Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/521 K.2025/480

Taraflar arasında görülen davada Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, davalı kooperatifin en son olağan genel kurul toplantısını 29/06/2018 tarihinde yaptığını, bu tarihten sonra olağan genel kurul toplantısının yapılmadığını, 1163 s. Kooperatifler Kanunu'nun 81/6. maddesi gereğince 3 yıl olağan genel kurulunu yapmayan kooperatiflerin dağılmış sayılacağını ancak bu durumun kooperatifin tasfiyesi ve ticaret sicilden terkini anlamına gelmediğini, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiyesi için bu davanın açılması mecburiyetinin doğduğunu ileri sürerek, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve davalı kooperatife tasfiye heyeti atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece "..Dava, davalı kooperatifinin kendiliğinden dağılmış olduğunun tespiti isteminden ibarettir.

Açılan dava ilk önce Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, bu sıra üzerinden yapılan yargılama neticesinde " ... davalı kooperatifin SGK ve vergi dairesine herhangi bir borcunun olmadığı tespit edilmiş ise de genel kurul toplantılarının yapılamadığı, kooperatifte yönetim ve organ boşluklarının oluştuğu artık kooperatifin amacına ulaşmasının mümkün olmadığı, kooperatifin feshi dışında başka bir seçeneğin de olmadığı, tüzel kişiyi yaşatma ana ilkesinin dosyamıza gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, yani Kooperatifler Kanunun 81/1-6 ve 7. ve kooperatif ana sözleşmesinin 110/f ve g maddelerinde belirtilen muhik sebeplerin var olduğu ..." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Konya BAM... Hukuk Dairesi'nin ... E. .../... K sayılı ilamıyla "... mahkemece davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesi ile tasfiye memuru atanmasına karar verilmesi yerinde ise de. Yargıtay 23 HD'nin ... E- ... K. sayılı ilamı ile Dairemizin ... E-... K., ... E-...

K. sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere, kooperatifin mal varlığının bulunup bulunmadığının araştırılması, mal varlığı yok ise, tasfiye memuru ücretiyle masrafların davacıya yükletilmesi gerektiği, mahkemece vergi dairesine ve SGK'na müzekkere yazıldığı ve UYAP sistemi üzerinden de davalı kooperatifin araç ve taşınmaz mal varlığının araştırıldığı anlaşılmakla birlikte, yapılan araştırmanın yeterli olmadığı bu itibarla, mahkemece davalı kooperatifin defterleri üzerinde de inceleme yapılarak,

banka mevduatının bulunup bulunmadığı hususunun banka şubelerinden sorularak ve ayrıca, mal varlığının tespiti konusunda kolluk araştırması da yaptırılarak, tasfiye memuru ücreti ile tasfiye masrafları hakkında sonucuna göre karar verilmesi gerekirken anılan hususta yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın masraf ve ücretin davacıya yükletilmesi yerinde görülmediği ..." gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Kaldırma kararı sonrasında dava Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sırasına kaydedilmiştir.

1163 s. Kooperatifler Kanunu'nun 81/1-6. maddesine göre, "Kooperatif üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde" dağılır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01/03/2023 gün ve 2022/(15)6-1056 E. 2023/156 K. sayılı emsal içtihadında da açıklandığı üzere, davacı Bakanlığın bu davayı açmakta aktif husumetinin bulunduğu, 1163 s. Kooperatifler Kanunu'nun 81/6. maddesi gereğince 3 yıl olağan genel kurul toplantısını yapmayan kooperatiflerin genel kurul yapılması için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kendiliğinden dağılmış sayılacakları anlaşılmıştır.

Davalı kooperatifin en son olağan genel kurul toplantısını 27/01/2016 tarihinde yaptığı, dava tarihinden geriye dönük 3 yıl süreyle olağan genel kurul toplantısının yapılmaması nedeniyle davalı kooperatifin yasa gereği kendiliğinden dağıldığı belirlenmiş, bu nedenle davanın kabulü ile davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine karar vermek gerekmiştir.

Kaldırma kararına istinaden davalı kooperatifin mevduatının bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla bankalara müzekkereler yazılmış ve gelen yazı cevapları ile davalının mevduatının bulunmadığı bildirilmiştir.

Yine, ilgili kolluktan davalının malvarlığı konusunda araştırma yapılması istenilmiş, 04/09/2024 tarihli yazı cevabı ile davalıya ait malvarlığı tespit edilemediği bildirilmiştir.

Davalı kooperatife ve kooperatifin son temsilcilerinde kooperatife ait ticari defter ve kayıtları ibraz etmeleri amacıyla davetiye gönderilmiş ise de, herhangi bir belge ibraz edilmemiştir.

Davalı kooperatifin son temsilcileri 18/12/2024 tarihli duruşmaya katılarak, kooperatifin herhangi bir malvarlığının bulunmadığını ve defterlere de ulaşamadıklarını ifade etmişlerdir.

