Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/137 K.2024/208

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/11/2023 tarih ve 2023/574 Esas - 2023/1027 sayılı kararı davacı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 2019,2020,2021,2022 ve 2023 yıllarına ait karar defterlerinin 06/02/2023 tarihli deprem sırasında zayi olduğunu, defterlerin ... Mah. ... No:10 parseldeki ... numaralı iş yerinde saklandığını, defterlerin bulunduğu binanın acil yıkılacak biralar arasına alındığını ve yıkıldığını ve içeriye girilmesine müsaade edilmediğini, şirket yetkilisinin Ankara'da yaşadığını, Kayseri'de bir cenaze sırasında yıkımı ve zayi 26/05/2023 tarihinde öğrendiğini belirterek zayi nedeniyle TTK madde 82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "......Mahkememiz davanın süresinde açılıp açılmadığı noktasında değerlendirme yapmıştır. Binanın yıkım kararlarının incelenmesinde, taşınmazın girişine acil yıkım kararı asıldığı, 20.02.2020 tarihinde yıkıldığı ve iş bu davanın ise 07.06.2023 tarihinde açıldığı görülmüştür. 26.05.2023 tarihinde davacı zayi durumunu öğrendiğini beyan etmiştir.

06/02/2023 tarihli deprem Kayseri bölgesinde yoğun olarak hissedilmiş olması ve insanlarda bir süre panik yaşanması karşısında davacının beyanı makul görülmüş ve öğrenme tarihi 26.05.2023 olarak kabul edilerek davanın süresinde açıldığı görülmüştür.Davacı, iş bu mahkememizin ön inceleme duruşmasında bildirmesi gereken delili ve tanığı olmadığını beyan etmiştir, davacıya ait kayıt ve belgelerin şirket merkezi dışında başka bir adreste bulunmasını gerektiren gerekçenin makul bir gerekçe sunmadığı ve tacirin belgelerinin muhafazada gerekli dikkate ve özenin göstermediğinden" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İşbu kararı davacı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle. TTK.’nun 82. maddesi.

“Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” hükmüne havi olduğunu, müvekkili şirketin önceki adresinin kiracı olduğu bir adres olduğunu, mülk sahibi olduğu binayı arşiv olarak kullanması ve şirketlerinin defterlerini burada muhafaza etmesinin hayatın olağan akışına da uygun olduğunu,

arşiv olarak kullandığı binanın yıkılmış olduğu hususunun resmi yazılı delillerle kanıtlanmışken yetersiz gerekçeyle talebinin reddilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, yıkım nedeniyle binada muhafaza edilen bütün evraklar, belgeler, defterler tamamen bina enkazı altında kaldığını, şirkete ait –yıllardır özenle muhafaza edilen- karar defteri,

tüm özen ve dikkatine rağmen zayi olduğundan şirket karar defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi gerekirken hatalı verilen kararın ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesinin doğru olacağını istinaf dilekçesinde izah edilen ve Başkanlık tarafından re’sen gözetilecek nedenlerle, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 16.11.2023 tarihli 2023/574 E. 2023/1027 K. sayılı usul ve yasaya aykırı gerekçeli kararının (“Karar”) tehir-i icra talepli olarak istinaf incelemesi neticesinde incelenerek “kaldırılması” ve yeniden yargılama yapılarak talep doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.Talep; talep eden şirkete ait şirket karar defterinin kaybolması nedeniyle zayi belgesi verilmesine ilişkindir.6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tahdidi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır.

Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre; davacının basiretli bir tacir olarak,

ticari defter ve belgelerini şirket merkezinde bulundurması fakat böyle yapmayarak defter ve belgeleri şirket merkezi dışında muhafaza ettiği gerekçesiyle, davacıya ait kayıt ve belgelerin iş merkezi dışında başka bir adreste bulunmasını gerektiren makul bir gerekçenin davacı tarafça gösterilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuş, davacının istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2011/14834 Esas 2012/11086 Karar,2006/3350 Esas 2006/5400 Karar). Buna göre talebe konu defterler yönünden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davacı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.