İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/49 K.2024/9

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/09/2023 tarihli 2023/348 Esas ve 2023/526 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının müvekkili ile ile belirsiz iş akdi imzaladığını, 01/04/2021 tarihinde istifa ederek müvekkilinin iş yerinden ayrıldığını, iş sözleşmesinde " işverenin yanında çalıştığı süre zarfında, gerek görevini yapmakta iken ve gerekse sair sebeplerle öğrendiği ve öğreneceği işverene ait mesleki ve sair nitelikteki iş sırlarını hiçbir şekil ve surette ifşa etmeyeceğini, herhangi bir şekilde ifşa ettiği takdirde hakkında yapılabilecek cezai tatbikata şimdiden rıza gösterdiğini kabul ettiği gibi, bundan dolayı işverenin uğrayacağı zararları tazmin edeceğini taahhüt etmektedir." maddesini de kabul ettiğini,

davalı yanın, müvekkili şirketten ayrıldıktan kısa bir süre sonra müvekkili şirket ile aynı iş kolunda faaliyet gösteren ...

A.Ş. isimli işyerinde çalışmaya başladığını, bu hususun SGK kayıtlarıyla sabit olduğunu, davalının, müvekkilinin geliştirmiş olduğu ürün baskı speklerinin hepsini aldığını, bu spekler sayesinde müvekkilinin geliştirdiği işlerin nasıl basılacağı bilgisini elde ettiğini, bunun üzerine müvekkili İzmir 20.Noterliğinin 25/08/2021 Tarih ve 11404 Yevmiye numaralı cezai şartın ödenmesi talebine ilişkin olarak ihtarnamenin gönderildiğini, ancak davalı yan tarafından ödeme yapılmadığı için davaya konu Manisa 4.İcra Dairesinin 2022/7469 esas sayılı dosyası ile haksız rekabetten kaynaklanan cezai şart alacağına dayalı ilamsız takibin başlatıldığını,

borçlunun itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğini bildirerek, Manisa 4.İcra Dairesinin 2022/7469 esas sayılı dosyasına itirazın iptaline, takibin devamına, borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere tazminat ödemesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; esasa ilişkin kabul anlamına gelmemek ile birlikte dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, Manisa İcra Dairesinin 2022/7469 Esas numaralı icra dosyası ile, müvekkilinin aleyhine 15.000,00 USD değerinde icra takibinin yapıldığını, ancak, davacı yan işbu davayı 10.000-TL talepli kısmi dava olarak açtığını, davacı yanın kısmi dava olarak işbu davayı ikame etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, itirazın iptali davasının konusunun bölünmesi mümkün olmadığından kısmi dava şeklinde itirazın iptali davası açılmasının da mümkün olmadığını, ıslahla talebin arttırılamayacağını,

davayı genişletme yasağına aykırılık oluşturacağından muvafakatlerinin bulunmadığını, itirazın iptali davasında dava değerinin, icra takibinde belirtilen asıl alacak miktarı üzerinden dikkate alınarak, harca esas değerin de asıl alacak üzerinden hesaplanması gerektiğini, davanın görevsiz mahkemede açıldığını, rekabet yasağına ilişkin cezai şart iş sözleşmesinde düzenlendiğinden,

görevli mahkemenin iş mahkemeleri olduğunu, esasa ilişkin incelemeye geçilmeden, görevsizlik kararı verilmesini, davalı müvekkil ...'un, davacıya ait iş yerinde 01.05.2007 tarihinden istifa ederek ayrıldığı 01.04.2021 tarihine kadar davacı şirkette kalite sorumlusu olarak çalıştığını, davacı yanın işbu davada dayanak olarak yaptığını, davalı müvekkilinin taraflar arasında imzalanmış sözleşmenin hükmüne aykırı hareket ederek rekabet yasağına aykırı davrandığını iddia ettiğini, işbu hükme göre rekabet yasağından bahsedilebilmesi için,

işçinin sözleşmenin sona ermesinden sonra rekabet etmeyeceğine ilişkin bir hükmün yazılı olarak iş sözleşmesine konulması veya bu konuda ayrı bir sözleşmenin yapılmasının şart olduğunu, ancak kabul anlamına gelmemek kaydıyla tarafların imzalamış olduğu sözleşmenin 11. Maddesinde görüldüğü üzere, iş sözleşmesi sona erdikten sonra müvekkilinin rekabet yasağına uyması gerektiğine dair açık bir ibarenin bulunmadığını, her ne kadar davacı yan, davalı müvekkilinin ürün baskı speklerini alıp know howu alarak işlerin nasıl basılacağı bilgisini elde ettiğini iddia etse de,

müvekkilinin işyerindeki konumu itibariyle bu bilgileri elde etmesinin mümkün olmadığını, davalı müvekkilinin çalışmış olduğu davacı yana ait iş yerinin Manisa'da faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin daha sonra çalışmaya başladığı ...

