İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2021/1668 K.2022/107

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17/03/2021 ara karar tarihli ve 2020/404 esas sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde özetle; aleyhine İzmir 15. İcra Müdürlüğü'nün 2019/5152 esas sayılı dosyasından takip yapıldığını, kendisinin bankaya bu kadar borcu olmadığını, 2015 yılında muris babası ...ün davalı bankanın ... ... şubesinden 10.000,00 TL kredi çekmek istediğini, puan yetmediğinden bahsedilerek ipotek istendiğini, buna mukabil kendisinin ipotek verdiğini, muris babasının 22/07/2016 günü vefat ettiğini, murisin vefat etmeden önce 05/05/2016 günü kredinin 6.123,00-TL ilk taksidini ödediğini, davalı bankaya ayrıca 9.915,00-TL ödediğini, mükerrer takipler yapıldığını, kendisinin kambiyo niteliğinde bir belge imzalamadığını,

kendisinin takibe konu tutar kadar borcu olmadığını, davanın kabulü ile takibe konu borçtan ve senetten dolayı borcu olmadığının tespiti ile takibin iptaline, daha fazla mağdur olmamak için tedbiren takibin durdurulmasına, %20 icra inkar tazminatının karşı yandan tahsiline, ekli muhtarlık yardıma muhtaçlık belgesi uyarınca masrfaların adli yardımdan karşılanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince 17/03/2021 tarihli ara kararı ile; "... HMK'nın 389. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için dava konusu hakkın elde edilmesinin zorlaşması ya da imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle ciddi bir sakınca yahut zararın doğmasının söz konusu olması gerekir. Yasal düzenleme içeriğinden anlaşılacağı üzere dava konusunun ihtilaflı olması halinde, davanın içeriğine uygun olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkündür.

Yine, menfi tespit davalarını düzenleyen 2004 sayılı İİK'nın 72. maddesinin 2. fıkrası gereğince icra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilmesi mümkündür.

Anılı düzenlemeler çerçevesinde davanın icra takibinden sonra açılan menfi tespit davası niteliğinde bulunduğu, buna göre icra takibinin durdurulmasına karar verilmesinin mümkün olmadığı, yasal şartların oluşmadığı sonucuna ulaşılarak ihtiyati tedbir talebinin reddine..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı asil istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ihtiyati tedbir talebinin reddi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, önceki beyanlarını tekrarla ihtiyati tedbir talebinin reddi kararının iptaline, tedbir talebinin kabulü ile istinaf masraflarının adli yardımdan karşılanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Talep ise; icra takibinin tedbiren durdurulmasına ilişkindir.

Mahkemece; davacı asilin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olup, karar davacı asil tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Somut olayda; davalı tarafından davacı aleyhine İzmir 15. İcra Müdürlüğünün 2019/5152 sayılı dosyası ile 16/04/2019 tarihinde davacı aleyhine 30.000,00 TL asıl alacak, 176,30 TL işlemiş faiz, 8,82 BSMV olmak üzere toplam 30.185,12 TL alacak için kambiyo senedine özgü cebri icra takibi başlatıldığı; davacının ise borçlu olmadığı gerekçesiyle eldeki davayı açtığı, dava değerinin takip çıkışı tutarı olarak belirlendiği ve ihtiyati tedbir kararı talep ettiği anlaşılmaktadır.

2004 sayılı İİK'nın, " Menfi tesbit ve istirdat davaları" başlıklı 72. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında;

"Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir, ..." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde, her ne kadar davacı tarafından dava dilekçesinde aleyhine başlatılan icra takibinin tedbiren durdurulması talep edilmiş ise de; eldeki davanın icra takibinden sonra açılmış olduğu, İİK 72/2 maddesi uyarınca ancak icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında talep üzerine koşulları mevcut ise alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde icra takibinin durdurulmasına karar verilebileceği;

anılan maddenin üçüncü fıkrası uyarınca, icra takibine başlandıktan sonra açılan menfi tespit davalarında ise tedbiren takibin durdurulmasına karar verilemeyeceği, ancak borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebileceği belirtilmiştir.

Bu durumda; icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında, icra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez ise de; somut olayda mahkemece İİK’nın m.72/3 hükmü gözetilerek tedbir şartlarının oluşup oluşmadığı değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekir.

Bu açıklamalara göre; ilk derece mahkemesince takibin durdurulması talebinin reddine karar verilmesi isabetli olmakla birlikte, ancak çoğun içinde azda vardır kuralı gereğince davacının talebinin İİK' nın 72/3 maddesi uyarınca değerlendirilmesi neticesinde ihtiyati tedbir şartları oluştuğundan, belirtilen yasal düzenleme ve dosya kapsamına göre takdir edilecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı vermek gerekirken, bu hususta değerlendirme yapılmaması hatalı olmuştur.

Bu nedenlerle; yerel mahkemenin kararının davacı-ihtiyati tedbir isteyen lehine kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından dairemizce ihtiyati tedbir talebi hakkında HMK'nun 353/1-b-2 madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.