Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/116 K.2024/501

Davacı tarafından Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan çek iptali davasında 26/12/2023 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı, davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; keşidecisi müvekkil olan .... Tic. Ltd. Şti. emrine yazılı.

Ziraat Bankası Ereğli/Konya şubesine ait keşide yeri Konya olan 31/12/2023 keşide tarihli 1.000.000 TL bedelli ....nolu, Denizbank Ereğli/Konya şubesine ait keşide yeri Ereğli/Konya olan 25/10/2023 keşide tarihli 850.000 TL bedelli,....seri nolu, Denizbank Ereğli/Konya şubesine ait keşide yeri Ereğli/Konya olan 25/12/2023 keşide tarihli, 1.000.000 TL bedelli, ... seri nolu Denizbank Ereğli/Konya şubesine ait keşide yeri Ereğli/Konya olan, 25/01/2024 keşide tarihli, 1.000.000 TL bedelli, ... seri nolu ve Denizbank Ereğli/Konya şubesine ait keşide yeri Ereğli/Konya olan 27/02/2024 keşide tarihli, 2.000.000 TL bedelli,

.... seri nolu çekleri kaybettiğini, çeklerin kaybolması nedeniyle kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçme ve çekleri tahsil etme durumları olduğunu belirterek; müvekkilinin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önlenmesi bakımından rızası dışında elinden çıkan 5 adet çekin ödenmemesi konusunda ödemeden men kararı verilmesini ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "...6102 s. Türk Ticaret Kanunu’nun 818/1-s maddesi delaletiyle uygulanması gereken aynı Kanun’un 759. maddesine göre, "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."

6102 s. Türk Ticaret Kanunu’nun 651/2. maddesine göre de; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."

Somut olayda; davacı, dava konusu çeklerin keşidecisi (çek hesabı sahibi) olup, bu çeklerin hak sahibi (lehtarı veya hamili) olmadığından çeklerin iptalini isteyemeyeceği sonucuna varılmıştır. Dava konusu çeklerin muhatap bankaya ibrazı ve hamilinin belli olması halinde, davacının menfi tespit veya çek istirdadı davası açma hakları saklı kalmak kaydıyla, davacının davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin eksik ve yetersiz inceleme yaptığını, önce duruşma günü verildiğini, ara karar kurarak ihtiyati tedbir ve ödemeden men kabul ara kararı verdiğini, sonrasında bu ara kararının ve duruşma günü verme işleminin eksik ve hatalı olduğuna kanaat getirerek,

duruşma gününü sildiğini, ihtiyati tedbir ve ödemeden men ara kararını kaldırdığını ve davayı husumetten reddettiğini, husumetten ret şartlarının oluşmadığını, aktif husumetin mevcut olduğunu, kısa karar ile gerekçeli kararın çelişkili olduğunu, davanın reddine veya kabulüne dair karar tefhim edildikten sonra bundan dönülerek yeni ve bundan farklı bir hüküm kurulamayacağı gibi, gerekçeli kararın kısa karara uygun yazılması ve kısa kararla çelişik olmaması gerektiğini, yemin delili ve bilirkişi incelemesinin yerine getirilmediğini, tanıkların dinlenmediğini belirterek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek iptali istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya istinaf incelemesi aşamasında iken dava dışı... ve Zirai İlaç San. Tic.Ltd.Şti tarafından müdahale talebinde bulunulmuş olup, 6100 Sayılı HMK 357/1 maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairelerinde davaya müdahale talebinde bulunulamayacağından ... Zirai İlaç San. Tic.Ltd.Şti.'nin müdahale talebinin reddine karar verilmiştir.

TTK’nın 651/2 maddesi uyarınca çek iptali davasını ancak yetkili hamil açabilecek olup keşideci bu davayı açamaz.

Kıymetli evrakın iptali davası açılabilmesinin ilk koşulu, senedin zayi olması; ikinci koşulu, senette yer alan hakkın halen mevcut olması; üçüncü koşulu, iptal talebinde bulunanın hak sahibi olması; dördüncü koşulu, senet zilyetliğinin yeniden iktisabının mümkün olmaması, beşinci ve son koşulu ise iptali dava edilen senedin kıymetli evrak niteliğini taşımasıdır.

Davacı istinafında mahkemece çeklerin ödenmesinin önlenmesi konusunda verilen ihtiyati tedbir kararının re'sen kaldırılmasının yerinde olmadığını iddia etmekte ise de; davacının dava dilekçesinde çeklere ödeme yasağı konulması konusunda tedbir talebinde bulunduğu, mahkemece 22/12/2023 tarihli 7 numaralı tensip ara kararı ile tedbir talebinin kabulüne, çeklerin tedbiren ödenmemesine karar verildiği, mahkemenin 26/12/2023 tarihli ara kararı ile davacının çeklerin keşidecisi olması nedeniyle tedbir kararından re'sen vazgeçilmesine ve ihtiyati tedbirin re'sen kaldırılmasına karar verildiği,

ihtiyati tedbirin ara karar olması nedeniyle mahkemece yargılamanın her aşamasında tedbirin kaldırılmasına engel bir durumun bulunmadığı anlaşılmakla davacının bu hususlara ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir.

Davacının iptalini talep ettiği çeklerin keşidecisi olduğu, çekin keşidecisi konumunda olan davacının zayi nedeniyle çek iptali davası açma konusunda aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesince aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir (Aynı yönde Yargıtay 11.HD'nin 2015/3702 Esas 2015/10367 Karar 13/10/2015 tarihli ilamı). Açıklanan nedenlerle istinaf kanun yoluna başvuran davacının dilekçesinde yer verdiği istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, kararda kamu düzenine aykırılık da bulunmadığından HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince davacının istinaf başvuru talebinin esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır