Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/860 K.2024/878

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin Kuveyttürk Banaksı Akyazı Şubesi'nin ...

Seri Numaralı, 30/12/2023 Keşide Tarihli, keşide yeri Akyazı olan 1.500.000,00-TL Bedelli ticari ilişkiden kaynaklı çekin keşidecisi olduğunu, müvekkilinin zilyet olduğu iş bu çekin kaybolduğunu, çekin 2 ay gibi bir süredir kayıp olmakla birlikte davacı müvekkilinin bu süreçte çeki her yerde aramış ancak yapılan tüm aramalara rağmen mezkur çekin bulanamadığını, çekin zayi olduğu kesinleştiğinden ve davacı müvekkilinin, hem çek teminat ebedinin iadesinin alınabilmesi hem de çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumluluğu önlemek amacıyla bu iş bu davayı açma zorunluluğunun doğduğunu,

çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili açısından telafisi imkansız zararların doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınamaması için öncelikle Kuveyttürk Bankası Akyazı Şubesi’ne müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasını, Kuveyttürk Bankası Akyazı Şubesi’nin ...

IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 1.500.000,00 TL tutarındaki 30/12/2023 tarihli çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davanın HMK. 6100 sayılı kanunun 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereği aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. "Mezkur çek, davacı müvekkile verildikten sonra kaybolmuş ve 2 aydan fazla süredir kayıptır. Davacı müvekkil bu süreçte çeki her yerde aramış ancak yapılan tüm aramalara rağmen mezkur çek bulunamamıştır.

Çekin zayi olduğu kesinleştiğinden ve davacı müvekkilin, hem 1.500.000,00 TL tutarındaki bedeli tahsil edebilmesi hem de çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumluluğu önlemek amacıyla çek iptali davası açılması zorunluluktur.

Çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkil açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etme zarureti hasıl olmuştur [YARGITAY 11. Hukuk Dairesi E. 2016/3882, K. 2017/6192, T. 15.11.2017].

Yerel Mahkeme kararında, mevzuata göre çek iptali dava açma yetkisinin çekin hamiline verildiği ve davacı müvekkilin çekin düzenleyeni olduğu hamili olmadığı gerekçesi ile ret kararı verildiği anlaşılmaktadır. Ancak mezkur çek davacı müvekkile verilmiş olup son hamil bizzat davacı müvekkilin kendisidir.

İlk derece mahkemesi hamilin kim olduğunun tespitine ilişkin esasa girip inceleme yapmadan usulden ret kararı vermiş olması hukuka aykırıdır zira davacı müvekkil çekin son hamili olup işbu davayı açma yetkisine sahiptir. Çek iptalinin gerçekleşmemesi durumunda son hamil olan davacı müvekkil maddi ve hukuki zarara uğrayacaktır.

Bu zararın oluşmaması için çek iptali davamızın kabulü gerekmektedir" beyanı ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, Kuveyttürk Bankası Akyazı Şubesi’ne müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasına, Kuveyttürk Bankası Akyazı Şubesi’nin ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 1.500.000,00 TL tutarındaki 30/12/2023 tarihli çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 04/03/2024 tarih, 2024/135 Esas - 2024/142 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacının Kuveyt Türk Bankası Akyazı Şubesi'nin ... Seri Numaralı, 30/12/2023 Keşide Tarihli, keşide yeri Akyazı olan 1.500.000,00-TL Bedelli ticari ilişkiden kaynaklı çekin keşidecisi olduğu, davacının zilyet olduğu iş bu çekin kaybolduğu, 30/12/2023 tarihli çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesi için eldeki davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince açılan davanın reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 818-(1)-(s) maddesi yollaması ile çekler hakkında uygulanacak olan TTK'nın 757-(1) maddesinde; "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle çek iptali davaları hasımsız olarak açılan davalardandır.

TTK'nın 757., 762. ve 764-(1) maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; kıymetli evrakın iptaline karar verilebilmesi için, yetkili hamilin kıymetli evrakın bilgilerini mahkemeye bildirmesi, uygun aralıklarla usulüne uygun ilanların yapılması, ilk ilan tarihinden itibaren (3) aylık süre içerisinde kıymetli evrakın mahkemeye ibraz edilmemesi ve kimin elinde olduğunun bilinmemesi yeterlidir.

TTK'nın 778. ve 818-(s) bendi yollaması ile aynı Kanun'un 757. ve devamı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin dava açma yetkisinin hamile ait olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.

Yapılan incelemede, zayi istemine konu edilen çek hesabının sahibinin ve çekin keşidecisinin davacı olduğunun davacının beyanları ve ibraz edilen kayıtlar ile sabit olduğu, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca, senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamilde olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı,

dava konusu çekin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin,

ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı ).

Açıklanan bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı görülmekle istinaf başvuru talebinin esastan reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Gerekçeli karar başlığında; davacı vekilinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde; usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden; istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/05/2024

...

Başkan ...

¸e-imzalıdır

...

Üye ...

¸e-imzalıdır

...

Üye ...

¸e-imzalıdır

...

Katip ...

¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*