İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/453 K.2024/356

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/12/2023 tarihli 2023/678 Esas - 2023/954 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... Çarşısı No:... ... .../... adresinde site yönetimi işleri yaptıklarını, tüm defter ve ilgili evrakların muhasebeye sevk edilirken elde olmayan ve iradeleri dışında kaybolduğunu beyanla, resmi evrakların ve ticari defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "...davacı tarafın, dava dilekçesinde dayandığı sebeplerin kanunda belirtilen olaylardan olmadığı, TTK 'daki düzenlemeye göre ticari defterlerin zayi edilme sebebi ile zayi belgesi verilmesi sebeplerinin belirlenmiş olduğu, zayi belgesi talep eden şirketin basiretli bir tacir olarak defterlerinin muhafazasında kusurlu olduğu anlaşılmakla, davacı şirketin zayi belgesi verilmesi talebinin reddine...." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kendisinin 08.12.2023 tarihinde mahkemeye dilekçeyi gönderdiğini, mahkemenin 12.12.2023 tarihinde yapılan duruşmasında HMK 150/1 maddesi uyarınca dosyasının işlemden kaldırdığını, bu durumu öğrenir öğrenmez mahkeme kalemini aradığını, dilekçe göndermesine rağmen nasıl böyle bir kararın çıktığını sorduğunu, kendisinin de dilekçesini Uyap sisteminde göremediğini, görevli memurun dilekçeyi telaşla aradığını, evrakın 5 gün boyunca Uyap sisteminde olmasına rağmen dosyaya işlenmediğinin tespit edildiğini, görevli memurun hakimle görüşüp kendisi araması ile 14.12.2023 tarihide ara karar verileceğini,

kendisinin tekrar dilekçe göndermesini istediklerini, kendisinin tekrar 14.12.2023 tarihinde dilekçe gönderdiğini, 14.12.2023 tarihinde yapılan duruşmada gönderdiği dilekçenin sehven kaybolması ile verilen karardan dönülerek 19.12.2023 tarihinde görüşülmek üzere gün verildiğini, son duruşmada davanın reddine karar verildiğini, Türkye'nin ticaret hayatında bir çok çalkantılar olmakta ülkede siyasi konjektür değiştikçe krizler ticareti kötü yönde etkilediğini, mahkemenin basiretli tacir diye nitelediği kendilerinin bu dalgalanmalardan olumsuz etkilenerek ticari faaliyetlere ara vermeye hatta bırakmaya maruz kaldıklarını,

şirketin 2014 yılında reesen kapandığını, fakat ticaret sicilde açık gözüktüğünü, şirketin ticaret sicildede kapatılabilmesi için kayıp olan defterlerin yeniden noterden yapılmasının gerektiğini, nasıl ki bir mahkeme uyapta işlenmiş bir evrağı kaybederek hatalı bir karar verebiliyorsa hayatın olağan akışı içinde şirket defterleride 10 yıllık zamanda muhasebecinin ifadesi ile zayi olmuş bu şirketin işlemlerinin yapılabilesi için bu defterlerin zaruri olduğunu, tüm bu nedenlerle mahkemenin kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı temsilcisi tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesi HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

6102 TTK'nın 82-(7) maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Somut olayda; dosya kapsamı ve delillere göre; her ne kadar mahkemenin zayi belgesi verilmesi için kanunda sayılan sebeplerin tahdidi olduğu yönündeki kabulü yerinde değil ise de; tacir olan davacının muhafaza konusunda ve taşınma sırasında gerekli özen yükümünü yerine getirmediği, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden bir yanlışlık bulunmadığı ve davacının istinaf sebeplerinin de yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, davacının kendi beyanına göre belgelerin taşınma nedeniyle kaybolduğunun sabit bulunmasına ve HMK'nun 355. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davacının istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/12/2023 tarihli 2023/678 Esas - 2023/954 Karar sayılı kararına yönelik istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-İSTİNAF AŞAMASINDA; alınması gerekli 427,60 TL istinaf karar harcı peşin alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-HMK'nın 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde varsa taraflarca yatırılan gider avansından kalan bakiyenin yerel mahkemece hesaplanarak ilgili olduğu tarafa iadesine

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,