Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2021/1607 K.2023/435

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında ... tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında makine alışverişi yapıldığını, davalının ... tarihinde makineyi teslim edeceğini taahhüt ettiğini, müvekkilinin de buna istinaden 25/07/2018 tarihli 15.000,00 TL'lik çeki teslim ettiğini, davalının ilerleyen süreçte aradaki şifahi satış sözleşmesine rağmen taahhüdünü yerine getirmediğini ve malın teslim edilmediğini belirterek, davalının lehtarı bulunduğu 25/07/2018 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli çek nedeniyle borçlu bulunmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı, dava dilekçesinin tebliğine rağmen davaya cevap vermemiş ve duruşmalara da katılmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "....Her ne kadar davaya konu çek davacı defterlerinde kayıtlı ise de; defterlerde çekin avans olarak verildiğine dair bir kaydın bulunmadığı, avans çeki olduğu yönünde bir kayıt olsa dahi 6100 sayılı HMK'nın 222. Maddesi uyarınca bu kaydın davacı lehine değerlendirilebilmesi için davalının defterleri ile uyumlu olması gerektiği, davalının tacir olmaması karşısında davacı defterlerindeki kaydın, çekin avans olarak verildiği iddiasının ispatı için yeterli olmadığı kabul edilmiştir.

Davacı tarafça açıkça yemin deliline dayanıldığından, davacı vekiline davalıya yemin teklif edip etmediklerini açıklamaları için ... nolu celsede 2 hafta süre verilmiş ve verilen süre içinde beyanda bulunulmaması halinde yemin deliline dayanmaktan vazgeçilmiş sayılacağı ihtar edilmiştir. Son celse de davacı vekili yemin teklifi hususunda yeniden süre istemiş ise de davacı vekili kendisine verilen 2 haftalık süre içinde beyanda bulunmadığından süre talebi yerinde görülmemiştir.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davaya konu çekin avans olarak verildiği ve karşılığında mal teslimi yapılmadığı iddiası davacı tarafça ispatlanamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş...." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında yapılan anlaşma gereği malın teslim edilmediğini, ancak bedelin ödendiğini, müvekkilin, davalı tarafla ticari anlaşması sonrasında whatsapp mesaj uygulamasından görüşme yaptığını, bu görüşmede davalının satış işlemi konusunda anlaşıldığını ve müvekkile bu malın teslim edilmediğini ikrar ve beyan ettiğini, verilen çekin bedelsiz kaldığının ispatladığını, davalı tarafla yapılan whatsapp konuşmalarının delil başlangıcı olarak kabulünün gerektiğini, ayrıca davalının malın teslim edildiğine ilişkin herhangi bir belge de ibraz etmediğini,

davalı tarafın kendisine verilen ihtaratlı kesin süreye karşı defter sunup beyanda bulunmadığını, buna rağmen yerel mahkemece ihtarat yaptırımı uygulanmadığını, müvekkil şirket tarafından usulüne uygun olarak tutulan defterlerin kesin delil olarak kabul edilmesi gerektiğini, yerel mahkemeden süre talep ettiklerini ancak yemin deliline dayanma hakkı tanınmadığını belirterek; yerel mahkeme kararının kaldırılarak davalarının kabulüne, taraflarına yemin deliline dayanmak ve bu hususta yemin metnini sunmak için kesin süre verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı, davalıdan satın aldığı malın kendisine teslim edilmediğini, satış bedelinin ödenmesi için davalıya verdiği çekin bedelsiz kaldığını iddia ederek menfi tespit talebinde bulunmuş, davalı davaya cevap vermemiştir.

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır.Ancak kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı- borçluya aittir. Borçlu, çekin mal satışı karşılığında verildiği ve bedelsiz olduğu yönündeki iddiasını yazılı delille ispatlamalıdır. Bu konuda tanık dinletilmesi de mümkün değildir.

Davacı, dava dilekçesinde davalının ünvanını ...Ltd.Şti olarak göstermiştir. Davacı, yargılama devan ederken davalı tarafta HMK 124. maddeye göre iradi değişiklik yapmış, ... davalı olarak eklenmiştir. Dava dilekçesinde davacı olarak hem ..., hem de ...ltd.şti. nin adı geçtiği halde gerekçeli karar başlığında davacı olarak sadece ... Tic.ltd.şti. yer almaktadır. Davacı ... tarafından açılan dava yönünden olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiştir.

Mahkemece davalının tacir olmadığı şeklinde değerlendirme yapılmışsa da, ... Ticaret Sicil Müdürlüğünün ... tarihli müzekkere cevabında, davalının gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunduğu bildirilmiştir. Şu halde davalının tacir olduğu anlaşılmaktadır. Davacı, delil olarak davalının ticari defterlerine dayandığından, mahkemece davalıya ticari defterlerini ibraz etmek üzere, HMK 220 ve 222.

Maddelerinde yapılan 22/07/2020 tarihindeki değişikliğe uygun şekilde hukuki sonuçlarını bildirir kesin süre verilerek ve ibrazı halinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, karardaki gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi yerinde olmamıştır. Mahkemece tüm deliller toplandıktan sonra davanın ispatlanamadığı sonuç ve kanaatine ulaşılması halinde, davacıya yemin deliline dayanıp dayanmadığı sorularak sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu nedenlerle davacının istinaf talebinin kabulü ile HMK 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, deliller toplanarak ve yeniden yargılama yapılarak karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...Ç