İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/23 K.2022/98

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 04/11/2021 tarihli 2021/679 Esas ve 2021/952 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin yetkilisi olduğu ... Şirketi'nin keşidesici, yetkili hamilinin ise davacı olduğu ... ... Şubesi'nin "4515782, 4515784, 4515785, 4515786, 4515787, 4515788, 4515789, 4515790, 4515791, 4515792, 4515793, 4515794, 4515795, 4515796, 4515797, 4515798, 4515799, 4515800, 4515801, 4515802, 4515803, 4515804, 4515805" çek numaralı, çeklerin kötü niyetli üçüncü kişiler tarafından çalındığını bildirerek, çeklerin iptali ile çekler hakkında tedbiren ödemeden men yasağına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Mahkemece; ".... boş çek yaprağının kıymetli evrak vasfının bulunmadığı, bu kapsamda kıymetli evrak vasfı bulunmayan kıymetli evrak açısından iptal talebinin kabulünün mümkün bulunmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, istinaf incelemesi neticesinde kararın kaldırılmasına ve davalarının kabul edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptaline ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda talebin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Talepte bulunanın, iptali istenen çeklerin keşidecisinin yetkili temsilcisi olduğu, çeklerin keşideci tarafından imzalanarak diğer unsurları eksik olarak davacıya teslim edildiği; davacının, yirmi üç adet çekte bedel kısmının bulunmadan zayi olduğunu ileri sürülerek eldeki iptal davasının açıldığı; ilk derece mahkemesince zayi olduğu ileri sürülen çeklerin, bedel kısmının boş bırakıldığı, çek vasfının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Kıymetli evrakın iptalini isteme yetkisi, çekin hamiline ait olup, keşidecinin imzalayarak diğer unsurlarını boş bırakarak tedavüle soktuğu çek için iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek yada borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14.02.2014 tarih ve 2013/12236 Esas, 2014/2603 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, keşideci tarafından imzalanıp diğer kısımları boş olan çek yönünden iptal davası açılabilecektir.

İlk derece mahkemesince davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekirken, gerekçede hata edilerek davanın reddine karar verilmiş ise de istinafa gelenin sıfatına göre karar sonucu itibariyle doğru olduğundan davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup, davacı tarafça ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.