2709 s. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 18. maddesine göre, "Hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacak olması ve angaryanın yasak olması" nedenleriyle Mahkememize re'sen takdir edilen tasfiye memuru ücreti ile ayrıca tasfiye masraflarının davalı Kooperatifin malvarlığının bulunmaması nedeniyle davacı bakanlık tarafından yatırılması gerektiği..." gerekçesiyle, davanın kabulü ile, Çumra Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ...... ticaret sicil sırasında kayıtlı, ......

Kooperatifinin, 1163 s. Kooperatifler Kanunun 81/1-6 maddesi gereğince, münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesine, kararın kesinleşmesinden itibaren 1 ay içerisinde, ikinci bir yazı veya tebligat beklenmeksizin davacı bakanlık tarafından şimdilik 20.000 TL. tasfiye masrafı ve 17.500 TL. tasfiye memuru ücreti olmak üzere toplam 37.500 TL.'nin yatırılmasına, 37.500,00 TL'lik tasfiye masraflarının yatırılmasından ve kararın kesinleşmesinden sonra mahkemece re'sen seçilecek 1 tasfiye memurunun göreve başlatılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, mahkemece, tasfiye masrafı ve tasfiye memuru için takdir edilen ücretin müvekkili tarafından ödenmesine hükmedilmesinin yerinde olmadığını ileri sürerek, mahkeme kararının bu yönden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ile tasfiye memuru atanması istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Mahkemece daha önce verilen kararın Dairemizin ... E-... K. sayılı ilamı ile ''....Bu durum karşısında, dosya kapsamı ve mevcut delil durumu itibariyle, mahkemece davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesi ile tasfiye memuru atanmasına karar verilmesi yerinde ise de. Yargıtay 23 HD'nin ... E- ... K. sayılı ilamı ile Dairemizin ... E-... K., ... E-...

K. sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere, kooperatifin mal varlığının bulunup bulunmadığının araştırılması, mal varlığı yok ise, tasfiye memuru ücretiyle masrafların davacıya yükletilmesi gerektiği, mahkemece vergi dairesine ve SGK'na müzekkere yazıldığı ve UYAP sistemi üzerinden de davalı kooperatifin araç ve taşınmaz mal varlığının araştırıldığı anlaşılmakla birlikte, yapılan araştırmanın yeterli olmadığı bu itibarla, mahkemece davalı kooperatifin defterleri üzerinde de inceleme yapılarak,

banka mevduatının bulunup bulunmadığı hususunun banka şubelerinden sorularak ve ayrıca, mal varlığının tespiti konusunda kolluk araştırması da yaptırılarak, tasfiye memuru ücreti ile tasfiye masrafları hakkında sonucuna göre karar verilmesi gerekirken anılan hususta yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın masraf ve ücretin davacıya yükletilmesi yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına...'' gerekçesiyle, kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Dairemiz kaldırma kararı sonrası mahkemece yapılan yargılama sırasında, davalı kooperatifin mal varlığının bulunup bulunmadığı hususunda araştırma yapılmış ve yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Öncelikle, ilk derece mahkemesince atanan tasfiye memurunun kim olduğu belirlenmediğinden hükmün bu kısmının infaza elverişli olmadığı, mahkemece atanan tasfiye memuru belirlenerek kimlik bilgileri de hükümde belirtilerek karar verilmesi gerekirken kamu düzenine ilişkin işbu husus nazara alınmaksızın, denetime ve infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm tesisi yerinde görülmemiştir.

Ayrıca, Dairemiz kaldırma kararında da belirtildiği üzere, tasfiye iş ve işlemleri için gerekli masraflar ile tasfiye memuru ücretleri, ilgili kooperatifin malvarlığından karşılanması gerekli bedeller olup, ancak kooperatifin malvarlığının bulunmaması ve tasfiye talep eden kurum tarafından bu hususun bilinmesi halinde tasfiye talep eden kuruma yüklenebilecektir.

Mahkemece, davalı kooperatifin mal varlığı bulunup bulunmadığı hususunda araştırma yapılmış ise de, davalı kooperatife ve kooperatifin son temsilcilerine kooperatife ait ticari defter ve kayıtları ibraz etmeleri için davetiye gönderilmesine rağmen bir belge ibraz edilmediği, davalı kooperatifin son temsilcilerinin kooperatifin herhangi bir mal varlığı bulunmadığı ve defterlere de ulaşamadıklarını beyan etmeleri gerekçe gösterilmek sureti ile kooperatifin mal varlığının tespiti hususunda, kooperatif ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmaksızın karar verilmesi de yerinde görülmediğinden,

tasfiye masrafları ve tasfiye memuru ücretinden hangi tarafın sorumlu olacağı hususunda eksik inceleme ve araştırmaya dayalı ilk derece mahkemesi kararının, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına dair aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

...