Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/718 K.2024/588

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; dünyanın birçok ülkesine kablo ihracatı yapan davacı şirketin Türkiye ve Dünya pazarlarında yer alan saygın bir haberleşme kablosu üreticisi olduğunu, Madrid/İspanya'da faaliyet gösteren Commercial Electro Industrial S.A. firmasından almış olduğu fiber optik kablo siparişi sonrasında üretimi tamamlayarak ürünlerin karayolu ile Madrid/İspanya'ya taşınması için davalılardan Sarp İntermodal Hizmetleri İç ve Dış Tic.

A.Ş. ile anlaştığını ve 67.433,50 Euro bedelli fiber optik kablolarını ilgili firmaya teslim ettiğini, nakliye işlemi ve sair giderler için davalı firma ile 5.350,00 Euro bedel karşılığında anlaşmaya varıldığını, davalı Sarp İntermodal Hizmetleri İç ve Dış Tic. A.Ş.'nin davacı şirket ile yapmış olduğu taşıma sözleşmesi kapsamında söz konusu fiber optik kabloların taşıma işini diğer davalı firma olan Gençtur Uluslar. Nak. Güm. ve Tur. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ye devrettiğini, davalıların fiber optik kabloları müvekkili şirketten aldıktan sonra taşımacılık işinin bir kısmını deniz yoluyla yapmayı planlayarak fiber optik kablosu yüklü aracı Grimaldi Grup'a ait gemiye yüklendiğini, söz konusu taşıma işlemi sırasında ulusal basın ve dünya basınında da yer aldığı üzere Yunanistan karasularında gemide büyük bir yangın çıktığını ve gemide bulunan davacı şirkete ait fiber optik kabloların yandığını, davacı şirketin, fiber optik kabloların yanması nedeniyle yeniden üretim yaparak karşı firmaya teslim etmek zorunda kalındığını,

ne var ki gemide yanan ürünlerin bedeli taraflarına ödenmemiş ve davacı şirketen ciddi zarara uğratıldığını, Gebze 1. Noterliğinin 25 Mart 2022 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davacı şirketin davalılardan ...'dan uğramış olduğu zararın tazmini talep edildiğini, davalı şirketin Bakırköy 20. Noterliğinin 01 Nisan 2022 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile göndermiş oldukları ihtarnameye cevap verdiğini ve hasarın meydana geldiğini kabul ederek incelemenin devam ettiğini öne sürerek tazminat taleplerinin reddedildiğini,

davacı şirketin davalılar aracılığı ile göndermiş olduğu fiber optik kabloların değerinin 67.433,50 Euro olup taşıma işlemi için 5.350,00 Euro bedel ile anlaşıldığını, söz konusu fiber optik kabloların gemide yanması nedeniyle ürünleri sipariş veren firmaya iletilemediğini ve müvekkili şirketin yeniden ürün göndermek zorunda kaldığını, davalı firmanın taşıma işlemini gerçekleştirmemiş olmasına rağmen taşıma için anlaşılan 5.350,00 Euro'yu talep ettiğini ancak fiber optik kabloların bedeli olan 67.433,50 Euro'yu ödemekten kaçındığını,

davacı şirketin takas ve mahsup hakkını kullanması sonrasında 62.083,50 Euro alacağı bulunmakta olup söz konusu zararın davalılardan alınarak davacı şirkete verilmesi gerektiğini, davacı şirketin dava yoluna başvurmadan önce dava şartı arabuluculuk kapsamında arabulucuya başvurduğunu, Büyükçekmece Arabuluculuk Bürosu 2023/212, Arabuluculuk Daire Başkanlığı 2023/22975 numaralı dosya üzerinden yapılan görüşmelerin analaşmama olarak sonuçlandığını, dava şartının yerine getirildiğini ve iş bu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu HMK 16. maddesi hükmü uyarınca Gebze Mahkemelerinin yetkili olduğunu,

davanın haksız fiilden kaynaklandığını "HMK Madde 16 - Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü uyarınca ve davacı şirketin adresinin "..." olmakla davanın Gebze'de açıldığını beyanla; davanın kabulüne, takas ve mahsup hakları kullandıktan sonra davacı şirketin uğradığı zarar tutarı olan.

62.083,50 Euro'nun, malların davalı taşıma şirketine teslim tarihi olan 10.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davalının, "Via Marches kurulu bir şirket olduğu için 5718 Sayılı Milletler Arası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ("MÖHUK") Uyarınca Sayın Mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunmadığını, davalının, ...'da mukim bir firma olduğunu, Grimaldi Euromed Spa firması ile davacı şirket arasında Türk Mahkemelerine yetki kazandıracak bir yetki sözleşmesi olmadığını, yabancılık unsuru içeren uyuşmazlıklarda Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisini düzenleyen Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 40. maddesi.

“Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder.” hükmünü haiz olduğunu, anılan maddenin yaptığı atıfla Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca "davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olacağı" sonucu çıktığını, bu doğrultuda İtalya'da mukim Grimaldi Euromed Spa firması aleyhine açılan işbu davada Mahkememizin milletlerarası yetkiye sahip olmadığını;

davalı firmaya karşı davanın İtalya Mahkemelerinde açılması gerektiğini, öncelikle bu nedenle davanın milletlerarası yetkisizlik nedeniyle reddini talep ettiklerini, Yargıtay bir kararında "Davacı vekili, müflis bankaya akreditif ve döviz depoları nedeniyle borçlu bulunan Kıbrıs'ta mukim A. G.

