Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/709 K.2025/90

: 2- ... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI

... -......

DAVA

Menfi Tespit

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 21/01/2025

YAZIM TARİHİ : 22/01/2025

Davacılar tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 22/02/2024 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı, davacıların istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile davalı ... ve dava dışı ....... arasında yapılan sözleşme ile davalılardan ...'ya ait elma bahçesinde bulunan elmaların, henüz dalındayken ve hasat zamanı geldiğinde müvekkili tarafından hasat edilmek üzere satışı hususunda anlaşıldığını, sözleşme uyarınca davalıya bir tanesi 40.000-TL ve bir tanesi de 120.000-TL olmak üzere iki adet bononun verildiğini, 40.000 TL'lik bonoya ilişkin ödemelerin davalı ve dava dışı .......'nun talebi üzerine ....... adına kayıtlı ....... hesabına 28.06.2022 ve 05.07.2022 günü 20.000 TL'lik iki taksit halinde ödenmiş olduğunu, hasat günü,

toplanan elmalar incelendiğinde, meyvelerin büyük bir çoğunluğunun gözle görülür şekilde kurtlu olduğunun tespit edildiğini, bunun üzerine toplama yapılan ve yapılmayan ağaçların incelenmiş olduğunu, ağaçların üzerinde dahi meyve kurtlarının bulunduğunu, bahçe ilaçlama ve bakımının gereği gibi yapılmadığını ve bu nedenle meyvelerin müvekkil tarafından satın alınma amacını karşılamadığının görüldüğünü, bunun üzerine müvekkillerince hasat durdurularak bahçe terk edilmiş ve meyvelerin bu şekilde satın alınamayacağının davalılara bildirildiğini,

ancak davalıların ellerinde bulunan senetler ile müvekkilini icra takibi baskısı altında bırakarak söz konusu haksız bedeli ödetmeye çalıştıklarını, konuyla ilgili ....... Sulh Hukuk Mahkemesinin .......

D.İş sayılı dosyası ile elma bahçesinde keşif icra edilmiş ve keşif neticesinde ağaçlarda bulunan elmalarda iç kurdu zararının bulunduğunun tespit edildiğini, davalıların sözleşme gereği kendilerine düşen edim yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle büyük oranda zarara uğradığını, müvekkilinin, davalıların edim yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle Türk Borçlar Kanunun 125/2 maddesi uyarınca sözleşmeden dönmüş olup;

davalılara icra takibine konu senetler dolayısıyla herhangi bir borcunun da bulunmadığını, bu nedenlerle somut durumda müvekkilinin haklı nedenle sözleşmeden dönme hakkını kullandığı hususunun mahkemece tespiti ile davanın kabulüne; öncelikle dava konusu icra takibinin aslen teminat senedine dayanması, söz konusu senetten dolayı müvekkillerin herhangi bir borcunun bulunmaması, senet ile iddia olunan alacağın yargılamaya muhtaç olması karşısında .......

İcra Müdürlüğünün ....... Esas sayılı dosyasıyla başlatılan icra takibinin öncelikle teminatsız olarak mahkemece aksi kanaatte olunması halinde uygun görülecek teminat karşılığında durdurulmasına; müvekkillerin haklı nedenle sözleşmeden dönmüş olması, dava konusu bahçede bulunan elmaların müvekkilin satın alma amacına uygun olmaması, davalının bakım ve gözetim sorumluluğunu ihlal ederek sözleşme ile üstlendiği edim yükünü gereği gibi yerine getirmemiş olması karşısında .......

İcra Müdürlüğünün ....... Esas sayılı takibine konu bonodan dolayı müvekkillerin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine; yargılama giderleri, ihtarname masrafları ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmişlerdir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların davalı müvekkil ile yapmış oldukları sözleşmede elma bahçesinin ilaçlama ve sulamasının ...' ya ait olacağını, anlaşma gereği 40.000,00 TL ödemenin, kalan 120.000,00.TL'nin ise hasat zamanı tahsil edileceğine ilişkin yazılı sözleşme olduğunu, dava dilekçesinde hasat zamanı geldiğinde bahçede elmalarda kurt olduğu gerekçesiyle toplama işleminin yapılmadığını, bunun sebebinin ise sulama ve ilaçlamanın yapılmadığından kaynaklandığının bildirildiğini, davacılar tarafından tespit için açılan .......

