İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/710 K.2024/1637

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/01/2022 tarihli 2020/804 Esas ve 2022/39 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

06.08.2019 tarihinde Türkiye Diyanet Vakfı Genel Merkezi'ne ait ve ...'nun sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın, ...'a ait ve onun sevk ve idaresindeki ... yabancı plakalı araca çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, Müvekkilinin kazanın meydana geldiği Yozgat Merkez ilçesinde Lise Caddesi üzerinde sıkışık trafik sebebiyle yavaşlayarak durduğu sırada arkasında seyir halinde olan sigortalı araç sürücüsünün yeterli takip mesafesi bırakmamış olması ve dikkatsizliği sebebiyle müvekkilin aracına arkadan çarptığını ve bunun sonucunda müvekkilin arka tampon kısımlarında maddi hasar meydana geldiğini,

kaza sonrası tutulan kaza tespit tutanağındaki çizimden anlaşılacağı üzere; kazanın karşı araç sürücüsünün müvekkil aracına arkadan çarpmasıyla hâsıl olduğu taraflarca imza altına alındığını, bu sebeplerle müvekkil trafik kurallarına uygun bir şekilde seyir halindeyken,

güvenli bir sürüş mesafesi bırakmayarak müvekkile arkadan çarpan Vakfa ait sigortalı araç sürücüsünün tam ve asli kusurlu olduğu izahtan vareste olduğunu,1 no'lu davalı sigorta şirketinin 20.12.2018-20,12.2019 tarihleri arasında geçerli olan ... poliçe no'lu ZMMS poliçesi nedeniyle ve 2 no'lu davalı sigorta Şirketinin 27.12.2018-27.12.2019 tarihleri arasında geçerli olan 282909133/0 poliçe notlu genişletilmiş kasko poliçesi nedeniyle sigortalı araç sürücüsünün tam ve asli kusuru ile neden olduğu maddi hasardan (ZMMS police limitini asan kısım ile) sorumlu olduğunu, husumetin 1 notlu davalıya, kazaya sebep olan ...

Plakalı aracın ZMMS poliçesini düzenleyen sigorta şirketi sıfatıyla, 2 no'lu davalıya sigortalı araç sürücüsünün genişletilmiş kasko poliçesini düzenleyen sigorta şirketi sıfatıyla (maddi hasarın ZMMS poliçe limitini asan kısım bakımından) yöneltildiğini, 1 no'lu davalının, 20.12,2018-20.12.2019 tarihleri arasında geçerli olan ... poliçe no'lu ZMMS’yi üstlenmesi ve sigorta riskinin gerçekleşmesi nedeni ile maddi zarardan sigorta teminatları dâhilinde sorumlu olduğunu,

2 no'lu davalının ise 27.12.2018-27.12.2019 tarihleri arasında geçerli olan 282909133/0 poliçe no'lu *Genişletilmiş Kasko Sigortasını" üstlenmesi ve sigorta riskinin gerçekleşmesi nedeniyle maddi zarardan ZMMS poliçe limitini aşan kısım bakımından sorumlu olduğunu, Müvekkiline ait ve Alman trafiğine kayıtlı aracın kaza sonrası tamir masrafı, Almanya'da bulunan ...

Bürosu tarafından düzenlenen 28.08.2019 tarihli bilirkişi raporu ile KDV dahil 6.517,28 EUR olarak tespit edildiğini, davalı ...

Sigorta Şirketinin, müvekkiline 21.12.2020 tarihinde 5.003,75 TL tutarında kısmi ödemede yaptığını, ödeme tarihinde geçerli kur dikkate alındığında (9.14541 TL) kısmi ödemenin 529,26 EUR ya karşılık geldiğini, buna göre iş bu davanın konusu ve davalı tarafın ödemekle yükümlü olduğu bakiye gerçek zarar tutarının 5.988,02 EUR olduğunu, oluşan zararın miktarının, Poliçe genel Şartlarına göre değil gerçek zarar esasına göre belirlenmesi gerektiğini, bilindiği üzere KTK'nın 92. Maddesinin “İ” bendine ilişkin olarak.

Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 Tarihli Kararı ile iş bu bendin iptaline karar verildiğin ibelirterek, yukarıda açıklanan nedenlerle ve fazlaya dair her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla, bakiye hasar bedelinden oluşan 5.988,02 EUR maddi tazminatın 1 numaralı davalı sigorta şirketinden temerrüde düştüğü 26.10.2020 tarihinden itibaren (ZMMS bakiye poliçe teminat limitinin temerrüt tarihindeki yabancı para cinsinden karşılığı ile sınırlı olarak).

2 numaralı davalı sigorta şirketinden temerrüde düştüğü 03.12.2020 tarihinden itibaren (ZMMS poliçe teminat limitini aşan tutardan sorumlu olmak kaydıyla) yabancı para bakımından 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak davalılardan tahsilini, Müvekkilin bilirkişi ücreti olarak ödediği 620,53 EUR'nun fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak yargılama giderlerine dâhil edilerek davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Yetki itirazları olduğunu, dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, sorumluluklarının kusur oranı ve poliçe limiti dahilinde olduğunu, kusur oranının tespiti gerektiğini, zararın genel şartlara uygun belirlenmesi gerektiğini, temerrüt tarihinden itibaren faiz yönünden taleplerin reddi gerektiğini, ekspertiz ücretini kabul etmediklerini, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta Şirketi cevap dilekçesinde özetle. Davacı taraf 06.08.2019 tarihinde meydana gelen kazada, aracında meydana gelen hasara ilişkin bakiye zarar talebinde bulunulduğunu, kazaya karışan ... plaka sayılı araç müvekkili şirket nezdinde sigortalı olduğunu, poliçe kapsamında maddi zararlar açısından kaza tarihinde araç başına azami teminat limiti 36.000,00-TL olduğunu, müvekkili şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğu;

azami teminat limiti ve sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı ile sınırlı olup sadece gerçek zarara ilişkin olduğunu, daha önce 21.12.2020 tarihinde 5.003,75-TL başvuru sahibine ödendiğini, müvekkilinin poliçeden doğan tüm sorumluluğunu yerine getirdiğini, müvekkili şirketin dahil edilmediği delil tespitinin kabulünün mümkün olmadığını, bu nedenlerle davacının haksız ve mesnetsiz tüm taleplerinin reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, ''...Sigortalı ... plakalı araçla ilgili olarak 26.06.2018-26.06.2019 tarihleri arasında geçerli ZMMS poliçesi ile ve 27.12.2018-27.12.2019 tarihleri arasında geçerli Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi ile sigorta teminat örüntüsüne alındığı, kazanın teminat süreleri içinde meydana gelmiş olduğu, ZMMS sigortacısının şirketlerinin teminat limiti kapsamında poliçe kapsamında doğan hasar zararından sorumlu olduğu, limiti aşan zarardan İMMS sigortacısının sorumlu olacağı, davalı ZMMS sigortacısının 27.10.2020 tarihinde, İMMS sigortacısının 04.12.2020 tarihinde temerrüde düştüğü...'' gerekçesiyle; ''...Davacının davasının KABULÜ ile,

5.988,02 Euro tazminatın, davalı ... Sigorta Şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 27.10.2020 tarihinden itibaren ( bakiye teminat limiti olan 30.996,25 TL ile sınırlı sorumlu olmak kaydıyla), davalı ...

A.Ş. yönünden temerrüt tarihi olan 04.12.2020 tarihinden itibaren ( bakiye trafik poliçesi teminat limiti olan 30.996,25 TL'nin üzerinde kalan miktardan kendi teminat limiti olan 100.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olmak kaydıyla) 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesine göre uygulanacak değişken faiziyle birlikte, fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden TL karşılığının davalılardan müştereken ve mütselsilen alınarak davacıya verilmesine,

620,53 Euro ekspertiz giderinin fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden TL karşılığının davalılardan müştereken ve mütselsilen davacıya verilmesine...'' şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava yetkisiz mahkemede açılmış olmakla yerel mahkeme tarafından davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın esası noktasında karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı olduğunu, davaya konu araçla ilgili müvekkili şirkete başvuru evrakından da anlaşılacağı üzere müvekkili şirketten usulüne uygun bir şekilde talepte bulunulmadığını,

herhangi bir eksper çalışması olmaksızın davacı yanca tek taraflı olarak yaptırılan bir onarım bedeli ile usule aykırı bir başvuru bulunması nedeniyle bir dava şartı olan öncelikle sigortaya başvuru şartı usulüne uygun yerine getirilmeden dava açılmış olmakla davanın öncelikle bu sebeple usulden reddine karar vermek gerekirken esasının incelenerek davanın kabulü cihetine gidilmesinin hatalı olduğunu, hükme esas alınan raporla ilgili olarak ise.

