İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/309 K.2024/645

İhtiyati haciz talep eden vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

İhtiyati haciz talep eden ... vekili 12.12.2023 harç tarihli dava dilekçesiyle; müvekkili olan ...'nun ...

Limanında ... bağlama no’su ile kayıtlı olan ... isimli özel teknesini 10.05.2023 tarihinde borçlu ...'e gemi satış sözleşmesi ile devrettiğini, borçlu ... tarafından teknenin devir bedeli olarak kararlaştırılan 1.700.000 TL bedelin bugüne kadar ödenmediğini, borçlu ...'in işlerinin bozulduğunu ve mal kaçırma işlemlerine başladığının öğrenildiğini, teknenin satış parasının tahsilinin sağlanabilmesi amacıyla, mahkemece takdir edilecek teminat karşılığında, borçlu ...'in taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarının ihtiyaten haczine, menkullerin muhafaza altına alınmasına,

yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece "...Talep; gemi satış sözleşmesine dayalı devir bedelinin tahsil edilememesi nedeniyle ihtiyati haciz talebine ilişkindir.

10.05.2023 tarihli gemi satış sözleşmesi incelendi.

Tüm dosya kapsamı ve deliller incelendiğinde;

İhtiyati haciz talep dava dilekçesiyle ... Liman Başkanlığına kayıtlı ... isimli özel teknenin 1.700.000 TL satışı nedeniyle doğan alacağını tahsil edilmediğinden bahisle İİK m. 257 vd. göre ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur. Talep edenin TTK m. 1352/1-t ve y bendleri gereğince geminin mülkiyeti veya zilyetliğine ilişkin ve geminin satışına ilişkin her türlü uyuşmazlık için deniz alacağı kapsamında ihtiyati haciz talebinde bulunmadığı, geminin haczini talep etmediği, TTK m. 1363 gereğince 10.000 ÖÇH yatırmadığı belirlenmiştir.

İhtiyati haciz talep eden genel haciz yoluna dayalı borçlunun mal varlığına ilişkin olarak haciz talebinde bulunmuş olmasına rağmen dava dilekçesinde sadece gemi satış sözleşmesini ibraz ettiği, başka bir delil sunulmadığı, satışın yapılmasına rağmen bedel alıp almadığı iddiasının soyut iddia niteliğinde olduğu, bu iddiasını yaklaşık ispat kurallarına göre ispatlayamadığı, TTK m. 1001'e göre satışın yazılı şekilde ve imzaların noterden onaylı yapılabileceği, bu durumunda talepte belirtilmediği, dolayısıyla alacağın tahsil edilip edilmediği belirlenemediğinden ihtiyati haciz isteyen tarafın talebinin ihtiyati haciz şartları gerçekleşmediğinden reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile; "İhtiyati haciz talep edenin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle. Müvekkili ...'nun, ...

Limanı’nda ... bağlama no’su ile kayıtlı olan ... isimli özel teknesini 10.05.2023 tarihinde davalı-borçlu ...'e gemi satış sözleşmesi ile devrettiğini, davalı-borçlu ... tarafından teknenin devir bedeli olarak kararlaştırılan 1.700.000,00 TL bedelin bugüne kadar müvekkiline ödenmediğini, borcun ödenmesi için müvekkili tarafından yapılan çağrılar da sonuçsuz kaldığını, borçlu ...'in, alacaklı müvekkilini sürekli oyaladığını, borçlu tarafından bugüne kadar herhangi bir ödemede bulunulmadığı gibi müvekkilince, borçlu ...‘in işlerinin bozulduğu ve mal kaçırma işlemlerine başladığının öğrenildiğini,

anılı teknenin satış parasının tahsilinin sağlanabilmesi amacıyla, TTK md. 931 uyarınca uyuşmazlığın mutlak ticari dava kapsamında yer aldığı da gözetilerek ihtiyati haciz kararı verilmesi için İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvuru yapıldığını, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20.12.2023 tarihli 2023/265 D.İş sayılı kararı ile "Talep edenin TTK m. 1352/1-t ve y bendleri gereğince geminin mülkiyeti veya zilyetliğine ilişkin ve geminin satışına ilişkin her türlü uyuşmazlık için deniz alacağı kapsamında ihtiyati haciz talebinde bulunmadığı, geminin haczini talep etmediği, TTK m. 1363 gereğince 10.000 ÖÇH yatırmadığı belirlenmiştir.

