Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/2156 K.2024/2388

2- 3- VEKİLİ : Av.

DAVALI

VEKİLİ : Av.

DAVA

Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 10/12/2024

İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ : 12/12/2024

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacılar vekilinin dava dilekçesi özetle. Müvekkillerinden ......'nın Konya ili Çeltik İlçesi ... Köyünde bulunan ... ada .. parsel, .. ada .. parsel ve ...ada .. parsel sayılı taşınmazlarında buğday ektiğini, Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Sigorta poliçesi ile kuraklığa karşı sigorta yaptırdığını, Müvekkillerinden .....'ın Konya ili Çeltik İlçesi .......

Köyünde bulunan ...ada ... parsel sayılı taşınmazında buğday ektiğini, Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Sigorta poliçesi ile kuraklığa karşı sigorta yaptırdığını, Müvekkil .....'in Konya ili Çeltik İlçesi ........

Köyünde bulunan ... ada ..parsel ile ...ada .. parsel sayılı taşınmazlarında buğday ektiğini, Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Sigorta poliçesi ile kuraklığa karşı sigorta yaptırdığını, bölgede yaşanan kuraklık sebebi ile müvekkillerin ürünlerinin ciddi zarar gördüğünü, müvekkil ......'nın dönüm bazında 60 kg verim aldığını, müvekkil .....'ın 70 kg verim aldığını, müvekkil .....' in ise 80 kg verim aldığını, ..... tarafından hasat öncesi ürünlerin zararının hesaplanması için exper görevlendirildiğini,

exper tarafından yola en yakın ve sulu arazilerden numune alınmak suretiyle kuraklık değerlendirmesi yapıldığını ve müvekkillerinin arazisinin de bulunduğu Küçükhasan köyündeki parsel için ortalama 226 kilogram verim alındığını, bu rakamında köy eşik değeri olan 224 kilogramın üstünde olduğu gerekçe gösterilip müvekkillere kuraklık nedeni ile uğramış oldukları zarara ilişkin ödeme yapılmadığını, Karşıyaka köyündeki parsel için ise ortalama 191 kg verim alındığı bu rakamında köy eşik değeri olan 203 kg altında kaldığından müvekkili ...... ve .....' a cüzi miktar ödeme yapılmadığını,

diğer müvekkil .....'in tarlaları sınırları içerisinde kaldığından hiçbir ödeme almadığını, müvekkilleri tarafından ödeme yapılması için tarsime başvuru yapıldığını, ..... tarafından zararın karşılanamayacağına dair mesaj gönderildiğini, ..... tarafından bölgeye gönderilen exper raporları hasat öncesi müvekkillerine ulaşmadığından ve bu hususta çiftçiye ödeme yapılmayacağına ilişkin bir bilgi verilmeyip ödeme yapılacakmış gibi süreç işletildiğini,

..... tarafından hasat öncesi çiftçiye mesaj gönderilerek hasat yapabilecekleri ifade edildiğini ve 8.ayın sonuna doğru yani hasattan çok sonra .....'in sitesinde köy bazında zarara ilişkin bilgi yayınlandığını, haliyle müvekkiller de ekinini biçtiğinden dolayısıyla zarara ilişkin herhangi bir tespit davası açamadığını, bu nedenle ..... tarafından hasat öncesi zararın ne kadarının karşılanacağı yada exper raporları ile ilgili çiftçiye bilgi verilmediğinden bu hususta tespit yaptırılmamış olması sebebi ile müvekkillere kusur olarak atfedilemeyeceğini,

Çeltik İlçe Tarım Müdürl İlçe Hasar Tespit Komisyonu tarafından müvekkillerinin arazisinin bulunduğu Küçükhasan köyü de dahil olmak üzere bir çok köyde kuraklığa dayalı verim kaybı araştırılması yapıldığını, Komisyon tarafından alınan 14.09.2021 tarihli rapor ile sabit olduğu üzere müvekkillerin arazisinin bulunduğu köy Küçükhasan ve Karşıyaka da %70 oranında verim kaybının yaşandığının tespit edildiğini, İki farklı köydeki tarlalar sınırdaş iken (Küçükhasan-Odabaşı) birisi Çeltik İlçesine bağlı olduğundan kuraklık yok gibi gösterilip diğer tarla sahibi Yunak bölgesinde kaldığından kuraklık nedeni ile zararının tamamını .....'den aldığını,

Müvekkillerinin tarlasındaki ürünlerin toprak işleme,gübreleme ,ilaçlama ve her türlü tarımsal işleri zamanında yapmış olduklarını, bu hususta müvekkillerinin hiçbir sorumluluğunun olmadığını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydıyla müvekkillerinin kuraklık sebebi ile uğramış olduğu zarara ilişkin poliçeden kaynaklı tazminat alacağı için Müvekkili ...... yönünden 100TL,Müvekkil ..... yönünden 100TL ve Müvekkil ..... yönünden 100TL olmak üzere toplam 300TL sigorta tazminatının,

rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ..... şirketinden tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekilinin dava dilekçesine vermiş olduğu cevap dilekçesi özetle. Davacı ......