Bankası Ltd. aleyhine sözkonusu alacakların tahsili amacıyla alacak davası açıldığını, dava devam ederken borcun kabul edilmesi üzerine anılan banka tarafından müvekkiline ödeme yapıldığını ancak bakiye kısmın ödenmediğini, Kıbrıs mevzuatı uyarınca A.G. Bankası Ltd'nin devir yoluyla K.. L.. bünyesinde birleşmesine karar verildiğini ileri sürerek, ödenmeyen kısmın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davada yetkili ve görevli mahkemenin K. K. Türk Cumhuriyeti'nin Hukuk Sistemi tarafından belirlenebileceğini savunarak yetki itirazında bulunmuştur.

Mahkemece, davalı şirketin ikametgahının yurtdışında bulunduğu, bu nedenle davada Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin bulunmadığı, davalının Türkiye'de hiçbir şubesinin, irtibat bürosunun bulunmadığı başka bir adla anılır biçimde şirketi temsil eden yerleşik adresin de bulunmadığı gerekçesi ile davanın MÖHUK 40, 47 ve HUMK 9/1 md gereğince reddine karar verilmiştir. Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı deliller ile gerektirici sebeplere göre, vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 30/09/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi." şeklinde hüküm kurarak söz konusu maddeyi uyguladığını, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2015/9093 E. ve 2015 9670 K. Sayılı Kararı) beyanla Milletlerarası yetki itirazları uyarınca davanın milletlerarası yetkisizlik nedeniyle reddine, konişmentodaki yetki şartı nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde Napoli Mahkemelerinin yetkili olması nedeniyle davanın yetkisizlik nedeniyle reddine, davanın,

arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden usulden reddine, davanın, hak düşürücü süre içinde açılmaması nedeniyle usulden reddine, esasa girilmesi halinde Euroferry Olympia gemisi taşıyanının/donatanın sorumluluğu bulunmaması nedeniyle Euroferry Olympia gemisi donatanı aleyhine açılan davanın esastan reddine, aksi halde sınırlı sorumluluk tutarını aşan taleplerin reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... Davanın MÖHUK'nın 40.maddesi ile HMK'nın 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; haksız fiilden doğan davalarda davacıya seçimlik hak tanımış ve haksız fiilin işlendiği yada zarar görenin yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılındığını; davacı şirketin mernis adresi "..." olup dava Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinde de açılabileceğini; HMK madde 16 gereği dava yetkili mahkeme olan Gebze Asliye Ticaret Mahkemelerinde açılmış olup, davalı tarafın haksız yetki itirazının reddi gerektiğini beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı, "..." da mukim bir şirket olduğunu ve davacı ile arasında Türk Mahkemelerine yetki kazandıracak herhangi bir yetki sözleşmesi bulunmadığını; söz konusu uyuşmazlığa konu tır ise davalı gemisine, İtalya'nın Brindisi Limanında tahliye edilmek üzere Yunanistan'ın Igoumenitsa Limanında yüklendiğini; görüleceği üzere Yunanistan ile İtalya limanları arasındaki deniz taşımasını üstlenen İtalya'da mukim davalıya karşı söz konusu taşıma ile ilgili Türkiye'de dava açılması hukuken olanaklı olmadığını beyan ile; davacı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/01/2024 Tarih - 2024/33 Esas - 2024/21 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

DAVA; tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 40. maddesi gereği mahkemenin milletlerarası yetkisi bulunmadığından davanın usulden reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. 1-Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede;

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 27 ve devamı maddelerinde, dava açılırken ödenmesi gerekli olan harçlar ile eksik harç yatırılmış olması halinde yapılacak işlemler açıklanmıştır.

Anılan yasanın 27. maddesinin son fıkrasında “Harç peşin veya süresinde ödenmemiş ise, müteakip muamelelere ancak harç ödendikten sonra devam olunur.” hükmü, 30. maddesinde de “Mahkeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.

HUMK’nın 409. maddesinde (6100 sayılı HMK m. 150) gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.” hükmü bulunmakta olup söz konusu açık yasal düzenlemeler gereğince dava açılırken dava değerine göre peşin olarak yatırılması gereken 1/4 karar ve ilâm harcının eksik alındığının tespiti halinde bu hükümlere göre işlem yapılması zorunludur.

Eldeki uyuşmazlıkta, davacı tarafından eldeki davanın davası ile birlikte Sarp İntermodal Hizmetleri İç ve Dış Tic. A.Ş. ile Genç Tur Uluslar. Nak. Güm. ve Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında birlikte dava açılıp tek başvurma harcı ile nispi harç yatırıldığı, eldeki dava tefrik edildikten sonra bu davalı yönünden harçlar tamamlatılmadan yargılamaya devam edildiği anlaşılmakla 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30 ve 32. madde hükümleri uyarınca işlem yapılması için ilk derece mahkemesi kararının kamu düzeni gereğince kaldırılması gerekmiştir.

2-Kaldırma nedenine göre diğer istinaf istemleri incelenmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacının İstinaf Başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-4) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının; İstinaf Başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

2-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/01/2024 Tarih - 2024/33 Esas - 2024/21 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-4) ve 355. maddesi uyarınca kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

a-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf Karar Harcının, talebi halinde ve ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

4-İstinaf eden tarafından yapılan İstinaf başvuru giderlerinin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından değerlendirilmesine,

5-Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362-(1)-g) maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.28/03/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*