İhtiyati haciz talep eden genel haciz yoluna dayalı borçlunun mal varlığına ilişkin olarak haciz talebinde bulunmuş olmasına rağmen dava dilekçesinde sadece gemi satış sözleşmesini ibraz ettiği, başka bir delil sunulmadığı, satışın yapılmasına rağmen bedel alıp almadığı iddiasının soyut iddia niteliğinde olduğu, bu iddiasını yaklaşık ispat kurallarına göre ispatlayamadığı, TTK m. 1001'e göre satışın yazılı şekilde ve imzaların noterden onaylı yapılabileceği, bu durumunda talepte belirtilmediği,

dolayısıyla alacağın tahsil edilip edilmediği belirlenemediğinden ihtiyati haciz isteyen tarafın talebinin ihtiyati haciz şartları gerçekleşmediğinden reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle ihtiyati haciz taleplerinin reddedildiğini, red kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili ... isimli özel teknesini T.C. Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı tarafından hazırlanan Gemi satış Sözleşmesi ile ...

Liman Başkanlığı'nda Liman Başkanı huzurunda karşı taraf - borçluya devrettiğini, müvekkilinin satışını yaptığı teknenin ticari amaçla kullanılan bir tekne olmayıp tamamen kendisi ve ailesinin kullanımına özgülenen özel amaçla kullanılan bir tekne olduğunu, tekneyi müvekkilinden satın alan ...'in de özel amaçla kullanmak için satın aldığını, taraflar tacir olsa bile işbu tekne satışının ticari amaçla gerçekleşmediğini, müvekkilinin satış bedelini alamadığına dair nasıl bir delil sunulabileceği taraflarınca anlaşılamadığını,

ilk derece mahkemesinin red kararında TTK m. 1001'e göre satışın yazılı şekilde ve imzaların noterden onaylı yapılabileceğinin belirtildiğini, TTK'nın 1001/2. maddesi. "Mülkiyetin devrine ilişkin anlaşmanın yazılı şekilde yapılması ve imzaların noterce onaylı olması gerekir.

Bu anlaşma gemi sicil müdürlüğünde de yapılabilir." hükmüne haiz olup bu durumda sözleşmenin noterde yapılması şartı bulunmamakta olup gemi sicil müdürlüğünde de yapılabileceğinin açık olduğunu yine kambiyo senetleri ile ihtiyati haciz taleplerinde de alacağa ilişkin başka bir delil gösterilmesi beklenmezken bu durumda delil gösterilmesinin beklenmesi ve gösterilememesi durumunda yaklaşık ispatın sağlanamadığı ifade edilerek ihtiyati haciz karar verilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin bu yaklaşımı, hayatın olağan akışına da açıkça aykırı olup kötü niyetli borçluyu korumanın dışında hiçbir işe yaramamakta,

iyi niyetli alacaklı açıkça mağdur edildiğini, bu nedenle ilk usul ve yasaya aykırı bulunan ilk derece mahkemesinin kaldırılarak, borçlu ...‘e ait taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarının ihtiyaten haczine, menkullerin muhafaza altına alınmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı borçluya yükletilmesine karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep: İlk Derece Mahkemesince verilen ihtiyati haciz talebinin reddine dair kararın kaldırılarak, talep gibi ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine ilişkindir.

HMK'nun 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

İcra iflâs hukukundaki ihtiyati haciz müessesi, medenî usul hukukundaki ihtiyati tedbir ve idare hukukundaki yürütmenin durdurulması müesseseleri gibi bir geçici hukuki koruma önlemidir.