1....., 1..... ve 1..... numaralı, davacı ..... ......numaralı, davacı ..... ..... ve .... numaralı Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigorta Poliçesinin sigortalısı olduklarını, Bu sigorta ile kapsama alınan risklerin, ÇKS'ye kayıtlı kuru tarım alanlarında üretimi yapılan buğday ürününde köy genelinde doğrudan neden olacağı verim kaybının, köy bazında kabul edilen eşik verim değerine kadarı teminat altına alındığını, Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortasıyla kapsama alınan risklerin, ÇKS'ye kayıtlı kuru tarım alanlarında üretimi yapılan buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut,

kırmızı mercimek ve yeşil mercimek ürünleri ile bu ürünlerin sertifikalı tohumluk ürünlerinde köy genelinde doğrudan neden olacağı verim kaybının, Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) ilan ettiği köy bazında verim değerleri esas alınarak tespit edilen köyün eşik verim değerine kadarı teminat altına alındığını, köylerde tespit edilen referans parsellerdeki ürünlere ilişkin ekimden- hasada kadar olan gelişme evrelerinin izlenmesi ile toplanan veriler değerlendirilerek köy ortalama verimi bulunduğunu, İlgili yıl için,

köy bazında belirlenen referans parsellerde Havuz eksperleri tarafından yapılacak verim tespitleri ile belirlenen köyün gerçekleşen ortalama verim değerinin, köyün eşik verim değerinin altında olması durumunda; köyde bulunan ve Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası yaptıran tüm sigortalı üreticiler tazminat almaya hak kazandığını, tazminatın belirlenmesinde, her köyün tespit edilen verim ortalaması ile köyün eşik verim değeri arasındaki farkın baz alındığını, Köyün tespit edilen verim ortalamasının,

köyün eşik verim değerine eşit veya üzerinde olması durumunda ise köyde bulunan sigortalı üreticilere herhangi bir tazminat ödemesi yapılmadığını, davacı .....'e ait poliçeler, Konya/Çeltik/Küçükhasan Köyü'ndeki buğday ürününü teminat altına aldığını, Küçükhasan Köyü'ndeki buğday ürünleri için tespit edilen verim, eşik verim değerinden yüksek olduğu için hasar tazminatı ödenmediğini, yapılan işlemlerde hiçbir hata bulunmadığını, davacıların talebinin poliçe teminatı dışında kazanç sağlayarak sebepsiz zenginleşmeye yönelik olduğunu, parsele özgü verim düşüşlerinin poliçe teminatı dışında kaldığını ve bunun poliçenin açık hükmü olduğunu,

Köy bazında belirlenen referans parsellerde Havuz Eksperleri tarafından yapılacak verim tespitleri sonucunda, köyün gerçekleşen ortalama verim değerinin, köyün belirlenen eşik verim değerinin altında olması durumunda; köyün gerçekleşen verim ortalamasının tespitini takiben hesaplanan tazminat tutarı.

Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası yaptıran tüm üreticilere, en geç poliçe bitiş tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ödeme yapıldığını, bu nedenlerle Havuzun yönetim kurulu dışında herhangi bir yürütme organı bulunmadığını, sistemin sigortacıların kurduğu bir işletici şirket eliyle yürütüldüğünü, bu işletici şirketin de kar amacı gütmediğini, sadece havuzdan masraflarını karşılayacak sabit bir ücret aldığını, kısaca, hasarın ödenip ödenmemesinin şirkete bir kazanç sağlamadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle; "Tüm dosya kasamı birlikte değerlendirildiğinde; hükme esas alınan bilirkişi raporları, davacı ..... ile akdedilen ..... ve ...numaralı, davacı ...... ile akdedilen ....., ..... ve..... numaralı, davacı ..... ile akdedilen .... numaralı Kuraklık Verim Sigortası Poliçeleri dikkate alındığında, son hasat tarihinin 21/08/2021 olarak kabul edildiği ve bu tarihte davalının ödeme serbestisinin olduğu 30 gün eklenerek temerrüt tarihinin 20/09/2021 olarak tespit edildiği, davanın kabulü ile;

