İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/714 K.2022/740

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/01/2022 tarihli ve 2022/3 D.İş Esas - 2022/3 D.İş Karar sayılı dosyası dairemize gönderilmiş olmakla, yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili banka AOSB Ticari Şubesi ile karşı taraf ... A.Ş.arasında 04/04/2017 tarih 1.100.000,00 Euro bedelli, 27/04/2018 tarih 1.100.000,00 Euro bedelli, 08/08/2018 tarih 1.590.000,00 Euro bedelli, 27/06/2019 tarih 2.500.000,00 Euro bedelli, 26/03/2020 tarih 5.000.000,00 Euro bedelli olmak üzere toplam 5 adet genel kredi sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmelere diğerleri ..., ... ve ...

Şti.nin müşterek borçlu müteselsil kefil olarak imza attıklarını, kredi borcunun zamanında ödenmemesi nedeniyle borçlu ve kefiller aleyhine Karşıyaka 4.Noterliğinin 30/09/2021 tarih 29116 yevmiye nolu muacceliyet ihtarı ve eki hesap özetinin tebliğ edildiğini, buna rağmen ödemenin yapılmadığını, borçluların mal kaçırma hazırlığı içinde olduğunu, her ne kadar ...

A.Ş. ve ... hakkında konkordato süreci mevcut ise de bu durumun ihtiyati haciz kararı verilmesine engel olmadığını bildirerek, şimdilik 07/01/2022 itibariyle 14.003.023,53 TL nakdi, 25.996.985,00 TL gayri nakdi (1.575.000,00 Euro teminat mektubu bedeli) alacağının tahsilini teminen borçluların menkul gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının borca yeter miktarının teminatsız olarak ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; "....Karşı taraf ... A.Ş.ve ... haklarındaki ihtiyati haciz talebinin usul yönünden ayrı ayrı REDDİNE, II-Karşı taraf ... ve ... Şti. haklarındaki ihtiyati haciz talebinin KISMEN KABULÜNE, İİK.nun 257/1 maddesi gereğince 13.106.784,72 TL nakdi banka alacağına yetecek miktarda adı geçen karşı taraf borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile 3.şahıslardaki hak ve alacakları üzerine İHTİYATİ HACİZ KONULMASINA, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,...." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden - alacaklı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sayın yerel mahkeme tarafından verilmiş olan 10.01.2022 tarihli kararda; ihtiyati haciz taleplerinin kısmen kabul edilerek, faiz alacağı, gayri nakdi alacak ve borçlulardan ... A. Ş. ve ... yönünden ihtiyati haciz taleplerinin reddedildiğini, söz konusu red kararının ihtiyati haciz müessesesinin temel amacıyla ve yargılamada verilen tedbir kararları ile bağdaşmadığını, borçlulardan ... A.

Ş. ve ... tarafından Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/579 E. Sayılı dosyası ile konkordato talep etmiş ise de, bu durum borçlular hakkında ihtiyati haciz talep edilmesine/ihtiyati haciz kararı verilmesine engel olmamakla birlikte; yalnızca kararın tatbik edilmesine engel teşkil ettiğini, konkordato yargılamasında da ihtiyati haciz kararı verilmesini engelleyen bir tedbir kararı verilmediğini, ihtiyati hacze esas olan alacak, para alacağı olduğuna göre gösterilmesi taahhüt edilen teminatın gösterilmemesi durumunda alacaklı bu paranın depo edilmesi için dava açabileceği gibi ilamsız icra takibi de yapabileceğini belirterek,

yeniden inceleme yapılarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 07.01.2022 tarihi itibarıyla 14.003.023,53-TL nakdi ve 25.996.985,00 gayrinakdi alacak için tüm borçlular yönünden ihtiyati haciz kararı verilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; İİK'nun 257 vd madde hükümlerine göre ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

Mahkemece; karşı taraf ... A.Ş.ve ... haklarındaki ihtiyati haciz talebinin usul yönünden ayrı ayrı reddine, karşı taraf ... ve ... Şti. haklarındaki ihtiyati haciz talebinin kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş olup, hüküm ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

1-İlk Derece Mahkemesi tarafından ihtiyati haciz talep eden banka vekilinin 1.575.000,00 Euro bedelli teminat mektubu bedelinin TL karşılığı için talep ettiği 25.996.985,00 TL gayri nakdi alacak yönünden ihtiyati haciz talebinin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

2004 sayılı İİK.'nun 257. maddesi'nin ilk fıkrasında; "rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi ile muaccel başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haczin koşulları sayılmaktadır.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 258. maddesi'nin 1. fıkrasında yer alan; “… alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur....” düzenlemesi ile; alacaklının, alacağının varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin şekilde ispat etmesi aranmamakta, bu konuda mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermesi yeterli kabul edilmektedir.

Bununla birlikte, özellikle hukukî bir işlem söz konusu olduğunda; alacağın varlığının ve muaccel olduğunun yazılı bir belgeye veya belgeler zincirine dayanması tercih edilmesi gereken bir seçenektir (HMK. m. 200). Kuşkusuz yargılama sonunda; alacağın, varlık ve miktarı kesin deliller ile ortaya konulacaktır.

Ancak, yargılama sonuçlanıncaya kadar geçici hukuki koruma olarak para alacağının güvence altına alınması amacıyla para alacaklarında İİK.'nun 257. vd. maddelerindeki koşulların bulunması halinde ihtiyati haciz kararı verilebileceğinin kabulü gerekir.

