığını ve diğer davalı ... firmasına verdiği iddiasına yönelik olarak gerek davacının gerekse davalının yasal kayıtlarında davalının bu iddialarını kanıtlayan herhangi bir belgeye rastlanmadığı bu hususta takdirin Mahkemeye ait olduğu, mevcut tespitler davalı ... yönünden ele alındığında.

Faktoring firmasının yasaya uygun olarak davalıdan, iptali istenen çeke ilişkin gerekli yasal belgeleri/ faturaları faktoring sözleşmesi ekinde teslim aldığı, gerekli düşümler yapıldıktan sonra çek bedelinin davalıya muntazaman ödendiği, dolayısıyla dakdiri Sayın Mahkememize ait olmak üzere davalı ... firmasının iyi niyetli üçüncü şahıs konumunda olduğu görüş ve kanaatine vardığını bildirmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, bilirkişi raporuna karşı taraf vekillerinin beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüş olup dosya ek bilirkişi raporu düzenlenmek üzere bilirkişilere tevdii edilmiştir.

23.10.2019 tarihli ek bilirkişi raporunda; davacının davalı ...Şti' den dava tarihi itibariyle 1.187.915,97 TL alacaklı olduğu da dikkate alınarak, davacı tarafından düzenlenen 30.08.2016 keşide tarihli 100.000 TL bedelli çekin herhangi bir borca kaşılık gelmediği, avans çeki mahiyetinde olduğu, çekin karşılıksız kaldığı, davalı ... firmasının dava konusu çeki mevcut faktoring sözleşmesi ekinde teslim aldığı, gerekli düşümler yapıldıktan sonra çek bedelinin davalıya muntazaman ödendiği, dolayısıyla takdiri sayın Mahkememize ait olmak üzere davalı ... firmasının iyi niyetli üçüncü şahıs konumunda olduğu görüş ve kanaatini bildirmiştir.

Yargılama sırasında çekin ödenmiş olması sebebi ile davaya İİK. Md. 72 gereğince istirdat davası olarak devam edilmiştir.

Bilirkişi raporlarında da tespit edildiği üzere davalının davacıya gerek çeklerin düzenlendiği tarih gerekse dava tarihi itibari ile davacının davalıya ticari defter ve kayıtlara göre borçlu olmadığı sabittir.

Davalı vekili her ne kadar savunmasında ticari defter ve kayıtlarındaki borç alacak ilişkisinin dikkate alınmaması şantiye özelinde yapılan sözleşmelerin dikkate alındığında davaya konu edilen çeklerin hak ediş karşılığı verildiği savunmasında bulunmuş ise de ; taraflar arasındaki ticari ilişkinin birden fazla olduğu taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesinin bulunmadığı taraflar arasındaki alışverişin açık hesap niteliğinde devam ettirildiği,

anlaşılmış olduğundan dosya içerisinde yer alan tüm bilgi ve belgeler ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde dava konu edilen kambiyo belgelerinin avans olarak verildiği ve bedelsiz kaldığı yargılama devam ederken de ödenmiş olması nedeniyle istirdatı gerektiğinden, davalılardan ... A.Ş 'nin davaya konu çeki temliken direkt davalı ... Ltd. Şti 'den almış olduğundan iyi niyetli üçüncü kişi sayılamayacağı davacının ... Ltd.

Şti 'ne karşı süreceği defileri temlik alan faktoring şirketine karşı da sürebileceğinden ( Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 20/04/2016 tarih 2015/17477 esas, 2016/6919 karar sayılı ilamı) her iki davalı açısından davanın kabulü yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Tarafların ticari defter ve kayıtlarına dair bilirkişi raporlarındaki tespitlerde dikkate alınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. '' gerekçesi ile;

HÜKÜM

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın kabulü ile; 100.000,00-TL'nin 30/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, " şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme kararına karşı, davalı ... Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davalı ... Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyaya sunulan davaya beyan, itiraz ve delillerin incelenmediğini ve buna ilişkin karar oluşturulmadığını, yerel mahkemenin delil olarak addedilemeyecek davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarına usule aykırı şekilde itibar edilerek aleyhe hüküm tesis edildiğini, adil yargılama prensiplerinin ihlal edildiğini, kanuni dinlenilme hakkının yok sayıldığını, yargılama süreci sonunda, bir çok yönü ile usul ve yasaya aykırı karar verildiğini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava: alacak istemine ilişkindir. HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; ilk derece mahkemesince aldırılan denetime elverişli ve açık bilirkişi raporlarına ve dosya kapsamına göre dava konusu çekin avans çeki olarak davacı tarafından davalı ...

Ltd Şti ne verilmiş olmasına, davalılar arasında Faktoring sözleşmesi bulunmasına, bu sözleşme kapsamında dava konusu çekin davalı Faktoring şirketine diğer davalı tarafından verilmiş olmasına, faktoring ilişkisinde çekin bir mal veya hizmet karşılığı verildiğinin belgelenmesinin gerekmesine, davalı ...

Ltd Şti tarafından, diğer davalı faktoring şirketine verilen 2 adet fatura ile dava konusu çek bedelinin uyuşmamasına, dava konusu çekin bu faturalar karşılığı olduğunun davalılarca ortaya konulmamasına, çekin avans çeki olup, davalı ... Ltd Şti tarafından bu çek karşılığı davacıya bir hizmet verilmediği anlaşıldığından, bu durumda davacı tarafından çeki faktoring sözleşmesi uyarınca elinde bulunduran ...

A.Ş.’ye de alacağın temliki hükümleri uyarınca bedelsizlik iddiası ileri sürülebilecek olmasına göre (Yargıtay 19. HD nin 2016/12370 esas, 2017/6659 karar sayılı kararı da aynı doğrultudadır) istinaf eden davalı ... Anonim Şirketi vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.