Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1477 K.2023/1543

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 22/12/2023

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, makine üretim ve satış işinde uğraştığını, davalı ile aralarında sözlü olarak süt makinesi ve ekipmanlarının (seperatör, süt tankı vs) satışı yönünde bir anlaşma yapıldığını, müvekkilinin davalıya makinenin bedeli olarak toplamda 65.000,00 TL ödeme yaptığını, davalı tarafından makinenin teslim edilmediği gibi paranın da iade edilmediğini, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin davalının ağır kusurlu davranışları sebebiyle haklı nedenlerle fesih edildiğini ileri sürerek, 65.000 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkilinin yerleşim yerinin Aybastı İlçesi olup Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesi(Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)'nde dava açılması gerektiğini, müvekkili ile davacı arasında akdedilmiş bir sözleşme bulunmadığını, davacı tarafın kapora gönderdikten 2 hafta sonra makineler için ödeme yaptığını, bu durumun makineleri teslim aldığını gösterdiğini savunarak, öncelikle yetki itirazının kabulü ile Konya Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisizliğini karar verilmesini ve davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; '' Dava, "Alacak" davasıdır. İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde. Müvekkil şirkete ciro yolu ile intikal edilen aşağıda bilgilerini yazdığımız çekler müvekkilimizin yedinde bulunduğu sırada alınmış veya kaybolmuş şekilde zayi olmuştur.

İş bu sebepten ötürü tahsilatı mümkün olmamakla birlikte iş bu durumda müvekkilimizin mağduriyetine neden olduğunu, İş Bankası Ilgın şubesi, Keşide Yeri: Ilgın Tarih 07.08.2021 Miktar 170.000,00 TL, Keşideci Marsoil Petrol Barkot Numaralı ... çekim ve belirtilen toplam bedeli 170.000,00 TL olan çekler müvekkilin rızası dışında elinden çıkmış olup tedbir talebi ile Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi ...

E. Sayılı dosya kapsamında cek zayi davası açılmış olup iş bu dava derdest olduğunu bu dava kapsamında kaybolan çeklerin davalı nezdinde olduğu tespit edilmiş olup davalıya yönelik çek yapraklarının iadesi için iş bu davanın açılma zarureti hasıl olduğunu, davacı müvekkil şirket ile davalı şirket ile herhangi bir ilgisi bulunmamakla beraber müvekkil şirket hamilinde bulunmakta iken kaybolan ve davalı şirketin eline geçen davaya konu çeklerin davalıya nasıl ulaştığı konusunda da hiçbir ilgi ve görgüsü bulunmadığını zira davacı müvekkilim ile davalı şirket arasında hiçbir ticari ilişki söz konusu olmadığını,

aralarında ticari ilişki olduğunu gösterir herhangi bir somut delilde mevcut değildir. kaldı ki davaya konu çek üzerinde müvekkilime ait ciro işlemide bulunmamakla birlikte çek üzerindeki müvekkilin ciro ettiğine dair bulunan imzalalr müvekkilime ait olmadığını, açıklanan nedenlerle müvekkilin rızası dışında zilyetliğinden çıkan ve mevcut durumda davalı zilyetliğinde bulunan çeklerin istirdadına karar verilmesi gerektiğini, Müvekkil şirket ile herhangi bir ilgisi olmadığı ve kötüniyetli 3. Kişiler tarafından piyasaya sürülmüş olan dava konusu İş Bankası Ilgın şubesi, Keşide Yeri: Ilgın Tarih 07.08.2021 Miktar 170.000,00 TL, Keşideci ....

Sanayi.tic. Ltd Şti. Barkot Numaralı.. çek.

