Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1876 K.2025/293

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile dava dışı Unico Sigorta A.Ş. arasındaki sigortacılık sözleşmelerine davacı şirketin aracılık ettiğini ve bu kapsamda öncelikle, davalıya "Genişletilmiş Filo Kasko Teklifi Özel Şartları" iletildiğini, akabinde taraflar arasında 2018-12 ila 2019-12 dönemi için "Genişletilmiş Kasko Sigortası Protokolü" imzalandığını, davalıya iletilen "Genişletilmiş Filo Kasko Teklifi Özel Şartları"nda gerekse sigorta şirketi ile davalı arasında imza edilen poliçede primlerin ne şekilde belirleneceği ve ödeneceği belirlendiğini,

bu kapsamda davalıya iletilen "Genişletilmiş Filo Kasko Teklifi Özel Şartları"nın "Prim Ayarlama Klozu" başlıklı maddesinde.

"21.01.2019 başlangıçlı filo poliçesi ile tahakkuk ettirilen sigorta primi depo primi niteliğinde olup, sigorta kapsamına alınan kasko sigortası poliçelerinin tamamı yönünden Hasar/Prim oranının %70'inin ne çıkması halinde, o andan itibaren sigortacının poliçenin şartlarını ve primini aşağıdaki şekilde ayarlama hakkı olduğunu taraflar peşinen kabul ettiklerini, vade bitiminden 90 gün sonra hesaplanacak olan H/P oranının %70 in üzerinde olması durumunda, hasar - prim oranının %70'e getirilmesi için gereken ek prim sigortalıdan tahsil edileceğini,

yine imza edilen "Genişletilmiş Kasko Sigortası Protokolü"nün" Teminat Koşulları" başlıklı 3. maddesinin 4. fıkrasında; "...sigorta kapsamına alınan kasko sigortası poliçelerinin tamamı yönünden Hasar/Prim oranının %70'in üzerinde çıkması halinde 0 andan itibaren sigortacının poliçenin şartlarını ve primini aşağıdaki şekilde ayarlama hakkı olduğunu taraflar peşinen kabul ederler, Vade bitiminden 90 gün sonra hesaplanacak olan H/P oranının %70 in üzerinde olması durumunda, H/P (hasar - prim oranının %70'e getirilmesi için gereken ek prim sigortalıdan tahsil edileceğini,

her takvim dönemini takiben/ (veya 365 günlük poliçe vade bitimini takip eden) 90. günün sonunda yukarıdaki H/P oranı formülüne göre H/P oranının %70'i geçmesi halinde, yukarıda belirtilen koşullar ve kriterler dikkate alınarak gereken ilave prim geriye dönük olarak hesap edilecek ve tahakkuk edecek zeyilname ile sigortalı fark primi sigortacıya ödeyecektir." şeklinde hüküm altına alındığını, poliçe ve protokol kapsamında 2019-12 ila 2020-12 dönemi için davalı şirketten 174.437,00-TL net portföy primi tahsil edilmiş olup söz konusu dönem için oluşan hasar tutarı ise 182.036,00-TL olduğunu,

yani söz konusu dönem için hasar/prim oranı %70'in oldukça yukarısında kaldığını, diğer bir deyişle, davalı tarafından ödenen prim tutarı olan 174.437,00-TL'nin, yukarıdaki hesaba göre ödenmesi gereken 260.052,00-TL'den çıkarılması ile bulunan ek prim miktarı olan 85.615,00-TL davalı tarafından ödenmesi poliçe hükümleri gereği olduğunu, ancak davalı tarafından taraflarına bu hususta bir ödeme yapılmamış olmakla, konusu bedel bakımından dava dışı sigorta şirketi tarafından davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını ve davacı tarafından işbu icra dosyası kapsamında sigorta şirketine 103.913,00-TL ödeme yapıldığını,

bahsi geçen ek prim bedellerinin davacı tarafından, dava dışı UNİCO Sigorta A.Ş.'ye ödenmiş olmakla halefiyet gereği söz konusu bedellerin davalı tarafından davacıya ödenmesi gerektiğini, poliçe kapsamında davalı sigorta şirketi tarafından davacıya ödenmesi gereken ek prim bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirkete dava dışı Unico Sigorta A.Ş. tarafından gönderilen 12.10.2021 tarihli ... referans numaralı yazı ile şirket kayıtlarına göre henüz ödenmediği tespit edilen sigorta poliçe prim taksitleri aşağıda belirtilmektedir denilerek 104328367 poliçe numaralı poliçeden kaynaklı prim borcunun bulunduğundan bahisle 85.615,01-TL prim borcunun ödenmesi için taraflarına ihtar edildiğini,

