Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1097 K.2024/1175

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 23/10/2024

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında bir etriye (demir bükme) makinesi yapılması hususunda anlaşma sağlandığını, müvekkili tarafından davalıya toplam 23.222,70 TL gönderildiğini, davalı tarafça etriye makinesinin hiçbir aşamasının söz verildiği gibi yapılmadığından müvekkili tarafından paranın iadesinin istendiğini, davalının parayı iade etmediği gibi etriye makinesini de teslim etmediğini, davalı hakkında Konya.... İcra Müdürlüğü’nün .... E. sayılı dosyasında ilamsız icra takibi yapıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı şirket arasında 25/08/2018 tarihinde Etriye makinası yapımı için toplam 42.000,00 TL'ye anlaşmaya varılmış olup davacının 25.000,00 TL peşinat vermesi halinde üretime başlanacak iken davacı şirketin tek seferde ödemesi gereken peşinatı üç ayda küçük parçalar halinde ödediğini, sipariş konusu makinenin kalan ödemesini ise yapmadığını, peşinatın tek seferde ödenmemesi nedeniyle makinanın üretimine geç başlanacağının, kalan bakiyenin tamamlanmaması halinde ise makinanın teslim edilmeyeceğinin davacı şirkete defalarca bildirilmesine rağmen kalan ödemeler yapılmadığını,

makine imalatının tamamlandığını ancak davacı tarafın kalan bakiyenin ödememesi nedeniyle teslimin yapılmadığını, makinenin özel siparişe göre üretildiğinden teslim edilmeyen makinenin iş sahibi dışında başka bir müşteriye satılma ihtimalinin bulunmadığını, malın teslime hazır olduğunu ancak kalan ödemenin halinde teslimin yapılacağını, müvekkiline karşı dava açılmadan önce ihtar gönderilmediğinden davanın dava şartının oluşmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; '' Dava; "İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)" davasıdır.

Somut olayda; Davalı yanın edimini yerine getirdiği anlaşılmıştır. Dinlenmeyen tanıklar diye beyanda bulunulmuşsa da tanıklar dinlenilmiştir. Davacı tanığı, davacı yanın ödemeyi yapmadığını (bakiye kısmının) ifade etmiştir. Tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi raporları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile davacının, davasının reddine dair Mahkememizce oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. '' gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Eseri üreten davalının malı hem özensiz imal ettiğini, hem çalışmayan bir ürün yaptığını, hem mühendisi ile arasındaki problem nedeniyle makinenin beyni olmaksızın makinenin müvekkiline teslim edilmek istendiğini, müvekkili tarafından makinenin muayene edildiğinde amacına uygun çalışmadığı,

demirleri kırdığının tespit edildiğini, sonra tamiri için tekrar süre verilmesine rağmen ikinci gidişte makinenin beyninin olmadığının görüldüğünü ve bu nedenle de bedelin iadesinin istendiğini, tüm bu durumların tanıklar tarafından doğrulandığını, müvekkili tarafından kendisine teslim edilemeyen makine için, makine bedelinin yarısı oranında para verildiğinin hem banka dekontları ve hem de banka hesap ayrıntılarından anlaşıldığını, dava açıldıktan yıllar sonra keşfe gidilerek,

eserin görülmesi ile dava açılmadan önce ve hatta sanki dava açıldığında o eser oradaymış gibi bir karar verilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğunu, davalı tanığı tarafından bu makine o makine değil, o makinenin bir üst modelidir denmişken, müvekkiline teslim edilmesi gereken makine üzerinde keşif yapılmış gibi keşif yapılarak ve eser üretenin borcunu yerine getirdiğinin tespitinin yapıldığını, müvekkilinin bedel ödeme borcunun eserin kendisine teslimi anında muaccel hale geleceğini, makinenin müvekkiline teslim edilmediğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bedel iadesi için yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1. maddesi uyarınca ticari davalara Asliye Ticaret Mahkemesi bakmakla görevlidir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde belirtildiği üzere her iki tarafın da "Ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır.

Mutlak ticari davalar ise tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, kanun gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. Dolayısıyla TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

TTK'nın 19/2. maddesi gereğince, taraflardan biri için ticarî iş sayılan işin diğeri için de ticarî iş sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmez.

Somut olayda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklı sipariş edilen makinenin teslim edilmemesi nedeniyle ödenen bedelin iadesi için başlatılan takibe itirazın iptali için eldeki davanın açıldığı, davanın mutlak ticari dava olmadığı, davalının tacir de olmadığı anlaşılmakla nispi ticari dava niteliğinde de olmadığı anlaşılmıştır. O halde davaya bakmakla görevli mahkeme genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir.

Bu itibarla ilk derece mahkemesince 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dosya esasına girilerek karar verilmesi doğru olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, esasa ilişkin istinaf itirazları şimdilik incelenmeksizin ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.