Davanın KABULÜ İLE, 33.612,67 TL tazminat bedelinin temerrüt tarihi olan 20/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı ......'ya verilmesine,

-20.279,65 TL tazminat bedelinin temerrüt tarihi olan 20/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı .....'e verilmesine,

-16.921,91 TL tazminat bedelinin temerrüt tarihi olan 20/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı .....'a verilmesine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; karara dayanak gösterilen bilirkişi raporunun dosya muhtevasına ve poliçe hükümlerine aykırı olduğunu, dava konusu poliçenin köy bazlı düzenlendiğini ve o köyde bulunan referans parsellerde yapılan verim tespiti çalışmaları ile köyün gerçekleşen verimi bulunduğunu, ilgili hususun poliçe düzenlemesi aşamasında sigortalı tarafından da kabul edilen bir husus olduğunu, müvekkili kurumun sigortacı olduğunu ve sigorta poliçesinin her iki taraf için de bağlayıcı olduğunu, Konya/ Çeltik/ Küçükhasan Köyündeki buğday ürününün teminat altına alındığını,

dosyada verim tepsit raporu ile köyün tespit edilen veriminin (226 Kg/da) köyün eşik vöerim değerinden (224 Kg/da) yüksek olduğundan müvekkili kurumun tazminat ödeme yükümlüğünün doğmadığını, davacıların Karşıyaka Köyündeki buğday ürününü teminat altına alındığını, köyün tespit edilen verimi eşik verim değerinden düşük olduğundan müvekkili kurumca mevcut duruma ve poliçe hükümlerine uygun şekilde eksiksiz olarak tazminat ödemesi yapıldığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla hükmedilen tazminatın genel şartlar ile tarife ve talimatlara uygun olarak hesaplanması gerektiğini, ek raporda hesaplamanın mevzuata aykırı yapıldığını,

mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini dilemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dava, Devlet Destekli İlçe Bazlı Kuraklık Verim Sigorta poliçesinden kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, davacının iddia ettiği zararının sigorta poliçesi kapsamında olup olmadığı, bu kapsamda kalmakta ise tazminat hesabının hangi verilere göre yapılması gerektiği noktalarında toplanmaktadır.

Taraflar arasında düzenlenen poliçenin ''Tazminat Hesabı '' başlıklı kısmında, tazminat ödemesinde, söz konusu ilçeye ait ilgili yılda Tarım Sigortaları Havuzu tarafından belirlenen gerçekleşen verim ortalaması ile ilçenin eşik verim değeri arasındaki farkın baz alınacağı, ilgili yıl için ilçenin gerçekleşen verim ortalamasının, ilçenin eşik verim değerinin altında kalması durumunda ilçede bulunan tüm sigortalı üreticilerin tazminat almaya hak kazanacağı, ilçenin gerçekleşen verim ortalamasının ilçenin eşik verim değerine eşit veya üzerinde olması durumunda ise ilçede bulunan sigortalı üreticilere herhangi bir tazminat ödemesi yapılmayacağı,

tazminat tutarının, ilçenin geçekleşen verim ortalaması ile ilçenin eşik verim değeri arasındaki farkın, poliçede belirtilen ekili alanın ve ürün birim fiyatının çarpılmasıyla bulunacağının hüküm altına alındığı görülmektedir.

Poliçede atıf yapılan Devlet Destekli İlçe Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartları'nın B.3 maddesinde, ilçenin gerçekleşen verim ortalamasının belirlenmesi amacıyla her yıl hasat döneminde Tarım Sigortaları Havuzu tarafından belirlenen referans parsellerde verim tespiti yapılacağı, B.4/1 maddesinde, tazminat hesabında ilçenin gerçekleşen verim ortalaması ile ilçenin eşik verim değeri arasındaki farkın baz alınacağı, B.4/2 maddesinde ise ilgili yıl için gerçekleşen verim ortalamasının, ilçenin eşik verim değerinin altında kalması durumunda ilçede bulunan tüm sigortalı üreticiler tazminat alamaya hak kazanacağı,