Sulh Hukuk Mahkemesinin .......

D.İş sayılı dosyasında keşif yapıldığını, bilirkişi raporunda müvekkilinin sulama ve ilaçlama işlemlerini tam olarak yaptığına dair rapor verildiğini, müvekkilinin bahçedeki sulama ve ilaçlamaları yaptığına dair her işlemde davacılara telefon aracılığıyla resimler gönderdiğini, müvekkilinin bahçe budamasını ve ağaçlardaki elma eksiltmesini yapmak istediğini, ancak davacıların müvekkilinin sadece sulama ve ilaçlama işlemlerini yapmasını istediğini, müvekkilinin bononun ödeme tarihi geldiğinde, davacıyı telefonla aramış ama telefonlarına cevap verilmediğini, bu nedenle de müvekkilinin bononun tahsili için bankaya müracaatta bulunduğunu,

bunun üzerine senedin protesto olduğunu, müvekkilinin alacağının tahsili için de icra müdürlüğüne müracaat ettiğini, yapılan icra takibinde davacıların sadece müvekkiline değil başka şahıslara da borcunun olduğunu, bu nedenlerle davacıların açmış olduğu davanın reddine, davacılar kötü niyetli olduklarından tazminata hükemdilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....17/06/2022 tarihli taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile elma bahçesinin ilaçlama ve sulaması ...'ya ait olacak şekilde elma bahçesi yapılması hususunda anlaşıldığı ve 40.000,00 TL ile 120.000,00 TL olmak üzere iki adet bono düzenlendiği,

davacı ile davalı ... ve dava dışı ....... arasında yapılan sözleşme ile davalılardan ...'ya ait elma bahçesinde bulunan elmaların, henüz dalındayken ve hasat zamanı geldiğinde müvekkili tarafından hasat edilmek üzere satışı hususunda anlaşıldığını, sözleşme uyarınca davalıya bir tanesi 40.000 TL ve bir tanesi de 120.000 TL olmak üzere iki adet bononun verildiği anlaşılmakla, menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır, ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer.

Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir. Kambiyo senetleri birer ödeme aracı olup borçlu, bononun teminat olarak verildiği, bedelsiz kaldığı vb... yönündeki iddialarını ancak yazılı ve kesin delillerle ispatlamalıdır.

Her ne kadar davacı, hasat günü toplanan elmalar incelendiğinde, meyvelerin büyük bir çoğunluğunun gözle görülür şekilde kurtlu olduğunun tespit edildiğini, bunun üzerine toplama yapılan ve yapılmayan ağaçların incelenmiş olduğunu, ağaçların üzerinde dahi meyve kurtlarının bulunduğunu, bahçe ilaçlama ve bakımının gereği gibi yapılmadığını ve bu nedenle meyvelerin davacı tarafından satın alınma amacını karşılamadığının görüldüğünü, bunun üzerine davacı tarafından hasat durdurularak bahçenin terk edildiğini ve meyvelerin bu şekilde satın alınamayacağının davalılara bildirildiğini beyan etmiş ise de; .......

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ....... değişik iş sayılı dosyasında bulunan 29/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan elma ağaçlarının budama işlemlerinin yapıldığı, damla sulama vasıtasıyla sulandığı ve ağaçlarda sulama eksikliğinden kaynaklı herhangi bir su stresinin bulunmadığının tespit edildiği, elma ağaçlarında bulunan meyve tutumunun oldukça iyi olduğu ve buna istinaden ağaç başına meyve veriminin ideal olduğunun tespit edildiği,

ağaç gövde ve yapraklarında hastalık ve zararlılardan herhangi birine rastlanılmadığının belirtildiği yine Mahkememizce talimat yoluyla aldırılan 29/10/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunda dosyada satıcının elma iç kurduna karşı nasıl mücadele yaptığına ilişkin bilgi ve bilirkişi raporunda elma iç kurdu zarar oranına ilişkin detaylı bilginin yer almadığını, fakat bilirkişi raporunda ve fotoğraflarda kısmen elma iç kurdu zararı olduğunun açıkça belli olduğunun belirtildiği,

taraflar arasında düzenlenen sözleşmede toplanacak elmaların niteliği, cinsi, miktarı, alınacak verim v.b. hususlarında ayrıntılı şekilde düzenlemenin ve anlaşmanın bulunmadığı, elmalarda bulunan iç kurdu zararının nereden kaynakladığının tespit edilmediği ve .......

