Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2020/2050 K.2020/1376

Davacı tarafından Konya Asliye .. Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan zayi belgesi verilmesi davasında 24/06/2020 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Madencilik isimli müvekkili şirket yetkilisi ...'ün 09/03/2020 tarihinde 2016 yılına ait ticari defter ile birlikte yevmiye defteri, envanter ve defter-i kebirin kaybolduğunu fark ettiğini, defterleri ararken en son bu kayıt ve defterlerin 16/03/2018 tarihinde vergi müfettişi tarafından incelenip teslim edildiğine dair tutanağa eriştiğini, şirket yetkilisi teslimden sonra muhasebecisine defterleri muhafaza için teslim ettiğini ancak 09/03/2020 tarihinde defter kayıtları lazım olduğunda defterin bulunamadığını, bununla alakalı muhasebe birimlerindeki çalışanlar ile muhasebecilerinin tanık olarak dinletmeye hazır olduklarını beyan ederek taleplerinin kabulü ile taraflarına zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; tacirin üzerine düşen dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin madencilik ve inşaat faaliyeti ile uğraştığını, sürekli değişim ve taşınma halinde olan şirketin evrak saklama yükümlülüğünün bu koşullar altında zor olduğunu, müvekkil şirketin kayıp olan defterlerinin 2016 yılına ilişkin olduğunu, defterlerinin 2018 yılında vergi dairesi tarafından incelendiğini, bu nedenle kayıt ve suretinin söz konusu vergi dairesinde bulunduğunu, TTK ve Vergi Kanunu'na göre kötüniyet ya da basiretsizlik durumunun söz konusu olmadığını, defter kayıtlarının hiç tutulmadığı ya da ibrazdan kaçınılması gibi bir durum bulunmadığını,

iyiniyetli olarak daha sonra doğacak olan sorumluluklar açısından böyle bir talepte bulunduklarını beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; ticari defter ve kayıtların zayi olması nedeniyle 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesine göre zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/1-a maddesinde: "Her tacir ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini saklamakla yükümlüdür"

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterlerin afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaya uğraması halinde mahkemeden belge talep edilebileceği hususu düzenlenmiş olup, değinilen düzenleme uyarınca tacirin defter ve belgelerini özenli bir şekilde saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. Bir başka anlatımla tacir özen yükümlülüğüne uymasına rağmen defter ve belgelerin zayi olduğunu kanıtlamak durumundadır.

Anılan madde uyarınca tacir, afet veya hırsızlık halinde mahkemeden zayi belgesi talep edebilecektir. Davacı şirketin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi talebinde bulunmadığı gibi davacının özen yükümlülüğüne uyduğu halde meydana gelen bir afet yada hırsızlık nedeniyle ticari defterinin zayi olduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Somut olayda talep edenin, taşınma sırasında defterlerin kaybolduğunu belirterek zayi talebinde bulunduğu, talep edenin defter ve belgelerin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği, defter ve belgelerin talep edenin kusuru nedeniyle kaybolduğu anlaşıldığından (Yargıtay 11.HD'nin 2016/11963 Esas 2018/3664 Karar ve sayılı ilamı ile 21/05/2018 tarih 2016/11924 Esas 2018/3781 Karar sayılı ilamı) ilk derece mahkemesince davanın reddine ilişkin kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

A.G