Tic. isimli şirket ise Samsun'da faaliyet gösterdiğini, bu iki şirketin iş ilişkisi içerisinde bulunduğu faaliyet alanları ve müşteri çevresinin farklı olduğunu, davacı şirketin coğrafi olarak faaliyet gösterdiği bölge ve müşteri ilişkileri dışında kalan bir alanın yasak kapsamına alınmasının kanuna aykırı olduğunu, davacı yanın dayanak yaptığı sözleşme maddesinde ceza bedelinin açıkça belirtilmediğini, taraflar arasında imzalanan sözleşme maddesinde açık bir bedel belirlenmemesine karşın davacı yan kötü niyetli olarak müvekkiline karşı 15.000,00 USD değerinde fahiş meblağlı icra takibi yaptığını belirterek,

davanın usulden aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Mahkemece; "... sözleşmede rekabet yasağına ilişkin herhangi bir madde bulunmadığından, dava konusu uyuşmazlık Ticaret Mahkemelerinin görev alanına girmemekte olup, iş sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle İş Mahkemelerinin görev alanında kaldığı..." gerekçesiyle ".."Davanın, 6100 Sayılı HMK'nun, 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince mahkememizin görevsizliği nedeniyle usulden reddine, Görevli mahkemenin Manisa İş Mahkemeleri olduğuna, Mahkememiz görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde 6100 Sayılı HMK'nun 20. Maddesi gereğince dosyanın görevli "Manisa İş Mahkemesi'ne" gönderilmesine..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; tarafların hizmet akdi sona ermesini takiben işçi-işveren sıfatını taşımadıklarını, bu nedenle iş mahkemelerinin görevli olduğunun düşünülemeyeceğini, ayrıca iş mahkemelerinin görevini düzenleyen İMK m. 5’in sonraki tarihli genel hükmün, TBK m. 444 ila m. 447 arasında düzenlenen rekabet yasağından doğan uyuşmazlıkların mutlak ticari dava olduğunu düzenleyen TTK m. 4/1-c’nin ise önceki tarihli özel hüküm olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin, 2021/1534 Esas sayılı kararında.

“TBK’nın 444-447 maddelerinden doğan rekabet yasağının ihlaline dair uyuşmazlıklara bakma görevinin TTK’nın 4/1–c maddesi gereğince aynı Kanunun 5. maddesi uyarınca ticaret mahkemelerine ait olacağına” karar verildiğini, mahkemece verilen görevsizlik kararı hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, belirsiz süreli iş sözleşmesi uyarınca işçinin rekabet yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle açılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece; göreve dair dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş; hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılmıştır.

6098 sayılı TBK'nın 444. maddesi, “Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.” hükmünü içermektedir.

Madde metninde açıkça “…akdin sona ermesinden sonra…” sözcükleriyle ifade edildiği üzere, TBK’nın 444. maddesinde düzenlenen rekabet yasağı, hizmet akdi sona erdikten sonra hüküm doğurur ve hizmet akdi sona erdikten sonra yapılmaması gereken davranışlara ilişkindir. Hizmet akdinin devamı sırasında meydana gelen bir sadakatsizlik, ister bir sözleşme ile düzenlensin ister yasayla düzenlensin, iş mahkemesinde görülecek bir davanın konusunu oluşturacaktır.

Eldeki davada, davacı taraf, davalının akdin sona ermesinden sonra gerçekleşen eylemleri nedeniyle cezai şart istemektedir.

6102 Sayılı TTK'nın 4. Maddesiyle, 6098 Sayılı TBK'nın 444. maddesinden kaynaklanan davaların, mutlak ticari davalardan olduğu öngörülmüştür. Mutlak ticari davalar herhangi bir unsurun, bağlanma noktasının veya sebebin, davanın ticari niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalar olup, aynı Kanun'un 5.maddesine göre, ticari davalara bakma görevi asliye ticaret mahkemelerine aittir. Nitekim aynı hususlara, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2008/7321 E.- 2008/9007 K., 2000/8808 E.-2000/10150 K., 2006/9411 E.- 2007/12223 K., 2007/4507 E.- 2008/6825 K., 2005/6508 E.-2006/9306 K., 2012/13124 E.- 2012/14595 K. sayılı ilamlarında olduğu gibi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2011/11-781 E. 2012/109 K., 2012/9-854 E.- 2013/292 K. sayılı ilamında da işaret edilmiştir.

O halde, mutlak ticari dava niteliğindeki davaya bakma görevi asliye ticaret mahkemesine ait olmasına rağmen, yerel mahkemece, açıklanan bu hususlar dikkate alınmadan, iş mahkemesinin davaya bakmakla görevli olduğundan bahisle dava dilekçesinin görev yönünden usulden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu durumda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-3 maddesi uyarınca kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kararın kaldırılma sebep ve şekline göre istinaf yoluna başvuran davacı vekilinin esasa ilişkin istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.