İhtiyati haciz isteyen vekilinin ileri sürdüğü vakıalar, dilekçesine eklediği deliller ve ihtiyati haciz istemi dilekçesindeki ifadeleri değerlendirildiğinde; söz konusu talebin, İcra ve İflâs Kanunu'nun ihtiyati haczi düzenleyen İİK’nın 257’nci maddesine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu hükümde ihtiyati haciz talebine ilişkin iki hukukî sebep yer almaktadır. Birincisi, vadesi gelmiş (muaccel) bir para borcunun ödenmemesi hâlinde uygulanması gereken İİK’nın 257/I hükmüdür. İkincisi ise vadesi gelmemiş (müeccel) bir alacak için öngörülen İİK’nın 257/II’deki kuraldır. Bu iki kuralın yanı sıra ispat yüküne ilişkin İİK’nın 258’inci maddesi de somut olay açısından önemlidir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 257. maddesinin 1’nci fıkrası uyarınca “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.” Bu hükme göre, bir para alacağının vadesinin gelmesi hâlinde alacaklı ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 257. maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca “Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa”. Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 258. maddenin 1’nci fıkrası uyarınca, “…Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur….” Bu hükme göre, alacaklı alacağının varlığı ile birlikte alacağın vadesinin geldiği veya alacağının vadesi gelmemişse, İİK’nın 257/II hükmündeki sebeplerin varlığı hakkında mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermek zorundadır. Daha açık bir anlatımla sadece alacağın varlığı, ihtiyati haciz kararı verilmesi için yeterli veya tek şart değildir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için kesin bir ispat aranmamakta ise de özellikle hukukî bir işlem söz konusu olduğunda, alacağın varlığının ve muaccel olduğunun yazılı bir belgeye veya belgeler zincirine dayanması tercih edilmesi gereken bir seçenektir.

Dosyanın incelenmesinden, ihtiyati haciz talep eden tarafından ... limanında ... bağlama numarası ile kayıtlı olan ... isimli özel teknenin 10/05/2023 tarihinde davalı borçluya aynı tarihli gemi satış sözleşmesi ile satışının yapılarak devredildiği, ancak devir bedeli olarak kararlaştırılan 1.700.000,00 TL bedelin ihtiyati haciz talep edene ödenmediğinden bahisle İİK 257 ve devamı maddeleri gereğince ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiş ve dilekçe ekine de Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Gemi Satış Sözleşmesi'nin bir suretini delil olarak eklemiştir.

Delil olarak dayanılan 10/05/2023 tarihli gemi satış sözleşmesinin incelenmesinden, satıcı olarak ..., alıcı olarak da ..., satış bedelinin 1.700.000,00 TL ve geminin cinsinin de "özel tekne" olarak gemi satış sözleşmesinde gösterildiği, satıcı ve alıcının imzalarının bulunduğu, içeriğinde "bağlama kütüğü ve teknik bilgileri yukarıda belirtilen gemi, deniz veya iç su aracının satıcı ve alıcıları, belirtilen hisseleri, belirtilen bedellerle, varsa gemi, deniz veya içsu aracı üzerindeki tüm takyidatlarla sattıklarını ve aldıklarını huzurumda ikrar ve kabul etmişlerdir" ibaresinden sonra ...

Liman Başkanlığı Liman Başkanı ... isim ve imzasının bulunduğu bu şekilde davaya konu sözleşmenin TTK1001/2.maddesi gereğince Gemi Sicil Müdürlüğünde yapıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda tarafların iddia ve savunmaları ve talebe konu sözleşme içeriği ve tüm dosya kapsamı belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde talepte bulunan tarafın satış bedelinin ödenmediği yönündeki iddiası yargılaya muhtaç olup, bu kapsamda haciz sebepleri hakkında İİK'nın 258.maddesi uyarınca ispat ölçüsünde olumlu kanaat oluşmadığı gibi, aleyhine ihtiyati haciz talep edilenin malvarlığını kaçırdığına dair kanaat uyandıracak derecede yeterli delil sunulmadığından İlk Derece Mahkemesince ihtiyati haciz talebinin reddine dair kararın kaldırılması yönündeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına göre davacı vekilinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.