Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/409 K.2022/464

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu 23/10/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle; 20/12/2017 tarihinde müvekkiline ait ... plakalı araç ile davalı sigorta şirketinde sigortalı olan... plakalı aracın çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası sonrasında müvekkilinin aracında değer kaybı oluştuğunu, davalı sigorta şirketinin oluşan değer kaybı zararını ödemediğini, kaza tarihinde .. şirketine ait aracın daha sonra satış yoluyla müvekkiline geçtiğini ve ilgili şirketten temlik edildiğini beyanla davanın kabulü ile fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 1.000,00TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili mahkememize vermiş olduğu 07/12/2020 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; öncelikle açılan davanın zaman aşımına uğradığını, zaman aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, esasa ilişkin beyanlarında arabuluculuk görüşmeleri öncesinde müvekkili şirkete değer kaybı yönünden herhangi bir başvuru yapılmadığını, kaza tarihi itibariyle davacının araç maliki olmadığını, temliknamenin geçerli olup olmadığının mahkememizce araştırılmasını, müvekkilinin sorumluluğunun teminat limitleri ile sınırlı olmak üzere kaza taraflarının kusur oranları ile olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin kararı ile.

"Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları ile dosya kapsamındaki tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, davacının adına kayıtlı aracın kaza tarihindeki maliki tarafından araç hasarının tazminine yönelik olarak davalı şirkete bir başvuruda bulunulmuş ve ödeme alınmış ise de dava konusu edilen değer kaybı zararına ilişkin olarak davalı şirkete ne davacı ne de dava dışı temlik eden tarafından yazılı başvuru yapıldığının iddia ve ispat edilemediği, bu bakımdan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesindeki dava şartını gerçekleştirmeden eldeki davanın açıldığı;

davalı sigorta şirketinin cevap dilekçesinde bu hususu dile getirerek davanın usulden reddine karar verilmesini talep ettiği; söz konusu dava şartı noksanlığının sonradan giderilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla davalı sigorta şirketine yönelik davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." şeklinde davanın usulden reddine dair hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkemece değer kaybına ilişkin başvuru yapılmadığından dolayı davanın dava şartı noksanlığı sebebine dayalı olarak davanın reddine karar verildiğini, Mahkemece davalı sigorta şirketine başvuru yapılması için mehil verilmesi ile davaya devam edilmesi gerekirken bundan sarfınazar edilerek davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, sigorta şirketine araç hasar tazmini için başvuru yapıldığının mahkemenin kabulünde olduğunu, bu nedenle araçta meydana gelen değer kaybının kazadan husule gelen zarar kapsamında olduğunu,

davacı tarafından sigorta şirketine yapılan ilk başvuru zararının tamamının karşılanmasına yönelik olduğunu, bu hususta ayrıca başvurunun gerekmediğini beyan ederek Yerel Mahkemece verilen kararın ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Dava trafik kazasından kaynaklı maddi tazminat talebine ilişkin olup mahkemece verilen usulden ret kararı davacı yanca istinaf edilmiştir.

2918 sayılı KTK'nın 97.maddesinde, 6704 Sayılı Kanunun 5.maddesi ile yapılan değişiklik neticesinde, 97.maddenin eski metninde, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortasında ön görülen sınırlar içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabileceği gibi, dava açabilme hakkı mevcut iken;

26.04.2016 tarihli Resmi Gazete' de yayımlanan 6704 Sayılı Yasanın 5. maddesi ile 2918 Sayılı Yasanın 97. maddesinde yapılan değişiklik sonucunda, zarar görenin dava açmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı olarak başvuruda bulunması ve bu başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde başvurunun yazılı olarak cevaplanmaması veya cevabın talebi karşılamadığına dair uyuşmazlık olması durumunda zarar görenin dava açabileceği düzenlenmiştir.

Yukarıda maddede yapılan değişiklikle, zarar gören hak sahipleri ZMMS sigortacısına karşı artık doğrudan dava açamayacakları, öncelikle sigortacıya tazminatın ödenmesi için genel şartlarda belirtilen belgeler ile yazılı olarak başvuracakları ve yazılı başvurudan itibaren 15 gün içinde kendilerine cevap verilmez ya da verilen cevap hak sahibinin talebini karşılamaz ise, hak sahibi tazminat için dava açabileceği gibi tahkime de başvurabileceklerinini düzenlendiği,bu hali ile trafik kazaları nedeniyle zarara uğrayanların sigortaya davadan açmadan önce mutlaka sigortacıya yazılı başvuruda bulunmak zorunda oldukları anlaşılmaktadır.