iş bu ihtar davalıya ulaştıktan sonra gerek davacı yanla gerekse de dava dışı sigorta şirketine ulaşılmaya çalışıldığını ancak dava dışı sigorta şirketinden hiç yanıt alınamadığını ve davacı yandan da iş bu bedelin neye istinaden ödenmesi gerektiği taraflarına açıklama yapılmadığını, dava dışı sigorta şirketi tarafından gönderilen ihtarnameye cevabi ihtarname de iş bu bedellerin Bi Poliçe Sigorta Acenteliği Ltd.

Şti.'ye ödendiğini ve iş bu borcun kaynağını ve neden kaynaklandığını ayrıntılı açıklanması durumunda da davalı şirket kayıtları ile davacı acente kayıtları ve tüm evraklar üzerinden ayrıntılı inceleme yapılacağı sigorta şirketine bildirildiğini, akabinde dava dışı sigorta şirketi tarafından davalı şirket aleyhinde sigorta prim borcu adı altında Bakırköy 2. İcra Dairesi'nin 2021/15063 Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmış olup, iş bu haksız ve hukuka aykırı takibe de prim borçlarının bulunmadığından dolayı itiraz edildiğini,

davacı yan dava dilekçesi ile 2018-12 ila 2019-12 dönemi için Genişletilmiş Kasko Sigortası Protokolü imza edildiğini ve iş bu bedelin de protokol hükümleri gereğince davalıya ödenmesi gerektiğini, davacı yanın iş bu talepleri haksız ve hukuka aykırı olup reddine karar verilmesi gerektiğini, zira davalı şirket ile dava dışı sigorta şirketi arasında imzalanan kasko sigortası protokolü 2. maddesinde iş bu protokolün 31.12.2019 tarihinde sona ereceği hususunda mutabık kaldıklarını, bu anlamda davalıya 2019-12 ila 2020-12 arası dönem için herhangi bir bilgilendirme yapılmadığını ve yine söz konusu protokolde yenilenmediğini,

yine 31.12.2019 tarihinde son bulan protokolde de şartları hususunda mutabık kalındığında yeni bir protokol düzenlenebileceği de hüküm altına alındığını, bu anlamda davalıya imzalatılan bir protokol bulunmadığını ve davacı yanın talebi hususunda da poliçelerde de bir düzenleme bulunmadığını, bu bakımdan davacı yanın tüm taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, yine süresi son bulan protokolün fiilen uygulanmaya devam edilmesinin de hak olduğunu,

basiretli tacir gibi hareket etmekte olan davacı yan bu hususta bir anlaşma olmuş olsa idi bu durumda davalıya bu dönem için de bir protokol veya muvafakat almalı ve bu hususta da davalıyı bilgilendirmekle yükümlü olduğunu, bu anlamda davalı tarafından bu dönemler için imzalanan protokol, muvafakat vs.de bulunmadığından davacı yanın bu talepleri haksız olup, reddine karar verilmesini, Türk Ticaret Kanunu 1423. maddesinde "Sigortacı ve acentesi, sigorta sözleşmesinin kurulmasından önce, gerekli inceleme süresi de tanınmak şartıyla kurulacak sigorta sözleşmesine ilişkin tüm bilgileri, sigortalının haklarını,

sigortalının özel olarak dikkat etmesi gereken hükümleri, gelişmelere bağlı bildirim yükümlülüklerini sigorta ettirene yazılı olarak bildireceğini, ayrıca, poliçeden bağımsız olarak sözleşme süresince sigorta ilişkisi bakımından önemli sayılabilecek olayları ve gelişmeleri sigortalı olarak açıklar." dendiğini, bu anlamda sigortacı ile 2018-12 ila 2019-12 dönemi için söz konusu protokol imza edilmiş ise de 2019-12 ila 2020-12 arası dönem için davalı ile sigortacı ve acente arasında bir protokol de imza edilmediğini, bu anlamda sigortacı ve acente de Türk Ticaret Kanunu anlamında yükümlülüklerini yerine getirmemiş olup,

