İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2024/559 K.2024/1418

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/11/2023 tarih, 2023/877 Esas - 2023/835 Karar sayılı kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, dosya heyetçe incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ...'ın davalı ile aralarındaki anlaşma doğrultusunda ... Kulübü ile ..., ... Mah., ... sk., ... nolu büfe için 15.02.2019 -31.12.2021 tarihli kira sözleşmesi imzaladığını, müvekkili kira sözleşmesinin tarafı gibi gözükse de aslında işletme ile bir bağı olmadığını, kiralamayı davalı ... adına yaptığını, müvekkilinin hatır amacı ile yaptığı bu işlemlerde iyi niyetinin suistimal edildiğini, davalının Muğla 2. İcra Müdürlüğü’nün 2021/3871 sayılı icra dosyasına konu olan taşınmaza ait kiraları ödemediğini ve taşınmazdan tahliye edildiğini, ancak müvekkilinin borç altına girmiş olduğunu belirterek fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL nin, işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Mahkemece, dava konusu uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklandığı ve Sulh Hukuk Mahkemesi görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir. Karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı istinaf isteminde özetle; Dava konusu uyuşmazlık bakımından zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmadan dava açıldığı belirtilerek davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

1-Davalının istinaf isteminin değerlendirilmesi neticesinde;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) “Görevin belirlenmesi ve niteliği” kenar başlıklı 1. maddesinde; “Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir.” hükmü mevcut olup HMK’nın 114. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. HMK’nın 115. maddesine göre ise dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir.

Mahkemelerin görevine ilişkin yasal düzenlemeler, diğer dava şartlarından önce gelir. Bu nedenle, davaya bakan mahkemece öncelikle görevli olunup olunmadığının re'sen incelenmesi, görevli olunduğu kanaati hasıl olursa diğer dava şartlarının değerlendirilmesi gereklidir. Bu nedenle davalının davanın zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmadığından reddi gerektiği yönündeki istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

2-Davalının istinaf istemi üzerine HMK'nun 355 maddesi gereğince resen yapılan inceleme sonunda;

6100 sayılı HMK'nun 355. maddesi gereğince; İstinaf incelemesi, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre; kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda "Sulh Hukuk Mahkemesi" görevlidir.

6098 sayılı TBK'nun 299. maddesinde ''Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir '' şeklinde belirtilerek kira sözleşmesinin tanımı yapılmıştır.

Somut olayda; davacı ile davalı arasında akdedilmiş bir kira sözleşmesi bulunmamaktadır. Davacı kendi adına ancak davalı hesabına yaptığını ileri sürdüğü kira sözleşmesinden kaynaklanan zararını, hesabına hareket ettiğini ileri sürdüğü davalıdan talep etmekte olup taraflar arasındaki ilişki kira ilişkisi olmadığından sulh hukuk mahkemesi görevli değildir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık mutlak ticari dava niteliğinde de olmadığından mahkemece tarafların tacir sıfatı bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerekirken yazılı gerekçe ile sulh hukuk mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davalının istinaf isteminin esastan reddine, davalının istinaf istemi üzerine HMK'nun 355 maddesi gereğince resen yapılan inceleme sonunda mahkeme kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.