ilçenin gerçekleşen verim ortalamasının, ilçenin eşik verim değerine eşit veya üzerinde olması durumunda ise ilçede bulunan sigortalı üreticilere herhangi bir tazminat ödemesi yapılmayacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Ziraat Mühendisleri ile sigorta bilirkişisinin 24/07/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda göre; davacıların Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası yaptırdıkları konusunda bir çekişmenin olmadığı, poliçelerin geçerli olduğu, sigortalı olan ürünlerin buğday olduğu ve sigorta kapsamında olduğu, Sigorta kapsamı gereği davacıların bireysel olarak almış oldukları verim değerlerinin bir geçerliliğinin olmadığı, .....Rapor ID numaralı gözlem yapılan ve verim numunesi alınan parsel eksperin verdiği konum noktasına göre Küçükhasan Mahallesi sınırları dışında yer aldığı,

burada eksperin Küçükhasan Mahallesi sınırları dışında yer alan mera vasıflı parselden gözlem yaparak ve verim numunesi alarak “Köyün Gerçekleşen Verim Ortalaması” tespitine aykırı işlem yaptığı, 40316 Rapor ID numaralı gözlem yapılan ve verim numunesi alınan parsel eksperin verdiği konum noktasına göre Karşıyaka(Büyükhasan) Mahallesi sınırları dışında yer aldığı,

burada eksperin Karşıyaka(Büyükhasan) Mahallesi sınırları dışında yer alan parselden gözlem yaparak ve verim numunesi alarak “Köyün Gerçekleşen Verim Ortalaması” tespitine aykırı işlem yaptığı, eksperin davaya konu mahalleler dışından almış olduğu numunelerin köyün verim değerinin tespit edilmesinde kullanılması, yağış verileri ve verim değerleri birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu Küçükhasan ve Karşıyaka Mahallelerinin 2021 yılı verim değerlerinin bu iki mahalleye komşu olan ilçe mahallelerinden aşağıda olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Köy dışında arazilerden verim tespiti ile elde edilen verim değerinin dava konusu mahalleleri temsil etmeyeceği, köy bazlı verim sigortası genel şartlarına aykırı olduğu, davaya konu poliçeler için verim değerinin yeniden belirlenmesinin gerektiği, sahada yeniden verim değeri tespiti yapılmasının mümkün olmadığı, komşu mahalle ve köylerde eksperler tarafından tespit edilen verim değerlerinin ortalamasını alarak bulunan değerin, davaya konu mahallelerin verim değeri olarak kullanılmasını uygun bulunduğu, 2021 yılında eksper tarafından Karşıyaka Mahallesi için tazminata esas 12 kg verim kaybı değeri karşılığında davacılara tazminat ödendiği,

bu tazminat miktarının hesaplamış olduğumuz tazminat değerinden düşülmesi gerektiği (belirtilen şekilde hesaplama yapılmıştır), Buna göre: .... nolu .....'e ait poliçede 11.588,78 TL verim kaybı değeri hesaplandığı ve üreticiye bu bedelin tazminat olarak ödenmesi gerektiği, 1...... nolu .....'e ait poliçede 8.690,87 TL verim kaybı değeri hesaplandığı ve üreticiye bu bedelin tazminat olarak ödenmesi gerektiği, ........ ......' ya ait poliçede 15.931,13 TL verim kaybı değeri hesaplandığı ve üreticiye bu bedelin tazminat olarak ödenmesi gerektiği,

...... ......' ya ait poliçede 9.153,64 TL verim kaybı değeri hesaplandığı ve üreticiye bu bedelin tazminat olarak ödenmesi gerektiği, 1....... ......' ya ait poliçede 8.527,90 TL verim kaybı değeri hesaplandığı ve üreticiye bu bedelin tazminat olarak ödenmesi gerektiği, ...............' a ait poliçede 16.921,91TL verim kaybı değeri hesaplandığı ve üreticiye bu bedelin tazminat olarak ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama ve değerlendirmede, davacı vekilince davalılar aleyhine açılan işbu davada davacının davalılara arazilerini sigorta ettirmesi ve işbu sigorta neticesi düzenlenen poliçeler ile köy bazlı kuraklık verim sigortası yaptırmış olması ve akabinde meydana gelen kuraklık nedeniyle ürünlerin zarara uğraması nedeni ile davanın kabulüne karar verilmesi doğrudur.

Bu halde, Dosya içeriğine, toplanan delillere, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenle, özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin objektif, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına ve hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere göre, HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak,

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereği esas yönünden reddine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.