İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/3086 K.2023/2545

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/06/2023 tarih, 2023/526 Esas Ara Karar kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, dosya heyetçe incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketin Dalaman Tarım Müdürlüğüne ibraz edilen kira sözleşmesi ile davalı ...'e ait Dalaman, ... mevkii, ... ada ...,...,... parsellerde bulunan nar bahçelerini 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri arası dönem için, kira bedeli 1/2 ürün karşılığı olmak üzere kiraladığını, 2022 yılı ürün sezonu bitiminde, tarafların yeni yılın kira bedeli konusunda anlaştıklarını ayrıca davalı ... 'in yeni döneme ait kira sözleşmesini imzalaması halinde kendisine müvekkilince ... bank Cennet Mahallesi Şubesi, 10.05.2023 Keşideli, 200.000,00 TL bedelli, 16251 Numaralı çekin teslim edileceği hususunda mutabık kaldıklarını,

bunun akabinde müvekkili şirket yetkilisinin çeki davalıya gönderdiğini, ancak davalının yeni kira sözleşmesini imzalamadan çeke el koyduğunu ve iade etmediğini, bu nedenle talepleri üzerine Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/141 D. İş.

2023/140 Karar ve 18/04/2023 tarihli kararı ile çek bedeli olan 200.000,00 TL'nin %15'i teminat mukabilinde davalı ... tarafından çekin bankaya ibraz edilmesi halinde çekle ilgili ödeme yasağı konulmasına karar verildiğini, taraflar arasında esasen 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri için imzalanan kira sözleşmesine göre kira müddeti sonunda davalı tarafça müvekkiline kira ilişkisinin sonlandırıldığına dair gönderilmiş bir ihtarname bulunmadığından 2023 yılı için de aynı koşullarda yenilendiğini, bu durumda taraflar arasında yeni bir sözleşme imzalanmadığından kira bedeli 1/2 ürün bedeli olduğundan çekin hiçbir dayanağının kalmadığını,

dava konusu çek nedeniyle davacı müvekkilinin borcunun bulunmadığını, bu nedenle davanın kabulü ile lehtarı ..., keşidecisi ... olan ... bank Cennet Mahallesi Şubesi 10.05.2023 keşide tarihli 16251 numaralı 200.000,00 TL bedelli çek nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve dava konusu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı, kira sözleşmesi nedeniyle verdiğini ileri sürdüğü senet nedeniyle açtığı menfi tespit talepli davasında İİK. Nun 72/2 maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talebinde bulunmuştur.

CEVAP

Davalı vekili, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların gerçek dışı olduğunu, taraflar arasında 01.01.2022 başlangıç tarihli hasılat kira sözleşmesi imzalandığını, sözleşme ilişkisinin 31.12.2022 tarihinde son bulacağının, sözleşmeye göre ürünlerin satış gelirlerinden giderler düşüldükten sonra elde edilen net gelirin yarısı davalıya hasılat kirası olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davacı şirketin 2022/Ekim ayı sonuna kadar ürünleri topladığını ve sattığını, davacı kiracı şirket 2022/Kasım ayı itibariyle taşınmazı terk ettiğini, sözleşmeye göre davacının davalıya ödemesi gereken bedelin 450.000,00 TL olduğunu,

davacının 11.01.2023 tarihinde davalının ... Bankası ...

İban numaralı hesabına sadece 50.000,00 TL havale etmek suretiyle ödemede bulunduğunu, davalının davacıdan bakiye 400.000,00 TL alacağının bulunduğunu, davacı şirketten bakiye alacak istendiğinde sürekli ertelediğini, son olarak davacı şirket muhasebecisi ile bir çalışanını davalının evine göndererek bakiye borcuna mahsuben 200.000,00 TL bedelli 10.05.2023 keşide tarihli dava konusu çeki davalıya verdiğini, davalı alacağının tamamını talep ettiğini,

bu kez şirket yetkilileri 2023 yılı için taşınmazları kiraya vermesi için yeni bir sözleşme yapmaları ve sözleşmenin imzalanması halinde bakiye borcun 2023 hasılat kirası ile birlikte ödeneceğini söylediklerini, müvekkili davalının 2023 yılı için davacı şirkete taşınmazları kiraya vermeyi ve sözleşmeyi imzalamayı reddettiğini, davacı ile davalı arasındaki hasılat kira ilişkisi 31.12.2022 tarihinde sonlandığını, bu ilişkiden kaynaklı davacı şirketin davalıya ödemediği 400.000,00 TL borcunun kaldığını, iptali istenen 200.000,00 TL bedelli dava konusu çekin davacı tarafından davalının 400.000,00 TL alacağına mahsuben verildiğini,

çek bedelinin davalıya ödenmesi halinde davacının 200.000,00 TL bakiye borcunun kalmış olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Mahkemece, 20.06.2023 tarihli ara karar ile davacının ihtiyati tedbir talebinin İİK. Nun 72/2 maddesi gereği kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı istinaf dilekçesinde; Mahkemece ihtiyati tedbir talebinin kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir. Talep edenin istinaf kanun yolu başvurusu üzerine HMK'nun 355.maddesi uyarınca re'sen yapılan inceleme sonucunda;

GEREKÇE

6100 Sayılı HMK'nun 390/1.maddesinde ''İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.'' şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Somut olayda. Dava, kira sözleşmesi nedeni ile verildiği iddia edilen çeke ilişkin icra takibinden önce açılan menfi tespit istemi ve İİK. nun 72/2 maddesi uyarınca ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

Davacı, davalı ile aralarında 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri arası dönem için hasılat kira sözleşmesi bulunduğunu, 2023 yılı için de sözlü olarak kira sözleşmesi yapıldığını, yazılı kira sözleşmesinin imzalanması karşılığında verilmesi kararlaştırılan, menfi tespit davasına konu çekin bu aşamada davalı tarafça haksız olarak el konulmak sureti ile alındığını ileri sürmüştür.

Davalı ise taraflar arasında 2022 yılına ait yazılı hasılat kira sözleşmesi bulunduğunu, sözkonusu çekin davacının hasılat kira borcu nedeni ile kendisine verildiğini savunmuştur. HMK'nun 4.maddesinde kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların sulh hukuk mahkemesinde görüleceği düzenlenmiştir. Görev hususu kamu düzeninden olup, taraflarca ileri sürülmese dahi hakim tarafından kendiliğinden gözetilmesi gerekir.

Olayda taraflar arasındaki sözleşme niteliği itibarı ile kira sözleşmesi olmakla, görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Görevsiz mahkemede ihtiyati tedbir kararı verilemez.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davalının istinaf başvurusu üzerine HMK'nun 355.maddesi uyarınca kararın mahkemenin görevsizliği nedeni ile kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.