Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/22 K.2024/61

Av.

DAVALI

VEKİLİ : Av.

DAVANIN KONUSU

OSB Yönetim Kurulu Kararı İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 26/01/2024

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 30/01/2024

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin Türkiye elektrik piyasasında elektrik üretimi ve ticareti yapmak amacıyla kurulmuş bir şirket olduğunu, davacının Konya Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi (OSB) sınırları içerisinde kalan alanda lisansız güneş enerjisi santrali (GES) kurmak ve işletmek amacıyla Seydişehir OSB'den "Konya ili, Seydişehir ilçesi ... köyü ...ada, 1,2,3,4,5 ve 6 nolu parseller"de kayıtlı arsanın kendisine tahsis edilmesi talebinde bulunulduğunu, Seydişehir OSB, tahsis talebine konu ... ada 1,2,3,4,5,6, nolu parsellerinde kayıtlı arsayla ilgili olarak,

mevzuatta böyle bir zorunluluk olmamasına rağmen tahsis talebinin değerlendirmek amacıyla önceden 08/01/2014 tarihli ve 2014/231 sayılı yazısıyla Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından görüş istediğini, Bakanlık tarafından da 20/02/2014 tarihli ve 650 sayılı cevap yazısı ile "OSB'ler içindeki arazilerin GES kurulumu için tahsis edilip edilmeyeceğine OSB Yönetim kurulu'nca değerlendirilerek karar verilmesi gerektiğini bildirdiğini, Seydişehir OSB Yönetim Kurulu,

davacı şirketin lisansız GES kurulumu için yapmış olduğu arsa tahsisi başvurusuna Bakanlıktan da görüş alındıktan sonra ilgili mevzuat kapsamında değerlendirmiş ve 30/04/2014 tarihli ve ... sayılı kararıyla toplam 99.176 m2'lik alanın "lisansız fotovoltaik enerji üretim santrali (güneş enerji santrali) kurulması amacıyla"davacı şirkete tashihine karar verildiğini, Seydişehir OSB ile davacı arasında 12/05/2014 tarihli "Arsa tahsis sözleşmesi" imzalandığını, davacı şirket hisselerinin tamamına sahip olan ....

Tic. A.Ş.'nin; ... ve Tic. A.Ş. ve ...ve Tic. A.Ş.

Ünvanlı üç bağlı şirketi için Seydişehir OSB sınırları içerisinde GES projesi kurulması için arsa tahsisi yapıldığını, şirketlerin çağrı mektuplarının alındığını, Seydişehir OSB konuyla ilgili daha önce Bakanlıktan görüş almış olmasına ve ilgili mevzuatta herhangi bir değişiklik bulunmamasına rağmen 24/08/2015 tarihli ve 3759 sayılı yazısıyla'' sanayi parsellerinin güneş enerjisi santrali kurulması amacıyla kullanılmasının mümkün olmadığının bildirildiğini ileri sürerek,

uyuşmazlık konusu 24/01/2022 tarihli ve 2022/09 sayılı Seydişehir OSB Müteşebbis Heyeti Kararının ihtiyati tedbir yoluyla icrasının geri bırakılmasını, durdurulmasını, dava sonunda 24/01/2022 tarihli ve 2022/09 sayılı Seydişehir OSB Müteşebbis Heyeti Kararının iptalinin ve dava konusu Seydişehir İlçesi ... köyü...ada 1,2,3,4,5,6 nolu parsellerin davacı şirket adına tahsisini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin Seydişehir Asliye Hukuk mahkemesi olduğunu, davanın hak düşürücü süresi içinde açılmadığını, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair yönetmeliğin 17. maddesinde, 2/2/2019 tarihli ve 30674 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendinin “Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi,

güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz. Güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri, öncelikle çatı ve cephede kurulur. Statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanı, parsel alanının %25’ini geçemez.

Bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir.” şeklinde olduğunu, davacının davasının haksızlığının kanun ile sabit olduğunu, Organize sanayi Bölgelerinde ancak işletmelerin parsel alanının %25’ini geçmeyecek şekilde Güneş enerjisinden elektrik üretimi yapabileceğini, ancak davacı taraf gibi tüm işletme konusu Güneş Enerjisi Sistemleri olan kurulumlara müsaade edilmeyeceğinin net olarak ortaya konulduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "Somut olayda davacı taraf, Seydişehir Osb Yönetim Kurulunun 24/01/2022 tarih ve 2022/09 sayılı kararının iptalini dava etmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 1. maddesinde: Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir” hükmüne yer verilmiştir. Aynı yerdeki farklı mahkemeler arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, mahkemelerce görev hususu resen nazara alınır. HMK nun 114. maddesi gereğince mahkemenin görevli olması hususu dava şartlarındandır. HMK nun 115. maddesi gereğince de mahkemenin görevli olması ile ilgili dava şartındaki noksanlığın sonradan giderilmesi mümkün değildir. Mahkemenin görevsizliği halinde de davanın usulden reddi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmelidir.

TTK nun 5. maddesinde de ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi kurumundan hareket ederek asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğu dava ve işler düzenlenmiştir. TTK nun 5. maddesine göre; Asliye ticaret mahkemeleri tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Yine özel kanunlardan doğan özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer dava ve işlere asliye ticaret mahkemesinde bakmakla görevlidir.

TTK nun 4. maddesinde ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi kurumu düzenlenmiştir. TTK nun 4. maddesine göre. Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Yine tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın.

TTK ndan, TMK nun 962–969. maddelerinden, TBK nun 202, 203, 444, 447, 487–501, 515–519, 532–545, 547–554, 555–560 ve 561–580. maddelerinden, fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuattan, borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerden ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerden doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.

Bir davaya asliye ticaret mahkemesinin bakmakla görevli olabilmesi için görülecek dava veya işin; 1-Ya her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davası olması, 2-Ya da TTK'nda düzenlenen bir konudan doğan hukuk davası olması, 3-veyahut TTK 4/1. maddenin (b), (c), (d), (e), (f) bentlerinde sayılan konulardan doğan hukuk davası olması, 4-Yahut da diğer özel kanunlardan doğan hukuk davası olması gerekmektedir.

Somut olayda davacı taraf, Seydişehir Osb Yönetim Kurulunun 24/01/2022 tarih ve 2022/09 sayılı kararının iptalini dava etmiştir. Davalı organize sanayi bölgesi tacir olmadığı gibi verilen karar da ticari mahiyette bir işlemden kaynaklanmayıp arsa tahsisine ilişkin idari bir karardan kaynaklanmaktadır.

Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olmayan uyuşmazlığın HSK'nın 07/07/2021 tarihli kararı da gözetilerek Seydişehir Asliye Hukuk Mahkemesince görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

Bu itibarla mahkememizin görevsizliğine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesisi gerekmiştir." gerekçesiyle HMK nun 114/1-c maddesi ve HMK nun 115/2. maddesi gereğince usulden reddine, görevli mahkemenin Seydişehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespiti ile davanın görevli yargı merci olan Seydişehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde dava dosyasının görevli yargı mercini tayin etmek üzere resen Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi Başkanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Uyuşmazlığın OSB yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkin olduğu, 4562 Sayılı Kanunun 25/5.maddesinde de "Genel kurulun teşkilini müteakip bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde OSB'lerin organları ile ilgili olarak Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlerin organları ile ilgili hükümleri" kıyasen uygulanacağının belirtildiği, bu nedenle 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5.maddeleri uyarınca mutlak ticari dava niteliğindeki uyuşmazlıkta Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava organize sanayi bölgesi yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkindir.

4562 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca OSB'ler özel hukuk tüzel kişisidir. Bununla birlikte 6102 sayılı Kanun'un 11 inci maddesindeki tanıma göre esnaf işletmeleri için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı amaçlayan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız bir şekilde yürütüldüğü işletmeleri işletmedikleri için aynı Kanun'un 16 ncı maddesi uyarınca tacir olarak kabul edilmeleri mümkün değildir.

Öte yandan OSB'lerin ticaret şirketi olduğu yönünde herhangi bir yasal düzenleme de bulunmamaktadır. Bu sebeple OSB'lerin taraf olduğu davalarda diğer taraf tacir olsun ya da olmasın, uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı hâllerde yargılamanın Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden mahkemece verilen görevsizlik kararı doğrudur. (Bölge Adliye Mahkemeleri Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesine Dair Yargıtay 11.H.D.'nin 15/06/2023 T.

2022/4599 E. 2023/3797 K. Sayılı Kararı)

Bu itibarla davanın usulden reddine dair verilen ilk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.