Almanya'da alınan ekspertiz raporu ile Türkiye'de düzenlenen ekspertiz raporunda değişmesi gereken parçalar farklı olarak belirtilmiş olup bilirkişi raporunda bu hususun dikkate alınmamış olması, Almanya'da alınan ekspertiz raporundaki fiyatların piyasa uygunluğunu göstermek için bilirkişi raporunda. A16488029409999 parça kodlu "tampon kaplaması" örnek gösterilmiştir.

Söz konusu parça Türkiye'de düzenlenen ekspertiz raporunda değişmesi gereken parça olarak gösterilmediği gibi, gösterilen parçaların fiyatları, bilirkişi raporunda belirtilen internet sitesinden tespit edildiğinde toplam parça bedelinin 459,29 € (KDV dahil) olduğunun görülmüş olması hususları nedeniyle de kararın kaldırılması gerektiğini, kaza tarihi itibariyle maddi araç başına azami limit 39.000,00-TL olmasına rağmen;

aracın zorunlu trafik sigortacısı diğer davalının sorumluluğunun poliçede düzenlenen 36.000,00-TL üzerinden belirlenmesi hatalı olup kararın bu yönüyle de kaldırılması gerektiğini, davaya konu olan hasar durumunun kazanın gerçekleştiği tarihteki kura göre belirlenip Türk lirası üzerinden karar verilmesi gerekirken ayrıca kaza yerindeki fiyatlara göre hesaplama yapılması gerekirken fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden karar verilmiş olmasının da usul ve yasaya aykırı olduğunu, yerel mahkeme tarafından hüküm kısmında infazda tereddüt oluşacak ve mükerrer ödemeye sebep olacak şekilde hüküm kurulduğunu,

davacının dava açılmadan önce müvekkili şirkete usulüne uygun bir başvuru gerçekleştirmediğini ve gerekli belgeleri sunmadığını, dolayısıyla davalı müvekkili şirket temerrüde düşürülmemiş olmakla faiz başlangıcı ancak dava tarihi olabilecekken usulüne uygun yapılmayan başvurunun faiz başlangıcı olarak kabul edilmesi de usul ve yasaya aykırı olup kararın bu yönüyle de kaldırılması gerektiğini belirterek kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile zararının karşı araç ZMMS ve İMMS sigortacılarından tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup, karar davalı ... A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmiştir.

1-)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun görevli ve yetkili mahkemeyi düzenleyen 110. maddesinde, motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davaların, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabileceği düzenlenmiştir. Yapılan düzenleme karşısında davalı sigorta vekilinin itirazının yerinde olmadığı, mahkemenin davaya bakmakta yetkili olduğu anlaşılmıştır.

2-)Dava açılmadan önce sigorta şirketine başvuruyu düzenleyen 2918 sayılı KTK’nın 97. maddesinde “sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması” gerektiği belirtilmiş, bu yazılı başvuruya eklenmesi zorunlu olan ve dava şartı olan başvurunun yapılmamış sayılmasına neden olacak belgeler belirtilmemiştir.

Dosya kapsamına göre ve davalının da kabulünde olduğu üzere davacı tarafından dava açılmadan önce, dilekçe ile sigorta şirketine başvuru yapıldığı, davalının dilekçesinin 23/11/2020 tarihinde davalı sigorta şirketine teslim edildiği, KTK’nın 97. maddesinde belirtilmeyen belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle dava şartının yerine getirilmediğine ilişkin davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

3-) Davalı vekili, davacının dava açılmadan önce müvekkiline usulüne uygun bir başvuru gerçekleştirmediği ve gerekli belgeleri sunmadığından müvekkilinin temerrüde düşürülmediğini faiz başlangıcı ancak dava tarihi olabilecekken usulüne uygun yapılmayan başvurunun faiz başlangıcı olarak kabul edilmesi de usul ve yasaya aykırı olduğu yönünde karara itiraz etmiş ise de, davacının dava öncesinde usulüne uygun olarak davalı sigorta şirketine yapmış olduğu tazminat istemli başvurusunun 23/11/2020 tarihinde tarihinde tebliğ edilmiş olduğu ancak davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı;

