İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/922 K.2024/799

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2024 tarihli 2024/277 Esas ve 2024/222 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından keşide edilen ... Aydın Çarşı Şubesine ait, 566.824,50.-TL. bedelli, 24.05.2024 tarihli, 6980976 çek numaralı, TR... 14 İBAN numaralı çekin kargoda kaybolduğunu, yapılan tüm araştırmalara rağmen dava konusu çekin bulunamadığını, müvekkilinin zarara uğramaması için öncelikle kayıp olan çek hakkında ödemeden men kararı verilmesini, yargılama sonucunda çekin iptaline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "...Davanın reddine, ödeme yasağı yönündeki tedbir talebinin reddine, harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, HMK 333.madde ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun Gider Avansı Tarifesi 5/1 maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... A.Ş. lehine keşide edilen ... Aydın Çarşı Şubesine ait, 566.824,50.-TL. bedelli, 24.05.2024 tarihli, 6980976 çek numaralı, TR... İBAN numaralı çek ... A.Ş.’ne ulaştırılmak üzere müvekkili şirket tarafından kargoya verildiğini ancak ...

A.Ş. firmasına ulaşmadan bahse konu çekin kargoda kaybolduğunu, mahkemece yasal düzenlenmeler ve hamil kavramı dar bir çerçevede ve hatalı olarak yorumlandığını ve müvekkili şirketin keşideci sıfatının yanı sıra bahse konu çekin henüz lehtara ulaşmamış olması ve içinde bulunulan hal ve durum çerçevesinde müvekkili şirketin aynı zamanda hamil konumunda da olduğu hususunun göz ardı edildiğini, çekin, çeki düzenleyen tarafça imzalandıktan sonra henüz lehtara ulaşmadan ya da henüz lehtara verilmeden kaybolması halinde elbette ki çeki düzenleyen de çekin hamili konumunda olduğunu ve çeki düzenleyenin de iptal davası açma hakkının olduğunu,

çünkü böyle bir durumda açıktır ki, hem çeki düzenleyenin çeke varlık kazandıran iradesi çekte yer almaktadır hem de çeki düzenleyen çekin hamili konumunda olduğunu, mahkemece bu hususun göz ardı edildiğini ve müvekkilinin telafisi mümkün olmayan bir zarar ihtimali ile karşı karşıya bırakıldığını, iptali talep edilen ve dava konusu edilen çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesinin muhtemel olduğunu ve dava konusu çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesinin müvekkili açısından telafisi mümkün olmayan zararlara yol açabileceğini,

çek bedelinin bankadan alınmaması için ödeme yasağı konulması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, re’sen gözetilecek sebeplerle, verilen red kararının ve ödeme yasağı konulması yönündeki tedbir taleplerinin reddi kararının kaldırılmasına, dava konusu çeke ödeme yasağı konulması hususunda ivedilikle ihtiyati tedbir kararı verilmesine, başvurularının kabulü ve davalarının kabulü ile dava konusu çekin iptaline karar verilmesini, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır.

Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı,

dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin,

ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı ).

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK.nun 355. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davacı vekilinin istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2024 tarihli 2024/277 Esas ve 2024/222 Karar sayılı kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı vekilinin tedbir talebinin açıklanan nedenlerle reddine,

3-Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcı başlangıçta peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Kararın 6100 sayılı HMK.''nun 359-(3) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,