bu döneme ait hasar prim oranına bağlı iş bu bedellerin de davalıdan istenilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yine Türk Ticaret Kanunu aynı maddenin devamında "Aydınlatma açıklamasının verilmemesi hâlinde, sigorta ettiren, sözleşmenin yapılmasına ondört gün içinde itiraz etmemişse, sözleşme poliçede yazılı şartlarla yapıldığını, aydınlatma açıklamasının verildiğinin ispatı sigortacıya aittir." dendiğini, bu nedenle de iş bu poliçelerde davacı yanın talebinde belirttiği hasar prim oranlarının %70'in üzerinde kalması durumunda ek prim tahsil edileceğine dair de bir düzenleme bulunmadığını,

bu nedenle de davacı yanın talepleri haksız ve hukuka aykırı olup reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca söz konusu bildirim ve yazılı onayların alındığının ispat yükü de davacı taraf üzerinde olduğunu, ancak davacı yan gerek dava dilekçesi ile gerekse de delil dilekçesi ile aydınlatma açıklamasının ispatına yarar bir delil de sunamadığını, tüm bu nedenlerle iş bu davada ki tüm talepler haksız ve hukuka aykırı olup reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davanın KABULÜNE, 103.903,00 TL ek prim bedeli ödemesinin 09/02/2021 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin gerekçesinde tüm dava dosyası kapsamında davaya cevap dilekçeleri ile bilirkişi raporuna itirazlarını da hiç bir şekilde değerlendirmediğini ve göz ardı ettiğini, zira dosyadan yapılan son duruşmada ise bilirkişi raporuna itirazlarının hukuki değerlendirme mahkemeye ait olduğundan reddettiğini ancak yazılan gerekçede de hiç bir hukuki değerlendirmede de bulunulmadığını, kararın bu anlamıyla bile salt haksız ve hukuka aykırı olduğu gibi gerekçesiz olduğunu, yerel mahkeme tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunun tümüyle hatalı olup, açıkça da yanlış değerlendirmeler içerdiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı yanın beyanlarının açıkça dürüstlük kuralına aykırı olup itibar edilmemesi gerektiğini, bilirkişi raporunun objektif ve gerekçeli olarak hazırlanmış olup raporun hükme esas alınmasında hukuka aykırı bir yan bulunmadığını belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/06/2023 tarih, 2022/68 Esas - 2023/598 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ödenen ek prim alacağı nedeniyle rücuen tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davacı dava dilekçesi ile özetle "müvekkili şirketin poliçe tanzimine aracılık ettiğini, sigorta şirketine ödenmesi gereken ek primlerin ödenmemesi üzerine söz konusu ek primlerin müvekkilce dava dışı Unico Sigorta A.Ş.

Nin icra takibine istinaden ödendiğini, 2018-12 ila 2019-12 dönemi için genişletilmiş kasko sigortası protokolü imza edildiğini ve 2019-12 ve 2020-12 arası dönemi de kapsamak üzere fiilen uygulanmaya devam edildiğini, hasar prim oranının 2019-12 ila 2020-12 arası dönem için %70 in üzerinde kaldığından dolayı ek prim miktarının tahsil edilmesi gerektiğini, bu minvalde dava dışı sigorta şirketi tarafından başlatılan icra takibinde iş bu icra dosyası kapsamında 103.913,00-TL ödeme yapıldığını ve iş bu bedelin de tahsilini" talep ve dava etmiş,

davalı taraf ise müvekkili şirket ile dava dışı sigorta şirketi arasında imzalanan kasko sigortası protokolü 2. maddesinde iş bu protokolün 31.12.2019 tarihinde sona ereceği hususunda mutabık kaldıklarını, bu anlamda müvekkiline 2019-12 ila 2020-12 arası dönem için herhangi bir bilgilendirme yapılmadığını ve yine söz konusu protokolün de yenilenmediğini, yine 31.12.2019 tarihinde son bulan protokolde de şartları hususunda mutabık kalındığında yeni bir protokol düzenlenebileceği de hüküm altına alındığını,