Dava açmak için yazılı başvurudan itibaren 15 günlük sürenin dolmuş olması gerekmektedir. Bu sebeplerle davadan önce yazılı başvuruda bulunmak ve başvurudan itibaren 15 günlük sürenin geçmesi ZMMS sigortacısına tazminat davası açılmasının ön şartıdır. Bu husus anılan maddenin değişiklik gerekçesinde de vurgulanmıştır.

6100 Sayılı HMK 114. maddede dava şartları düzenlenmiş olup, 114/2. maddede de diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. Aynı kanunun 115. maddesinde ise "Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

KTK'nın 97.maddesine değişiklik sonucu getirilen, dava açılmadan önce sigortaya başvuru şartı noksanlığının, dava açıldıktan sonra giderilebilecek bir dava şartı noksanlığı olup olmadığı hususunun değerlendirilmesinde ise, dava açılmadan önce davadaki talebe ilişkin olarak ilgili birime başvuru yapılmasına ilişkin olarak getirilen düzenlemeler, mahiyeti gereği mutlaka davadan önce yerine getirilmesi gereken bir dava şartıdır. Çünkü bununla amaçlanan dava yoluna başvurmadan uyuşmazlığın çözümünü sağlamak, yargı yolu ile taleplerin karşılanmasının maliyetini azaltmak ve yargıdaki iş yükünü azaltmaya yöneliktir.

Bu yol ile çözüm sağlanamadığı taktirde ancak dava yoluna gidilmelidir. Bu sebepledir ki dava açıldıktan sonra, bu dava şartının tamamlanabileceğinin düşünülmesi halinde kanun maddesinin mahiyetine ve kanunun getiriliş amacına aykırı bir durum söz konusu olacak ve yasanın amaçladığı hususu genişleterek yorumlamak söz konusu yasa maddesinin getirilmesi ile amaçlanan ilkeleri ihlal edeci nitelikte olacaktır.

Dava şartları, davanın esası hakkındaki yargılamanın devamı için gerekli olan şartlar olup, davanın açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

Keza söz konusu değişikliğin madde gerekçesinde;

"2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda değişiklik yapılması suretiyle, trafik kazalarında zarar görenlerin daha hızlı ve eksiksiz tazminat alabilmesi ve yargı üzerinde oluşan yükün hafifletilebilmesini teminen zarar görenlerin sigorta şirketine başvurmasının ardından, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanununun tahkime ilişkin başvuru şekli ve süresinin dikkate alınmasını öngören bir düzenleme Tasarıya yeni çerçeve 6 ncı madde olarak eklenmiştir." şeklinde belirtildiği,

KTK nın 97'nci maddenin değiştirilmeyen hâlindeki düzenlemede;

"Zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunulabileceği gibi dava da açabilir." hükmünün düzenlendiği yapılan değişiklikle sigortası kapsamında dava yoluna gitmeden önce ilgililerin sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerektiğinin emredici bir şekilde düzenlendiği, yani başvuru yapmadan önce dava yoluna gidilemeyeceğinin, daha önce ihtiyari olan hususun bu sefer zorunlu bir başvuru haline dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 97. maddesinde yapılan değişiklik ile dava açılmadan önce sigorta şirketine başvurunun zorunlu olduğunun belirtilmesi, zarar görene seçimlik bir hak tanınmamış olması nedeniyle bu hususun HMK'nin 114/2.maddesinde belirtilen diğer kanunlarda düzenlenen dava şartları kapsamında değerlendirilmesi ve yargılama esnasında tamamlanması mümkün olmayan dava şartı niteliğinde olduğunun kabulü gerekir.

Dava şartına aykırılık, HMK 115/2 madde uyarınca davanın usulden reddini gerektirir. Aksi durumun kabulü 6704 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin ruhuna ve amacına aykırı düşecek niteliktedir.

Anlatılan yasal düzenleme ve ilkeler ışığında somut olayda; davacının temlik aldığı tarafın, davalı sigorta şirketine karşı dava açmadan önce KTK'nın 97.maddesi gereğince başvurusunun bulunduğu hatta bu kapsamda sigorta tarafından hasar dosyası da oluşturularak ödeme yapıldığı, sigortanın davacının tam hasar ve zararı kapsamda araç değer kaybını belirleyip ödemesi gerekirken bunu yapmadığı,

dolayısıyla araç değer kaybının da zararın bir parçası olarak değerlendirilip ödeme yapılması gerekirken bu yönde bir hesap yapılmadığından ve davacının davadan önce zararın ödenmesi için başvurusu bulunduğundan, mahkemece işin esasına girilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken maddi olayda hataya düşülerek davanın usulden reddine karar verilmesinde isabet bulunmadığından, davacının istinaf talebinin kabulüne dair karar vermek gerekmiştir.