mahkemece davalı İMMS sigortacısının dava tarihinden önce 04/12/2020 tarihinde temerrüde düştüğü yönünde kabul ile faiz işletilmiş ise de gerekçeli kararda başvuru tebliğ tarihinin ve temerrüt tarihinin hangi yasa maddesi uyarınca belirlendiği, tazminat borcunun hasar ihbarından kaç gün sonra muaccel olduğu yönünde taraf denetimine uygun tespit ve değerlendirme yapılmadığı bu şekilde HMK 297/1 maddeye aykırı davranıldığı anlaşılmakla, davalının faiz başlangıç tarihine dair itirazının yerinde olduğu kabul edilmiştir.

4-)Davalı vekilinin, rapora itiraz süresi bitmeden karar verilmiş olmakla adil yargılanma hakkının ihlal edildiği yönünde yapmış olduğu itirazın değerlendirilmesinde;

HMK’nın “Bilirkişi raporuna itiraz” başlıklı 281. maddesinin birinci fıkrasında “Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler.” hükmü mevcuttur. Dosyanın incelenmesinde, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun davalı tarafa 15/01/2022 tarihinde tebliğ edildiği, ancak mahkemece rapora itiraz süresi dolmadan 18/01/2022 tarihinde rapora dayalı olarak hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Bu durumda davalının hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilmiş olacağından davalı vekilinin itirazının kabulü gerekmiştir.

5-)Her ne kadar dosya içinde mevcut bulunan diğer davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenen 26/06/2018/26/06/2019 tarihleri arasında geçerli ZMMS poliçesinde araç başına maddi tazminat limiti 36.000,00 TL olarak belirlenmiş ise de; 1 Temmuz 2019’dan itibaren uygulanacak araç başına maddi tazminat limiti 39.000,00 TL olarak yeniden düzenlendiğinden 06/08/2019 tarihinde kaza tarihi itibariyle araç başına maddi tazminat limiti 39.000,00-TL olmasına rağmen; aracın zorunlu trafik sigortacısı diğer davalının sorumluluğunun düzenlenen poliçede belirlenen araç bayı maddi tazminat limiti olan 36.000,00-TL üzerinden belirlenmesi hatalı olup, limiti aşan zarardan İMMS sigortacısı sorumlu olacağından, davalı vekilinin itirazı yerinde olup, kararın bu yönüyle de kaldırılması gerekmiştir.

6-)6100 sayılı HMK'nın 297 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hükümde taleplerin her birinin karşılanmış olması ve hüküm sonucunun açık, net ve hükmü infaz edecek makamlarda tereddüt ve şüpheye mahal vermeyecek ölçüde sarih olması önem taşımaktadır. Başka bir anlatımla tesis edilen hüküm, infazı kabil ve uygulanabilir olmalıdır. Söz konusu düzenleme kamu düzenine ilişkindir.

Mahkemece hükmün 2.ve 7. bendinde"2- 620,53 Euro ekspertiz giderinin fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden TL karşılığının davalılardan müştereken ve mütselsilen davacıya verilmesine,7- 620,53 Euro ekspertiz giderinin fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden TL karşılığı olan 5.608,10-TL nin davalı ... Sigorta Şirketi'nden 3.212,10-TL, davalı ... A.Ş'den 2.396,00-TL alınarak davacıya verilmesine," şeklinde infazda tereddüt oluşacak ve mükerrer ödemeye sebep olacak şekilde hüküm kurulmak sureti ile HMK 297/2 maddesine aykırı hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece verilen karara ilişkin davalı vekilinin yukarıda 1 ve 2 nolu bendlerde belirtilen hususlara ilişkin itirazlarının reddine karar verilmekle birlikte, 3., 4., 5., ve 6. bendlerde belirtilen hususlara yönelik itirazı yerinde olmakla kararın belirtilen yönlerden kaldırılmasına; kararın kaldırılma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair itirazlarının bu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf itirazlarının belirtilen yönlerden kabulü ile yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle KISMEN KABULÜNE; İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/01/2022 tarihli 2020/804 Esas ve 2022/39 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-Kararın kaldırılması sebep ve şekline göre davalı ... A.Ş. vekilinin sair istinaf taleplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

4-İSTİNAF AŞAMASINDA; davalı ... A.Ş. tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendilerine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),

5-İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

7-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359-(3) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,