bu anlamda müvekkiline imzalatılan bir protokol bulunmadığını ve davacı yanın talebi hususunda da poliçelerde de bir düzenleme bulunmadığından davanın reddini talep ettiği, Mahkemece sigortacı bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne karar verildiği, karara karşı davalı vekilinin istinaf yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Somut olayda; davalı ile dava dışı Unico Sigorta A.Ş. arasındaki sigortacılık sözleşmelerine davacı şirket aracılık etmiş ve bu kapsamda öncelikle, davalıya "Genişletilmiş Filo Kasko Teklifi Özel Şartları" iletilmiş, akabinde taraflar arasında 2018-12 ila 2019-12 dönemi için "Genişletilmiş Kasko Sigortası Protokolü" imzalandığı, bu kapsamda davalıya iletilen "Genişletilmiş Filo Kasko Teklifi Özel Şartları"nın "Prim Ayarlama Klozu" başlıklı maddesinde.

"21.01.2019 başlangıçlı filo poliçesi ile tahakkuk ettirilen sigorta primi depo primi niteliğinde olup, sigorta kapsamına alınan kasko sigortası poliçelerinin tamamı yönünden Hasar/Prim oranının % 70 inin üzerine çıkması halinde, o andan itibaren sigortacının poliçenin şartlarını ve primini aşağıdaki şekilde ayarlama hakkı olduğunu taraflar peşinen kabul ederler.

Vade bitiminden 90 gün sonra hesaplanacak olan H/P oranının %70 in üzerinde olması durumunda, H/P (Hasar - Prim oranının %70’e getirilmesi için gereken ek prim sigortalıdan tahsil edilecektir. İşbu sözleşme çerçevesinde düzenlenecek poliçelerin toplam hasar/prim oranları aşağıda açıklanan formül ile her ay takip edilir.

Her takvim dönemini takiben/ (veya 365 günlük poliçe vade bitimini takip eden) 90.günün sonunda yukarıdaki H/P oranı formülüne göre H/P oranının %70’i geçmesi halinde, yukarıda belirtilen koşullar ve kriterler dikkate alınarak gereken ilave prim geriye dönük olarak hesap edilecek ve tahakkuk edecek zeyilname ile sigortalı fark primi sigortacıya ödeyecektir." şeklinde belirtilmiş olup, poliçe ve protokol kapsamında 2019-12 ila 2020-12 dönemi için davalı şirketten ek prim miktarı olan 85.615,00-TL'nin müvekkilince işbu icra dosyası kapsamında sigorta şirketine 103.913,00-TL ödeme yapıldığından bahisle işbu rücu davasının açıldığı,

ancak taraflar arasında 2019-12 ila 2020-12 dönemi arası için imzalanmış bir protokol bulunmadığı, davacı yanın iddiasının da taraflarca fiilen uygulanmaya devam edildiği olduğu, 28/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda da sadece 2019-2020 dönemi için de poliçelerin yenilendiğinden bahsedildiği, dava dışı Unico Sigorta tarafından da yenilenen poliçeler gönderilmiş ise de taraflar arasında 2019-12 ila 2020-12 dönemi için imzalanmış "Genişletilmiş Kasko Sigortası Protokolü" bulunmadığından,

dolayısıyla taraflar arasında anlaşılmış 'prim ayarlama klozu' da bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece, gerekçeli karar başlığında; tarafların ve davalı vekilinin adreslerinin yazılmamış olması, 6100 sayılı HMK'nın 297/1-b maddesine aykırı olmakla birlikte sonuca etkili olmadığından, kaldırma nedeni yapılmamış ve bu hususa eleştiri getirilmekle yetinilmiştir. Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;

1-Davalının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle ESASTAN KABULÜNE, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/06/2023 tarih, 2022/68 Esas ve 2023/598 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a)Davanın REDDİNE,

b)Alınması gerekli 615,40-TL karar ve ilam harcının, peşin yatırılan 1.774,58-TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılan 1.159,18-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

c)Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

ç)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

d)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

e)Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,

f)6325 sayılı HUAK'ın 18/A-11 maddesi uyarınca, suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.560,00-TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

2-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a)İstinaf Kanun Yoluna Başvuru harcının hazineye irad kaydına,

b)İstinaf Karar Harcının talep halinde ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,

c)Davalı tarafından yapılan 738,00-TL İstinaf Kanun Yoluna Başvurma harcı ile 203,00-TL posta masrafı olmak üzere toplam 941,00-TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

ç)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

d)Davalının yatırdığı istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince davalıya iadesine,

e)Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.14/02/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*