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ....... değişik iş sayılı dosyasında bulunan 29/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda elma ağaçlarında bulunan meyve tutumunun oldukça iyi olduğu ve buna istinaden ağaç başına meyve veriminin ideal olduğunun tespit edildiğinin belirtildiği anlaşılmakla, davacı tarafından ispat edilemeyen davanın reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dosya kapsamında yer alan delillerin hatalı şekilde yorumlandığını, öncelikle dikkat edilmesi gereken hususun; ağaçlarda elma sayısının çok olmasının, ağaçların gereği gibi sulanmış ya da sulanmamış olmasının, elmalarda yer alan iç kurdu zararının nereden kaynaklandığı hususunun somut olayın çözümünde herhangi bir önemi bulunmadığını, bahçede yer alan elmalarda dosya kapsamındaki deliller ve davalı taraf beyanlarıyla da sabit olduğu üzere iç kurdu hasarının söz konusu olduğunu,

bu bahçedeki elmaların yalnızca meyve suyu sektöründe değerlendirilebilecek nitelikte olduğunu, bu şekilde değerlendirildiği takdirde müvekkili ödediği bedelin yaklaşık 1/4'ünü elde edebileceğini, mahkemece bilirkişi raporundaki olay ile ilgisi bulunmayan bölümlerin dikkate alındığını, kurtlanmaya ilişkin bilirkişi raporundaki tespitlerin ve davalı taraf beyanlarının ise göz ardı edildiğini, somut olayda müvekkili meyve olarak alım satımını yapmak üzere, ticari amaçlarla ve kâr etmek adına söz konusu bahçedeki elmaları satın aldığını, hayatın olağan akışında,

kâr edebileceği nitelikte bir bahçe ile karşılaşması ihtimalinde müvekkilinin toplama ekibi ve gerekli ekipmana masraf ederek bahçeye gitmişken bu bahçeyi bırakıp geri dönmesinin de mantıklı olmadığını, açıklanan nedenlerle hükmün kaldırılmasına, davanın kabulüne, aksi kanaatte olunması halinde yukarıda belirtilen doğrultuda inceleme yapılması için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca herkes iddiasını ispatla yükümlüdür.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklindedir.

Menfi tespit davasında da anılan Yasa hükümlerindeki ispat yüküne ilişkin kuralın uygulanması gerekir. Buna göre, menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden tarafa yani davalıya düşer. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/3521 Esas 2019/1844 Karar sayılı ilamı).

Davacıların sözleşme konusu elmalarda iç kurdu olması nedeniyle sözleşmeden döndüklerini beyan ederek takibe konu senetten dolayı borçlu olmadıklarının tespitini talep ettikleri, ....... İcra Müdürlüğünün .......

Esas sayılı dosyasında takibe konulan senedin davacılar ile ....... arasında yapılan elma satımına ilişkin sözleşme uyarınca verildiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, sözleşme uyarınca elma bahçesinin ilaçlama ve sulamasının ...ya ait olacağı, elma bahçesinde yapılan tespitte elmalarda kısmi iç kurdu olduğunun tespit edildiği, ilk derece mahkemesince alınan raporda da elmalarda kısmen iç kurdu olduğunun ve elma iç kurduna karşı yapılan mücadelenin yetersiz olduğunun belirlendiği, bu nedenle davacıların davalarının kabulü ile .......

İcra Müdürlüğü'nün ....... Esas sayılı dosyasında yapılan takipten dolayı davacıların davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacıların istinaf başvuru taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.b.2 maddesi gereğince kaldırılarak davanın kabulüne ilişkin yeniden karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır ....