Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/1169 K.2025/1518

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davalıların dava konusu çekler karşılığında yükümlülüklerini yerine getirilmemiş olması ve kötü niyetli olmaları sebebiyle davacının keşide ettiği sıralı halindeki Ziraat Bankası Pamukova Şubesine ait 30/10/2022 tarihli, ... çek numaralı, 75.000,00 TL bedelli ve yine Ziraat Bankası Pamukova şubesine ait 20/11/2022 tarihli, ... numaralı, 75.000,00 TL bedelli çekler karşılığında davalılara herhangi bir borcu olmadığının tespitine karar verilmesini, dava konusu 2 adet çekin davacıya iadesine, Pamukova İcra Müdürlüğünün 2022/517 Esas ve 2023/1 Esas sayılı dosyaları ile başlatılan takibin durdurulmasına,

varsa konulan hacizlerin tümünün kaldırılmasını, dosyaya yatan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı ile borçlu olmadığının tespitine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf dava dilekçesi ile Pamukova İcra Müdürlüğün 2022/517 Esas ve 2023/1 Esas sayılı dosyaları ile ile takibe konulan çekler sebebi ile borçlu olmadığını, çek sahibinin ... İnşaat San. ve Tic. Ltd.

Şti. olduğunu, şirketin ise çift imza ile temsil edildiğini, davacının ise sadece şirket yetkililerinden biri olduğunu, çek karşılığı verilmesi taahhüt edilen malların ise kendilerine teslim edilmediğini, bu çeklerden dolayı borçlu olmadığını beyan ettiklerini ancak açılan davanın reddi gerektiğini, davanın hissedarı bulunduğu ...

İnşaat isimli firmadan satmış olduğu malların karşılığı olarak takibe konu çeki teslim alındığını, çekin keşide günü bankaya ibraz edildiğinde ise, "çek sahibi firmanın çift imza ile temsil edildiği, çek üzerinde ise tek imza olması sebebi ile çek hakkında herhangi bir işlem yapılamamıştır." şekline şerh vurularak takibe konu çek bankaca ödenmediğini, davacı tarafın imzayı inkar ettiğini, imzanın davacıya ait olduğunu, davacının şahsi sorumluluğunun bulunduğunu, Pamukova İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/3 Esas ve 2022/24 Esas sayılı dosyaları ile borca itirazda bulunulduğunu,

davacının dava konusu iddialar ile ilgili icra hukuk mahkemelerinde açılmış davası bulunması karşısında bu dosyaların sonucu da beklenmek sureti ile davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davacının menfi tespit talebinin KABULÜ ile, keşidecisi ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Lehtarı ... olan T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Pamukova Şubesine ait;

-30/10/2022 keşide tarihli, 75.000,00-TL bedelli, ... çek numaralı,

-20/11/2022 keşide tarihli, 75.000,00-TL bedelli, ... çek numaralı çekler nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine,

2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin kabulüne, 150.000,00-TL'nin %20'si oranında kötü niyet tazminatı olan 30.000,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine ... " karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalıya ait ticari defterler gerek mahkemenin, Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/981 Esas sayılı dosyasından gerekse eldeki dosyadan hiçbir şekilde incelenmediğini, sadece davacıya ait ticari defter kayıtları incelenmiş olup tek taraflı olarak yapılan inceleme ile karar vermenin mümkün olmadığını, Yargıtay kararından da açıkça anlaşılacağı üzere sadece davacı ticari defterlerini inceleyerek karar verilmesinin doğru olmadığını, mahkemece kambiyo senetlerinin mücerretlik ilkesi göz ardı edilerek ve borcun ödendiği yada olmadığına dair hiçbir yazılı belge olmaksızın verilen kabul kararın hukuki olmadığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Dosya münderecatı incelendiğinde davalıların istinaf sebeplerinin gerçeği yansıtmadığı ortada olduğunu, bahsi geçen Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin kesinleşen 2022/981 Esas sayılı dosyasında bütün tebligatlar usulüne uygun şekilde bizzat davalılara yapılmış olup, yasal süreler içinde herhangi bir cevap vermeyen veya işlem yapmayan davalıların iş bu dosyada istinaf gerekçesi olarak söz konusu dosyadan bahsetmeleri kötü niyet ve davayı uzatma amacından başka bir şey olmadığını beyan ile; davalı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/10/2023 Tarih - 2023/48 Esas - 2023/576 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davalılar tarafından, davacı aleyhine Pamukova İcra Dairesi'nin 2022/517 Esas ve 2023/1 Esas sayılı dosyaları ile 30/10/2022 tarihli, ... çek numaralı, 75.000,00-TL bedelli ve yine Ziraat Bankası Pamukova şubesine ait 20/11/2022 tarihli, ... numaralı, 75.000,00 TL (Türk Lirası) bedelli iki adet sıralı çeklere istinaden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatılmasına üzerine, davacı tarafından eldeki davanın açıldığı ve açılan davada çekler nedeniyle borçlu olmadığına karar verilmesinin talep edildiği, davalıların davanın reddinin talep edildiği, ilk derece mahkemesince açılan davanın kabulüne karar verildiği, verilen karara karşı davalılar vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Eldeki davada; davacı, davalıların dava konusu çekler karşılığında kendisine karşı yükümlendikleri yükümlülüklerini yerine getirmediklerini, davalıların kötü niyetli olduklarını , kendisi tarafından keşide edilen sıralı Ziraat Bankası Pamukova Şubesine ait 30/10/2022 tarihli, ... çek numaralı, 75.000,00 TL bedelli ve yine Ziraat Bankası Pamukova şubesine ait 20/11/2022 tarihli, ... numaralı, 75.000,00 TL bedelli çekler karşılığında davalılara herhangi bir borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukukî ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit davası 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) “ispat yükü” başlıklı 6. maddesinde; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü tutulmuştur. İspat yükünü düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 190. maddesi “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir” şeklindedir.

Her somut olaydaki maddi vakıaya göre lehine hak çıkaran taraf ve ispat yükü şekilleneceğinden, maddî hukuk kuralına ilişkin bu vakıaların doğru ve net bir şekilde belirlenerek ortaya konulması gerekmektedir. Maddede aksine düzenleme olmadıkça ibaresi eklendiğinden, kanunda ispat yükü ile ilgili özel bir düzenlemeye yer verildiğinde, ispat yükü genel kurala göre değil de kanunda belirtilen özel düzenlemeye göre belirlenecektir.

Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.

Ancak takip kambiyo senedine dayandığı zaman, ispat yükü yer değiştirir ve ispat yükü davacı/borçluda olur.

Eldeki dava, zorunlu unsurları ihtiva eden kambiyo senedi vasfındaki çeklerden kaynaklanmakta olup ispat yükü davacıdadır.

Eldeki davada; davacı, dava dışı ... İnş. San. ve Tic. ve A.Ş.'nin müşterek temsilcilerinden biri olduğunu, dava dışı şirketin çift imza ile temsil edildiğini, dava konusu çeklerdeki imzaların tek temsilci tarafından atıldığını, dava dışı ... İnş.

San. ve Tic. ve A.Ş. ile davalılardan ... arasında ticari ilişki olduğunu, davalının, taraflar arasındaki anlaşma gereği teslim yükümlülüğünü yerine getirmediğinde, ikinci imzanın çeklere atılmadığını ileri sürmüş olduğu, davalının da, davacının da hissedarı olduğu dava dışı ... İnş.

San. ve Tic ve A.Ş. isimli firmadan, firmaya satmış olduğu malların karşılığı olarak dava konusu çekleri aldığını, çekin keşide günü bankaya ibraz edildiğinde ise, "çek sahibi firmanın çift imza ile temsil edildiği, çek üzerinde ise tek imza olması sebebi ile çek hakkında herhangi bir işlem yapılamamıştır." şekline şerh vurularak davaya dayanak edilen icra takibine konu çeklerin bankaca ödenmediğini, davacının bu çekler nedeniyle şahsi sorumluluğu olduğunu ileri sürmüş olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya arasına alınan 01.02.2023 tarihli Sakarya Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevabında; davacı şirketin 10.11.2021 tarihinden itibaren müştereken temsil edileceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.

Eldeki davada; davaya konu Ziraat Bankası Pamukova şubesine ait 30/10/2022 keşide tarihli, 75.000 TL bedelli, ... çek numaralı, 20/11/2022 keşide tarihli, 75.000 TL bedelli, ... çek numaralı çeklerin, dava dışı ... İnş. San. ve Tic. ve A.Ş. tarafından keşide edildiği, şirketin müşterek temsilcisi olan davacı adına takip yürütüldüğü, çek üzerinde davacının imzasının olduğu, verilen çeklerin dava dışı ... İnş.

San. ve Tic. ve A.Ş. adına düzenlendiği, dosya arasına alınan aynı mahkemenin 2022/981 esas sayılı dosyasında alınan, dava dışı ... İnş. San. ve Tic. ve A.Ş.'nin defterlerini inceleyen 21.02.2023 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu çeklerin dava dışı ... İnş. San. ve Tic. ve A.Ş.'nin ticari defterlerine işlendiği, şu haliyle çekin dava dışı ... İnş.

San. ve Tic. ve A.Ş.'nin nam ve hesabı gereği verildiği, davacının kendi nam ve hesabına çeklerin verildiğinin ispatlanmadığı şeklinde görüş belirtilmesi karşısında davacının çek üzerinde herhangi bir sorumluluğunun olmadığı anlaşılmış, açıklanan tüm bu neden ve gerekçelerle ilk derece mahkemesince davanın kabulüne şeklinde karar verilmiş olmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davalılar vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davalıların İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 10.246,50 TL İstinaf Karar Harcından, istinafa gelirken peşin alınan 2.562,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 7.684,50 TL istinaf karar harcının davalılardan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların, istinaf eden davalılar üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden davalılar tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davalılara iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.26/09/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... *Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*