İstirdatlarına ve Her türlü yargılama harç ve masrafları ile ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ettiği, HMK'nın 5. Madde ve devamında ve onun atfı ile HMK'nın 119/2 maddesine göre her ne kadar kesin olmamakla birlikte ilk itirazlardan yetkiye yönelik bir itirazın olması durumunda yapılan değerlendirmelerde HMK'nın ilgili maddelerine göre yetkili mahkeme belirlenir" dosya kapsamında incelendiğinde davalının dava dışı davacı ile yapılan sözleşmenin tarafı olmadığı, davalının herhangi bir davalı şirkette yetki ve selayetinin olmadığı, sadece yapılan sözleşmede davalının hesabı üzerinden muamelenin yapıldığı,

tanık beyanlarında davalının dava dışı şirkette sadece bir dönem işçi olduğu, hesabına para gönderildiği, parayı çekip dava dışı şirket yetkilisine verdiği açıklamaları dikkate alındığında söz konusu davanın nitelikleri itibariyle sebepsiz zenginleşmeden doğan iade ve alacak davası olduğu ve HMK'nın ilgili yetkiye yönelik yasa maddelerine davalının ikametgah adresinde açılacağından söz konusu davanın davalının ikamet adresinin bulunduğu Ordu/Aybastı olduğu kanaatine varılmıştır ancak hem HMK'da hem de TİK'da çek istirdadın yönelik davalarda yetkiye ilişin özel bir hüküm bulunmadığından yetkiye ilişkin itirazın HMK'nın 6.maddesine göre genel

yetki prensibine göre değerlendirileceğinden, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın yerleşim adresinde yani, davalının adresi olan ... olması dikkate alındığında, yetkili mahkemenin Aybastı/Ordu Mahkemesi olacağı anlaşılmakla mahkememizin yetkisizliğine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir."gerekçesiyle davacının davasının usülden reddine, karar kesinleştiğinde ve istek halinde dosyanın yetkili ve görevli Ordu/Aybastı Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne (Ticaret Mahkemesi Sıfatı ile) gönderilmesine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; taraflar gerçek kişi olup gerek doğrudan gerekse aracılar vasıtasıyla şekil şartı olmayan bir özel hukuk ilişkisi (alım-satım) kurduklarını, davalı tarafın davaya konu makineyi teslim ettiğini ileri sürerek aradaki akdi ilişkiyi kabul ettiğini, ödeme savunmasında bulunduğunu, ödeme savunmasının ayrıca alım satım akdinin varlığını doğruladığını, davacı müvekkilinin alacağını nakit olarak istemekle birlikte alacağını para borcuna çevirdiğini,

6098 sayılı TBK'nun 89. maddesi gereğince taraflar arasında sözleşme ilişkisinin kurulmasıyla birlikte artık alacaklı tarafın yerleşim yeri adresinin de yetkili hale geldiğini, mahkemenin vermiş olduğu yetkisizlik kararının hukuken doğru olmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, satım sözleşmesine konu malın teslim edilmemesi nedeniyle ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1. maddesi uyarınca ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakmakla görevlidir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde belirtildiği üzere her iki tarafın da tacir olup "Ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır. Mutlak ticari davalar ise tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, kanun gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. Dolayısıyla TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

Aybastı Kaymakamlığı Malmüdürlüğünün cevabı yazısına göre, davalının basit usul vergi mükellefi olduğu, defter tutma mecburiyetinin olmadığı belirtilmiş olup, davalının tacir olmadığı anlaşılmıştır. O halde taraflar arasındaki uyuşmazlık 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda düzenlenen satım sözleşmesinden kaynaklandığından mutlak ticari dava olmadığı gibi, her iki tarafın tacir olmaması nedeniyle de nispi ticari dava niteliğinde olmadığından davaya bakmakla görevli Mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Görev kamu düzenine ilişkin yargılamanın her aşamasında dikkate alınacaktır.

Bu itibarla; davaya bakmakla görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğundan, ilk derece mahkemesince 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2. Maddeleri uyarınca davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, öncelikle dava şartlarının inceleneceği göz ardı edilerek, yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan sebeplerle; davacı vekilinin istinaf başvurularının kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.