Teminat alacağı niteliğindeki gayrinakdi alacakların depo edilmesi yönünden ihtiyati haciz kararı verilip verilemeyeceğine ilişkin, Yargıtay 11. ve 19. Hukuk Daireleri arasındaki içtihat farklılığı üzerine. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu'nda içtihatların birleştirilmesi yoluna gidilmiştir. Buna göre, "İcra ve İflas Kanunu'nun 257’nci maddesinde; ihtiyati haciz şartları sayılmıştır.

Bu madde de 17.07.2003 gün ve 4949 sayılı Kanun'un 59’uncu maddesiyle yapılan değişiklikte; madde başlığı "İhtiyati haciz” iken "İhtiyati haciz şartları"; birinci fıkrasında yer alan "borcun" ibaresi, "para borcunun" şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklik göstermektedir ki; teminat alacakları için İcra ve İflas Kanunu'nun 42’nci maddesi gereğince genel haciz yolu ile ilamsız takip yapılabilir ise de ihtiyati haciz kararı verilemez.

Çünkü İcra ve İflas Kanunu'nun 257’nci maddesinde ihtiyati haciz, sadece "para alacakları" için öngörülmüştür. İhtiyati haciz; "icra işlemi" değil, özel geçici hukuki koruma müessesesi olduğundan; ancak, İcra ve İflas Kanunu'nun 257’nci maddesindeki şartlar çerçevesinde karar verilebilir. O hâlde, teminatın “depo edilmesi” için ihtiyati haciz kararı verilemez" (Yargıtay Büyük Genel Kurul, 2016/1 Esas - 2017/6 Karar, Karar Tarihi: 27.12.2017).

Anılan Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu'nun içtihadı dikkate alındığında; ilk derece mahkemesinin teminat alacağı niteliğindeki gayrinakdi alacakların depo edilmesi yönünden ihtiyati haciz kararı verilemeyeceği gerekçesiyle borçlulara karşı bu yöndeki talebin reddi doğru görülmüş olup, ihtiyati haciz isteyen/alacaklı vekilinin istinaf talebi bu yönden yerinde bulunmamıştır.

2-Mahkemece karşı taraf- borçlular ... A.Ş.ve ... hakkında Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/579 E.sayılı dosyasında 24/09/2021 tarihinde "21/09/2021 tarihinden geçerli olmak üzere geçici mühlet kararı verilmesine" ve bu kapsamda adı geçenler hakkında "...hiçbir takip yapılmaması ve evvelce başlamış takiplerin durması, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarının uygulanmaması yönünde ihtiyati tedbir konulmasına" karar verildiği, bilahare 22/12/2021 tarihinde, "...22/12/2021 tarihinden itibaren 1 yıllık kesin mühlet verilmesine, ...Mahkemece 24/09/2021 tarihli karar ile tesis edilen tüm ihtiyati tedbirlerin devamına " karar verildiği gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

7101 sayılı Kanunla değişik 2004 sayılı İİK'nın 294. maddesi uyarınca konkordatoyla ilgili verilen mühlet içinde borçlu aleyhine 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.

İhtiyati haciz, geçici hukuki koruma tedbiri olup takip işlemi olmadığından anılan yasa hükmüne ve verilen tedbir kararı kapsamına göre ihtiyati haciz kararı verilmesine engel bir hal bulunmamaktadır.

Mahkemece konkordoto dosyasında verilen tedbir kararının ihtiyati haciz kararı verilmesine engel olmadığı gözetilerek İİK'nın 257. maddesindeki ihtiyati haciz şartlarının bulunup bulunmadığı gözetilerek ortaya çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle talebin reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince karşı taraf- borçlular ... A.Ş.ve ... hakkında ihtiyati haciz talebinin esasıyla ilgili olarak gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verildiğinden, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması da mümkün değildir.

3-Somut olayda mahkemece; ihtiyati haciz talep edenin talep ettiği ve kabulüne karar verilen nakdi alacak yönünden yapılan incelemede; nakdi alacak açısından talebin 14.003.023,53 TL olduğu, kısmen kabulüne karar verilen tutarın ise 13.106.784,72 TL olduğu, bu tutarın hesap kat ihtarındaki bedel olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre; ihtiyati haciz talep edenin hesap kat ihtarının tebliğ tarihi ile talep tarihi arasındaki dönem için işleyen ve aradaki fark olan 896.238,81 TL yönünden de ihtiyati haciz talep ettiği, mahkemenin ise bu miktar için yaklaşık ispat sağlanamadığından bahisle reddine karar verdiği görülmektedir.

Ancak; karşı taraf borçlulara hesap kat ihtarının tebliğ edildiği ve muacceliyet koşulunun oluştuğu, alacağın para alacağı olduğu, İİK' nın 257/1 maddesi uyarınca muacceliyet şartının gerçekleştiği ve ihtiyati haciz talep edenin hesap kat ihtarının tebliğ tarihi ile talep tarihi arasındaki dönem için temerrüt faizi talep hakkının doğduğu sabittir. Bu durumda; mahkemece söz konusu bu dönem için için ihtiyati haciz talep edenin bankanın talep edebileceği temerrüt faizi tutarının tespiti için temerrüt faizi hesaplanarak veya gerekli olduğu takdirde hesap raporu aldırılarak sonucuna göre hüküm tesisi gerekirken yazılı olduğu şekilde talebin yaklaşık ispat sağlanamadığından bahisle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda (1) nolu bentte açıklanan gerekçelerle esastan reddine; yukarıda (2) ve (3) nolu bentlerde yazılı gerekçelerle esastan kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.